22 iyun — Azərbaycan tarixində iz qoymuş hadisələr günü
Tarix yalnız keçmişin yaddaşı deyil, həm də gələcəyin müəllimidir. Hər bir gün özündə müəyyən hadisələri, qəhrəmanlıqları, faciələri və dönüş nöqtələrini yaşadır. 22 iyun tarixi də Azərbaycan xalqının yaddaşında müxtəlif dövrləri əhatə edən mühüm hadisələrlə yadda qalmışdır. Bu gün həm elm və mədəniyyət tariximiz, həm də müharibə və dövlətçilik salnaməmiz üçün əhəmiyyətli hadisələrlə zəngindir. Mirzə Kazım bəyin doğum günü — 22 iyun 1802-ci ildə Azərbaycanın və bütün türk dünyasının görkəmli alimlərindən biri olan Mirzə Kazım bəy dünyaya göz açmışdır. O, Şərq dillərinin, İslam tarixinin və türkoloji elmlərin inkişafında mühüm xidmətlər göstərmiş, Avropa elmi mühitində böyük nüfuz qazanmışdır. Mirzə Kazım bəy Azərbaycan elminin dünya səviyyəsində tanınmasına töhfə verən ilk böyük alimlərdən biri hesab olunur.
Onun əsərləri bu gün də bir çox universitetlərdə tədqiq edilir. 22 İyun 1941 – Böyük Vətən Müharibəsinin başlanğıcı 22 iyun 1941-ci ildə faşist Almaniyası Sovet İttifaqına hücum etdi və bununla da tarixə Böyük Vətən Müharibəsi kimi düşən qanlı savaş başladı. Bu müharibədə Azərbaycan xalqı misilsiz qəhrəmanlıq göstərdi. Respublikamızdan təxminən 640 min nəfər cəbhəyə yollandı. On minlərlə azərbaycanlı döyüş meydanlarında şəhid oldu, yüz minlərlə insan isə arxa cəbhədə qələbə üçün çalışdı. Müharibə illərində Bakı nefti Sovet ordusunun əsas enerji mənbəyi idi. Hərbi texnikanın, tankların, təyyarələrin və hərbi maşınların böyük hissəsi Azərbaycan neftinin hesabına hərəkət edirdi. Məhz buna görə Bakı dünyanın strateji əhəmiyyətli şəhərlərindən birinə çevrilmişdi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin beynəlxalq tanınması uğrunda mübarizə 1919-cu ilin 22 iyun günlərində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin nümayəndə heyəti Paris Sülh Konfransında Azərbaycanın müstəqilliyinin tanınması istiqamətində fəaliyyətini davam etdirirdi. Əlimərdan bəy Topçubaşovun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti gənc Azərbaycan dövlətinin hüquqlarını müdafiə edir, ölkəmizin beynəlxalq aləmdə tanınmasına nail olmaq üçün mühüm diplomatik addımlar atırdı. Bu fəaliyyət sonrakı dövrlərdə Azərbaycan diplomatiyasının əsaslarını formalaşdıran mühüm hadisələrdən biri olmuşdur. Xalq şairi Xəlil Rza Ulutürkün anım günü 22 iyun Azərbaycan ədəbiyyatının və milli azadlıq hərəkatının görkəmli simalarından biri olan Xalq şairi Xəlil Rza Ulutürkün vəfat etdiyi gündür.
O, ömrünü Azərbaycan xalqının azadlığına, milli-mənəvi dəyərlərinin qorunmasına və istiqlal ideallarının təbliğinə həsr etmişdir. Xəlil Rza Ulutürk sovet dövründə milli ruhlu çıxışlarına görə təzyiqlərə məruz qalmış, lakin əqidəsindən dönməmişdir. Onun poeziyası Vətən sevgisinin, azadlıq eşqinin və milli qürurun təcəssümü olmuşdur. Şairin ailəsi də Vətən uğrunda böyük fədakarlıq göstərmişdir. Onun yeganə oğlu Təbriz Xəlilbəyli Birinci Qarabağ müharibəsində qəhrəmancasına döyüşmüş və şəhid olmuşdur. Təbriz Xəlilbəyli ölümündən sonra Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. Xəlil Rza Ulutürk oğul itkisini şəxsi faciə kimi deyil, Vətənin azadlığı uğrunda verilmiş müqəddəs qurban kimi dəyərləndirmiş, öz əsərlərində şəhidlik zirvəsini uca tutmuşdur. Bu gün həm böyük şairin, həm də qəhrəman oğlu Təbrizin əziz xatirəsi Azərbaycan xalqı tərəfindən dərin ehtiramla yad edilir.
Qarabağ müharibəsinin çətin günləri
22 iyun 1992-ci ildə Birinci Qarabağ müharibəsinin ən gərgin mərhələlərindən biri yaşanırdı. Azərbaycan Ordusunun bölmələri Ağdərə və ətraf istiqamətlərdə döyüş əməliyyatları aparırdı. Həmin döyüşlərdə yüzlərlə igid oğlumuz qəhrəmanlıq göstərmiş, Vətən torpaqlarının müdafiəsi uğrunda canlarını fəda etmişdir. Bu gün onların əziz xatirəsi xalqımız tərəfindən ehtiramla yad edilir.
Nəticə
22 iyun tarixi Azərbaycan xalqının yaddaşında həm elm və maarifçilik, həm müharibə və qəhrəmanlıq, həm də dövlətçilik və müstəqillik uğrunda mübarizə günü kimi qalır. Bu tarix bizə bir daha xatırladır ki, xalqımız ən çətin sınaqlardan belə şərəflə çıxmış, öz dövlətçiliyini, milli dəyərlərini və Vətən sevgisini qorumağı bacarmışdır. Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin, qazilərimizə can sağlığı versin, Azərbaycanımızı daim qüdrətli və əzəmətli etsin! Yaşasın müstəqil Azərbaycan! Dərin hörmət və ehtiramla — ✍️ Mübariz Eldar oğlu Azərbaycan Vətən Müharibəsi Veteranları İctimai Birliyinin Neftçala rayon şöbəsinin sədri
