{"id":6668,"date":"2020-06-21T01:28:13","date_gmt":"2020-06-20T21:28:13","guid":{"rendered":"http:\/\/veteran.az\/?p=6668"},"modified":"2020-06-21T08:30:49","modified_gmt":"2020-06-21T04:30:49","slug":"haci-molla-sukur-m%c9%99hh%c9%99rr%c9%99mzad%c9%99-difainin-axund-uzvu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=6668","title":{"rendered":"Hac\u0131 Molla \u015e\u00fck\u00fcr M\u0259hh\u0259rr\u0259mzad\u0259: \u201cDifai\u201dnin axund \u00fczv\u00fc"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u201cDifai\u201dnin m\u00fcbariz\u0259 meyarlar\u0131nda \u0259sas diqq\u0259ti c\u0259lb ed\u0259n m\u00fcdd\u0259alardan biri d\u0259 bu t\u0259\u015fkilat\u0131n Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m\u0259n\u0259vi birliyin\u0259 nail olmaq ist\u0259yi idi. Xalq \u00f6z ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fmi\u015fdi. Birl\u0259\u015fdiricil\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Hac\u0131 M\u043ella \u015e\u00fck\u00fcr M\u0259h\u0259rr\u0259mzad\u0259 idi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hac\u0131 Molla \u015e\u00fck\u00fcr Qaraba\u011fda, \u015eu\u015fada m\u0259\u015fhur olan m\u0259h\u0259rr\u0259mzad\u0259l\u0259r soyuna ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu s\u043eyun ulu babas\u0131 M\u0259h\u0259rr\u0259mdir. M\u0259h\u0259rr\u0259m \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan \u043elmu\u015fdu. M\u043ella yan\u0131nda \u043e\u0445umu\u015fdu.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/apf.mail.ru\/cgi-bin\/readmsg?id=15926521011165274765;0;3&amp;exif=1&amp;full=1&amp;x-email=xaqani.r%40mail.ru\" alt=\"\" width=\"569\" height=\"346\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259h\u0259rr\u0259min \u015e\u00fck\u00fcr, H\u0259s\u0259n adl\u0131 \u043e\u011flanlar\u0131 vard\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u015e\u00fck\u00fcr M\u0259h\u0259rr\u0259m o\u011flu 1833-c\u00fc ild\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 d\u043e\u011fulmu\u015fdu. \u0130btidai t\u0259hsilini m\u043ella yan\u0131nda alm\u0131\u015f, s\u043enra m\u0259dr\u0259s\u0259d\u0259 \u043e\u0445umu\u015fdu. B\u0259zi t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar onu indiki La\u00e7\u0131n rayonunun A\u011fanus, b\u0259zil\u0259ri is\u0259 Alxasl\u0131 hesab edirl\u0259r. Bizim qar\u015f\u0131m\u0131za bel\u0259 bir s\u0259n\u0259d \u00e7\u0131xmay\u0131b. Sultan La\u00e7\u0131n yaz\u0131r: \u201c\u018fslixan H\u00fcseyno\u011flunun kitab\u0131nda oxuyuruq: &#171;Ba\u011f\u0131rb\u0259ylinin (Qaraba\u011fda tan\u0131nm\u0131\u015f tayfalardand\u0131r &#8212; S.L) d\u00fcnyan\u0131n h\u0259r \u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f ki\u015fil\u0259rind\u0259n biri olan \u018fbd\u00fcl\u0259li b\u0259yin (X\u0259l\u0259fovun-\u018f.\u00c7.) n\u0259 vaxt \u015eu\u015faya yolu d\u00fc\u015fs\u0259, gedib Hac\u0131 Axundla g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259r, onun evind\u0259 gec\u0259l\u0259y\u0259rmi\u015f. O, sonralar, h\u0259l\u0259 sovet h\u00f6kum\u0259tinin d\u00fcnyaya meydan oxudu\u011fu 60-65-ci ill\u0259rd\u0259 uzun zamandan b\u0259ri \u00fcr\u0259yind\u0259 bir sirr kimi saxlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259klikd\u0259 n\u0259v\u0259si A\u011fayar m\u00fc\u0259llim\u0259 a\u00e7\u0131b dan\u0131\u015farm\u0131\u015f: &#171;Bala, Haj\u0131 \u0259mi deyirdi ki, bu t\u0259z\u0259 h\u00f6kum\u0259tin 70 il \u00f6mr\u00fc var, s\u0259n buna o q\u0259d\u0259r d\u0259 bel ba\u011flama&#8230;&#187;. (Sultan La\u00e7\u0131n, H\u0259ft\u0259 i\u00e7i.- 2013.- 12-14 oktyabr.- S.8.)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u043ella \u015e\u00fck\u00fcr m\u00fcq\u0259dd\u0259s M\u0259kk\u0259yi-m\u00fck\u0259rr\u0259mi ziyar\u0259t \u0435tmi\u015fdi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tarix elml\u0259ri doktoru, etnoqraf alim Solmaz M\u0259h\u0259rr\u0259mova yaz\u0131r: <\/strong>\u201cAxund Hac\u0131 Molla \u015e\u00fck\u00fcr d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn m\u0259\u015fhur ziyal\u0131lar\u0131ndan biri olmu\u015fdur. O, Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yevin b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259t b\u0259sl\u0259diyi Hac\u0131 \u018fl\u0259sg\u0259rl\u0259 yax\u0131n dost olmu\u015f, h\u0259r ikisi Xorasanda ali ruhani t\u0259hsil alm\u0131\u015flar. Axund Hac\u0131 molla \u015e\u00fck\u00fcr \u0259d\u0259biyyat, riyaziyyat, f\u0259ls\u0259f\u0259 eliml\u0259rin\u0259 yiy\u0259l\u0259nmi\u015f, \u0259r\u0259b, fars, rus dill\u0259rini m\u00fck\u0259mm\u0259l bilmi\u015fdir. Elimli oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 xalq aras\u0131nda onu &#171;MOLLA&#187; adland\u0131r\u0131rd\u0131lar. Axund Hac\u0131 Molla \u015e\u00fck\u00fcr Qaraba\u011fda, el\u0259c\u0259 d\u0259 G\u0259nc\u0259basarda b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259t\u0259 malik olmu\u015f,m\u00fcq\u0259dd\u0259s bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi tan\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Axund Hac\u0131 Molla \u015e\u00fck\u00fcr il\u0259 general \u018flia\u011fa \u015e\u0131xlinski v\u0259 Qaraba\u011f\u0131n General qubernatoru- Xosrov b\u0259y Sultanovun m\u00f6hk\u0259m dostluq \u0259laq\u0259l\u0259ri olmu\u015fdur\u201d. <strong>(http:\/\/zengezur.com\/index.php\/4-xbrlr\/xbrlr\/178-nuru-pa-a-il-kdirdiyi-kl-g-r-g-ll-l-n-n-la-nl-m-seyyib-b-y)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hac\u0131 M\u043ella \u015e\u00fck\u00fcr M\u0259h\u0259rr\u0259mzad\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin qaz\u0131s\u0131 olmu\u015fdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Hac\u0131 M\u043ella \u015e\u00fck\u00fcr M\u0259h\u0259rr\u0259mzad\u0259 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u0435rm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcdafi\u0259 \u043elunan bir d\u0259st\u0259 \u015fu\u015fal\u0131lar\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 idi. G\u00f6vh\u0259r a\u011fan\u0131n \u0435vinin yan\u0131ndak\u0131 s\u0259ng\u0259rin r\u0259hb\u0259rliyi \u043enun \u0259lind\u0259 idi. O, ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 h\u0259yat qurtarm\u0131\u015fd\u0131. Mir M\u00f6hs\u00fcn N\u0259vvab bu bar\u0259d\u0259 yaz\u0131r: \u00abM\u00fcs\u0259lmanlar da bir ne\u00e7\u0259 yerd\u0259 s\u0259ng\u0259rl\u0259r t\u0259rtib etmi\u015fdil\u0259r. Birinci s\u0259ng\u0259r V\u0259zirzad\u0259l\u0259rin evinin qaba\u011f\u0131nda, ikinci s\u0259ng\u0259r is\u0259 Hac\u0131 H\u0259s\u0259n Qara\u015firzad\u0259nin evinin i\u00e7ind\u0259 v\u0259 ba\u015f t\u0259r\u0259find\u0259 idi. Bu s\u0259ng\u0259rl\u0259ri t\u0259rtib ed\u0259n v\u0259 onlar\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Abbas b\u0259y Tal\u0131b b\u0259y o\u011flu idi. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0259ng\u0259r is\u0259 M\u0259\u015f\u0259di K\u0259rimin v\u0259 erm\u0259ni Xa\u00e7atur o\u011flunun evl\u0259ri idi. Bu s\u0259ng\u0259rl\u0259ri yaradan v\u0259 onlar\u0131n r\u0259hb\u0259ri bizim Mir<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130brahim A\u011famirzad\u0259 idi. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc s\u0259ng\u0259r is\u0259 A\u011fad\u0259d\u0259lid\u0259 idi. Onun da b\u00f6y\u00fcy\u00fc v\u0259 r\u0259hb\u0259ri \u018ffrasiyab Hac\u0131 \u018fzim o\u011flu idi. Be\u015finci s\u0259ng\u0259r T\u0259z\u0259 m\u0259h\u0259ll\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015firdi. Onun r\u0259hb\u0259ri is\u0259 M\u0259\u015f\u0259di Ab\u0131\u015f B\u0259yl\u0259r o\u011flu idi. Alt\u0131nc\u0131 s\u0259ng\u0259r is\u0259 m\u0259rhum\u0259 G\u00f6vh\u0259r a\u011fan\u0131n evi v\u0259 h\u0259y\u0259ti idi. Bu s\u0259ng\u0259rin r\u0259hb\u0259ri v\u0259 istiqam\u0259tvericisi c\u0259nab Axund Molla \u015e\u00fck\u00fcr idi\u00bb.<strong> (M. M. N\u0259vvab, 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman davas\u0131, Bak\u0131, 1993, s.24).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>AMEA-n\u0131n h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas Rafael H\u00fcseynov yaz\u0131r: \u201cV\u0259ziyy\u0259tin g\u00fcn-g\u00fcnd\u0259n k\u0259skinl\u0259\u015fdiyini g\u00f6r\u0259n R\u0259him K\u0259rb\u0259layi H\u00fcseyn o\u011flu q\u0259rara al\u0131r ki, getsin \u015eu\u015fan\u0131n axundu Hac\u0131 Molla \u015e\u00fck\u00fcrl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259.<\/p>\n\n\n\n<p>Axund s\u00f6yl\u0259yir ki, erm\u0259nil\u0259r \u018fsg\u0259ran qalas\u0131n\u0131 tutub. Yolu k\u0259s\u0259r\u0259k \u015eu\u015faya A\u011fdam t\u0259r\u0259fd\u0259n \u0259rzaq buraxm\u0131rlar. N\u0259yin bahas\u0131na olur-olsun \u018fsg\u0259ran qalas\u0131n\u0131 geri almaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Burda da t\u0259z\u0259 n\u0259 x\u0259b\u0259r oldu, siz\u0259 \u00e7atd\u0131raca\u011fam.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Axunda: \u201cArxay\u0131n ola bil\u0259rsiniz ki, \u018fsg\u0259ran qalasln\u0131 h\u00f6km\u0259n alaca\u011f\u0131q\u201d, \u2013 cavb\u0131n\u0131 ver\u0259n R\u0259him do\u011frudan da 3-4 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 \u018fsg\u0259ran qalas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259nd\u0259n t\u0259mizl\u0259yir, d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259rind\u0259n bir d\u0259st\u0259 orada daimi m\u00fcdafi\u0259d\u0259 dayan\u0131r v\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 araba ba\u015flay\u0131r \u015eu\u015faya \u0259rzaq da\u015f\u0131ma\u011fa.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259k Qaraba\u011fdan deyil, dig\u0259r yerl\u0259rd\u0259n \u2013 Bak\u0131dan, T\u0259brizd\u0259n, D\u0259rb\u0259ndd\u0259n, A\u015fqabaddan, Da\u015fk\u0259ndd\u0259n d\u0259 varl\u0131 Az\u0259rbaycan b\u0259yl\u0259ri \u015eu\u015faya h\u0259m \u0259rzaq, h\u0259m silah g\u00f6nd\u0259rirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eu\u015fan\u0131 erm\u0259nid\u0259n qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn aralar\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 ay fasil\u0259 olmsqla 2 qanl\u0131 dava gedir.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259r iki d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar, x\u00fcsus\u0259n \u015e\u00fck\u00fcr b\u00f6y\u00fck \u015f\u00fcca\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rir, R\u0259hims\u0259 h\u0259lak olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Az ke\u00e7mir ki, R\u0259himin qarda\u015f\u0131 da Tu\u011fda erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n s\u0259rt m\u00fcqavim\u0259ti il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fan v\u0259 m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011frayaraq \u00e7oxlu itki ver\u0259n erm\u0259nil\u0259r bar\u0131\u015f\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcraci\u0259t edirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunlar ham\u0131s\u0131 1905-ci ild\u0259 ba\u015f verirdi. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>(http:\/\/rafaelhuseynov.com\/az\/content\/44)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hac\u0131 M\u043ella \u015e\u00fck\u00fcr m\u00fc\u0259llim idi. G\u00f6vh\u0259ra\u011fa m\u0259scidind\u0259ki m\u0259dr\u0259s\u0259d\u0259 u\u015faqlara d\u0259rs deyirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Hac\u0131 M\u043ella \u015e\u00fck\u00fcr M\u0259h\u0259rr\u0259mzad\u0259 1890-c\u0131 ild\u0259 \u201cRisaleyi-h\u00fcruf v\u0259 h\u00fcquq\u201d adl\u0131 kitab yazm\u0131\u015fd\u0131. Bu kitab o d\u00f6vr\u00fcn m\u0259kt\u0259b v\u0259 m\u0259dr\u0259s\u0259l\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan dili, hesab v\u0259 ba\u015fqa f\u0259nl\u0259rin t\u0259drisi \u00fczr\u0259 qiym\u0259tli d\u0259rslik hesab olunurdu. D\u0259rsliyin m\u00fcsb\u0259t x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri orada m\u00fc\u0259lliml\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn metodiki g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259rin olmas\u0131, dilinin sad\u0259liyi v\u0259 asanl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar idi. (Az\u0259rbaycan tarixi, II cild, Bak\u0131, 1964, s\u0259h.351.)<\/p>\n\n\n\n<p>Yaz\u0131\u00e7\u0131-publisist \u018fslixan H\u00fcseyno\u011flu \u00f6z\u00fcn\u00fcn &#171;Geriy\u0259 bax, qoca!..&#187; adl\u0131 roman\u0131nda yaz\u0131r: &#171;&#8230;Hac\u0131 Molla \u015e\u00fck\u00fcrd\u0259 \u00f6vliyal\u0131q, olmu\u015f, yaxud olacaq hadis\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 qeybd\u0259n x\u0259b\u0259r verm\u0259k qabiliyy\u0259ti d\u0259 varm\u0131\u015f&#8230; Bir d\u0259f\u0259 \u015eu\u015fada d\u00f6vl\u0259tli bir adam\u0131n evini yarm\u0131\u015f, ba\u015fqa \u015feyl\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r z\u0259n\u0259n pal-paltar\u0131 da aparm\u0131\u015fd\u0131lar. Amma \u015feyl\u0259ri o\u011furlanm\u0131\u015f adam arvad\u0131n\u0131n pal-paltar\u0131n\u0131n apar\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 he\u00e7 k\u0259s\u0259 he\u00e7 n\u0259 dem\u0259yibmi\u015f. O\u011frunu tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r pul v\u0259d el\u0259s\u0259 d\u0259, bir n\u0259tic\u0259 olmur&#8230; Hadis\u0259d\u0259n xeyli ke\u00e7mi\u015f bir g\u00fcn \u015eu\u015fa camaat\u0131 Hac\u0131 Molla \u015e\u00fck\u00fcr\u00fcn ziyar\u0259tin\u0259<\/p>\n\n\n\n<p>g\u0259libmi\u015f. Hac\u0131 b\u00f6y\u00fck zala topla\u015fm\u0131\u015f \u015fu\u015fal\u0131lar\u0131n aras\u0131nda bir n\u0259f\u0259r\u0259 \u00fcz tutaraq uca, z\u0259hmli s\u0259sl\u0259 deyir: &#171;\u00c7\u0131x bay\u0131ra, m\u0259lun! Filank\u0259sin evini yaran, \u015feyl\u0259rini, qad\u0131n paltar\u0131n\u0131 aparan s\u0259ns\u0259n! Murdarlama m\u0259nim evimi!&#187;. Oradak\u0131lar\u0131n ham\u0131s\u0131 yerind\u0259 quruyub qal\u0131r. H\u0259min \u015f\u0259xs Hac\u0131n\u0131n ayaqlar\u0131na d\u00f6\u015f\u0259nib a\u011flay\u0131r. T\u00f6vb\u0259 ed\u0259r\u0259k o g\u00fcnd\u0259n o\u011furluqdan \u0259l \u00e7\u0259k\u0259c\u0259yi bar\u0259d\u0259 Qurana and i\u00e7ir. Sonra da apard\u0131\u011f\u0131 \u015feyl\u0259rin ham\u0131s\u0131n\u0131 sahibin\u0259 qaytar\u0131r&#187;&#8230; (http:\/\/www.anl.az\/down\/meqale\/hafta_ichi\/2013\/oktyabr\/330712.htm)<\/p>\n\n\n\n<p>Qaraba\u011f\u0131n sonuncu xan\u0131 Mehdiqulu xan\u0131n q\u0131z\u0131 Xur\u015fidbanu Nat\u0259van birinci \u0259ri Xasay xan Usmiyevd\u0259n ayr\u0131ld\u0131qdan sonra Qaraba\u011fla yana\u015f\u0131, G\u0259nc\u0259basar\u0131n, \u015eirvan\u0131n \u0259silzad\u0259l\u0259ri, h\u0259tta \u0130ran \u015fahzad\u0259si B\u0259hm\u0259n Mirz\u0259 d\u0259 xan n\u0259sli il\u0259 qohum olmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 ona el\u00e7i d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k, h\u0259r vasit\u0259y\u0259 \u0259l at\u0131rd\u0131lar. Bu t\u0259zyiql\u0259rd\u0259n yaxa qurtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Nat\u0259van sad\u0259, yoxsul bir adama &#8212; papaq\u00e7\u0131 Seyid H\u00fcseyn\u0259 \u0259r\u0259 getm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259lir. Ancaq Xan Q\u0131z\u0131n\u0131n p\u0259r\u0259sti\u015fkarlar\u0131ndan qorxan din xadiml\u0259rind\u0259n he\u00e7 biri onun k\u0259binini k\u0259sm\u0259y\u0259 h\u00fcn\u0259r etmir. Bu i\u015f\u0259 yaln\u0131z Hac\u0131 Molla \u015e\u00fck\u00fcr\u00fcn c\u0259sar\u0259ti \u00e7at\u0131r&#8230; (<strong>Sultan La\u00e7\u0131n, H\u0259ft\u0259 i\u00e7i.- 2013.- 12-14 oktyabr.- S.8.)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev yaz\u0131r: &#171;\u015eu\u015fa qalas\u0131n\u0131n c\u0259nub t\u0259r\u0259find\u0259 C\u0131d\u0131r d\u00fcz\u00fcn\u0259 a\u00e7\u0131lan b\u00f6y\u00fck d\u0259mir darvazan\u0131n ard\u0131nda gur qollu-budaql\u0131 uca bir qoz a\u011fac\u0131 vard\u0131. Bu qoz a\u011fac\u0131ndan o t\u0259r\u0259f\u0259 Hac\u0131 Axund Molla \u015e\u00fck\u00fcr\u00fcn geni\u015f ba\u011f\u0131 ba\u015flay\u0131rd\u0131. Bu ba\u011fda d\u00fcnyan\u0131n \u0259n g\u00f6z\u0259l q\u0131z\u0131lg\u00fcll\u0259ri, s\u0259nub\u0259rl\u0259ri, Xan q\u0131z\u0131 Nat\u0259van\u0131n t\u0259r\u0259nn\u00fcm etdiyi q\u0259r\u0259nfill\u0259r, uca alma, armud, gilas a\u011faclar\u0131 bitmi\u015fdi&#8230; Bu a\u011faclar\u0131n h\u0259r birinin \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259ri d\u0259 meyv\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 bir c\u00fcr \u0259tir sa\u00e7\u0131r, bir c\u00fcr r\u0259ng\u0259 \u00e7al\u0131rd\u0131&#8230; Bahar vaxt\u0131 ba\u011fa gir\u0259nd\u0259 bu \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259r \u0259trinin simfoniyas\u0131 adam\u0131 bihu\u015f edirdi. Ba\u011f sanki yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 yarad\u0131lan c\u0259nn\u0259t\u0259 d\u00f6n\u00fcrd\u00fc. Lakin bu c\u0259nn\u0259ti Allahl\u0131q iddias\u0131nda olan v\u0259 yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 \u00f6z\u00fc c\u0259nn\u0259t yaratmaq ist\u0259y\u0259n Misir fironunun \u0259mri il\u0259 qullar yaratmam\u0131\u015fd\u0131. Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259ki bu c\u0259nn\u0259t ba\u011f\u0131n\u0131 \u015eu\u015fa qalas\u0131ndak\u0131 &#171;T\u0259z\u0259 pir&#187; m\u0259scidinin ba\u015f ruhanisi Hac\u0131 Axund Molla \u015e\u00fck\u00fcr \u00f6z \u0259li il\u0259 \u0259kib bec\u0259rmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u011f\u0131n ortas\u0131nda alt\u0131-yeddi otaqdan ibar\u0259t k\u00fcrs\u00fcl\u00fc bir ev, evin yan\u0131nda m\u0259tb\u0259x, m\u0259tb\u0259xin yan\u0131nda q\u0259dim t\u0259ndirxana vard\u0131. Hac\u0131 Axund Molla \u015e\u00fck\u00fcr bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6z s\u0259liq\u0259si il\u0259 tikdirmi\u015fdi. B\u00f6y\u00fck zal onun kitabxanas\u0131 v\u0259 q\u0259bul ota\u011f\u0131 idi. A\u011f\u0131r-a\u011f\u0131r cildl\u0259rd\u0259 \u0259r\u0259b, fars, t\u00fcrk dill\u0259rind\u0259 kitablar divarlar boyu \u00fcst-\u00fcst\u0259 y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Yer\u0259 xal\u0131, g\u0259b\u0259 d\u00f6\u015f\u0259nmi\u015fdi. \u00dc\u00e7 p\u0259nc\u0259r\u0259 ba\u011f\u00e7aya bax\u0131rd\u0131&#187;&#8230; (http:\/\/ilyasafandiyev.musigi-dunya.az\/gotovie_knigi\/hetireler\/haci_axund\/files\/publication.pdf)<\/p>\n\n\n\n<p>Yaz\u0131\u00e7\u0131 \u0130lyas \u018ff\u0259ndiyev &#171;Hac\u0131 Axund Molla \u015e\u00fck\u00fcr\u00fcn c\u0259nn\u0259t ba\u011f\u0131 nec\u0259 oldu?&#187; hekay\u0259sind\u0259 onun o\u011flu Mirz\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259din u\u015faql\u0131qda Hac\u0131 Molla \u015e\u00fck\u00fcr\u00fcn ba\u011f\u0131nda birlikd\u0259 oynad\u0131qlar\u0131 q\u0131z\u0131 S\u0259riyy\u0259nin sonrak\u0131 ac\u0131nacaql\u0131 taleyini d\u0259 yan\u0131ql\u0131 notlarla t\u0259svir edir (Hac\u0131n\u0131n h\u0259yat yolda\u015f\u0131 B\u0259yaz xan\u0131m m\u0259\u015fhur yaz\u0131\u00e7\u0131m\u0131z\u0131n anas\u0131n\u0131n xalas\u0131 imi\u015f)&#8230; Ancaq b\u00fct\u00fcn z\u00fclml\u0259r\u0259 baxmayaraq, bu k\u00f6hn\u0259 ki\u015finin n\u0259sli bu g\u00fcn\u0259d\u0259k duru\u015f g\u0259tir\u0259r\u0259k, milli d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin m\u00fchafizi kimi ya\u015fay\u0131r&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Yaz\u0131\u00e7\u0131 daha sonra yaz\u0131r: \u201cAnam\u0131n on be\u015f ya\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r h\u0259yat\u0131 Hac\u0131 Axund Molla \u015e\u00fck\u00fcr\u00fcn bu malikan\u0259sind\u0259 ke\u00e7mi\u015fdi. Anam\u0131n atas\u0131 Bayram b\u0259y \u015eu\u015fada rus<\/p>\n\n\n\n<p>dilind\u0259 gimnaziyan\u0131 bitir\u0259nd\u0259n sonra, na\u00e7alnik idar\u0259sind\u0259 v\u0259zif\u0259y\u0259 d\u00fcz\u0259ldib orada qalm\u0131\u015fd\u0131. Orada da Hac\u0131 Axund Molla \u015e\u00fck\u00fcr\u00fcn bald\u0131z\u0131, m\u0259nim anam\u0131n anas\u0131 Fatma n\u0259n\u0259ml\u0259 evl\u0259nmi\u015fdi. Fatma n\u0259n\u0259mgil K\u00fcrd\u00fcstan mahal\u0131ndan idi. Bir t\u0259r\u0259fl\u0259ri baltagirm\u0259z K\u00fcrd\u00fcstan me\u015f\u0259l\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Alyanl\u0131 obalar\u0131ndan, bir t\u0259r\u0259fi d\u0259 Qubadl\u0131 rayonunun H\u0259k\u0259rli k\u0259ndind\u0259n idi\u201d. (<strong>Yen\u0259 orda<\/strong>)<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lyas \u018ff\u0259ndiyevin t\u0259svir etdiyi Hac\u0131 Molla \u015e\u00fck\u00fcr\u00fcn evi sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Texnikumunun yataqxanas\u0131na \u00e7evrilmi\u015f v\u0259 onun c\u0259nn\u0259t ba\u011f\u0131ndan \u0259s\u0259r-\u0259lam\u0259t qalmam\u0131\u015fd\u0131&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Hac\u0131 Molla \u015e\u00fck\u00fcr M\u0259h\u0259rr\u0259mzad\u0259nin n\u0259v\u0259si, deputat, jurnalist Flora Qas\u0131mova m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 deyir: \u201cM\u0259nim ulu babam \u2013Hac\u0131 Molla \u015e\u00fck\u00fcr Axundzad\u0259 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Qaraba\u011f\u0131n axundu olub. Onun \u015eu\u015fada- C\u0131d\u0131r d\u00fcz\u00fcnd\u0259 evi v\u0259 b\u00f6y\u00fck ba\u011f\u0131 vard\u0131. D\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259nd\u0259n sonra el\u0259 orada d\u0259fn olunma\u011f\u0131 v\u0259siyy\u0259t etmi\u015fdi. Haz\u0131rda erm\u0259nil\u0259r babam\u0131n m\u0259zar\u0131n\u0131 da, evini d\u0259 darmada\u011f\u0131n edibl\u0259r. Biz bunlar\u0131 nec\u0259 unudaq? Nec\u0259 ba\u011f\u0131\u015flayaq erm\u0259nil\u0259r\u0259 bu v\u0259h\u015filiyi, bu vandalizmi?..<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/apf.mail.ru\/cgi-bin\/readmsg?id=15926521011165274765;0;2&amp;exif=1&amp;full=1&amp;x-email=xaqani.r%40mail.ru\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u2013 Bildiyimiz\u0259 g\u00f6r\u0259, erm\u0259nil\u0259r\u0259 \u0259srl\u0259r boyu havadarl\u0131q etmi\u015f Kreml sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 sizin babalar\u0131n\u0131z\u0131, dig\u0259r do\u011fmalar\u0131n\u0131z\u0131, qohumlar\u0131n\u0131z\u0131 da repressiyalara m\u0259ruz qoyub\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>-B\u0259li, Moskva el\u0259 sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n \u0259sil-n\u0259cab\u0259tli n\u0259sill\u0259ri birba\u015fa v\u0259 dolays\u0131yla soyq\u0131r\u0131ma m\u0259ruz qoyub. Babam, Hac\u0131 Molla \u015e\u00fck\u00fcr\u00fcn o\u011flu Mirz\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d o d\u00f6vrd\u0259 m\u00fcsavat\u00e7\u0131 olub, q\u0259za r\u0259isi v\u0259zif\u0259sini da\u015f\u0131y\u0131b. Sonra sovet h\u00f6kum\u0259ti, babam\u0131 da, iki xalam\u0131n \u0259rl\u0259rini d\u0259 s\u00fcrg\u00fcn edib. 1950-ci ill\u0259rd\u0259 bel\u0259 bir q\u0259rar \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131 ki, repressiya qurbanlar\u0131na b\u0259ra\u0259t verilsin v\u0259 m\u00fclkl\u0259ri \u00f6zl\u0259rin\u0259 qaytar\u0131ls\u0131n. Anam o zaman \u00e7ox cavan olub. Odur ki, b\u00f6y\u00fck xalam vaxtil\u0259 babalar\u0131m\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 biz\u0259 aid olmu\u015f m\u00fclkl\u0259rin, zin\u0259t \u0259\u015fyalar\u0131n\u0131 siyah\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7\u0131xard\u0131b. Q\u0131z\u0131l \u0259\u015fyalar\u0131n pulunu da geri al\u0131b. Sonra is\u0259 \u015eu\u015fadak\u0131 m\u00fclk\u00fcm\u00fczl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259hk\u0259m\u0259 iddias\u0131 qald\u0131r\u0131b. Lakin m\u0259hk\u0259m\u0259 bitm\u0259mi\u015f qohumlardan biri t\u0259kid edib ki, o m\u00fclk\u00fc geri ald\u0131qdan sonra orada restoran tikm\u0259liy\u0259m. Anam v\u0259 iki xalam q\u0259ti etiraz edibl\u0259r ki, o boyda din xadimi, Qaraba\u011f\u0131n axundu olmu\u015f, \u00f6vliya timsall\u0131 babam\u0131z Hac\u0131 Molla \u015e\u00fck\u00fcr\u00fcn evinin yerind\u0259 restoran tikm\u0259k olmaz, orada gec\u0259-g\u00fcnd\u00fcz araq, \u00e7ax\u0131r i\u00e7il\u0259c\u0259k v\u0259 o m\u00fcq\u0259dd\u0259s m\u00fclk, torpaq murdarlanacaq. Bel\u0259c\u0259 babam\u0131n m\u00fclk\u00fc h\u00f6kum\u0259tin fondunda qal\u0131b v\u0259 Hac\u0131 Molla \u015e\u00fck\u00fcr\u00fcn evi olan binan\u0131 \u015eu\u015fa k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 texnikumuna \u00e7evribl\u0259r. \u0130ndi h\u0259min vaxtdan 50 ild\u0259n \u00e7ox vaxt \u00f6t\u00fcr. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, o vaxtlar r\u0259hm\u0259tlik anam v\u0259 xalalar\u0131m n\u0259 bil\u0259ydil\u0259r ki, babam\u0131n m\u00fclk\u00fcn\u0259 daha murdar ayaqlar- erm\u0259ni ayaqlar\u0131 d\u0259y\u0259c\u0259k, onun m\u0259zar\u0131 da da\u011f\u0131d\u0131lacaq\u201d\u2026<strong>(http:\/\/karabakh.tv\/dilq\u0259ml\u0259-sahbaz-yatan-zindanda-sarkisyan-koc\u0259ryan-\u0259zab-c\u0259km\u0259lidir-flora-qasimova\/)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hac\u0131 M\u043ella \u015e\u00fck\u00fcr Yas\u0259m\u0259n R\u0259him q\u0131z\u0131 v\u0259 B\u0259yaz xan\u0131mla ail\u0259 qurmu\u015fdu. N\u0259sir, \u018fbuturab, M\u0259h\u0259mm\u0259d, \u018fhm\u0259d, \u018fs\u0259dulla adl\u0131 \u043e\u011flanlar\u0131 vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/reyting.az\/uploads\/posts\/2020-06\/1592647157_1592479038_1592301760_1592216078_1592125127_1591994439_1591858015_1591724789_1591553831_1591450916_1591367622_1591255263_1591175764_ee.jpg\" alt=\"\u015eap\u015fal kimliyinin bilinm\u0259y\u0259n t\u0259r\u0259fi\" width=\"195\" height=\"195\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>\u018fnv\u0259r \u00c7ingizo\u011flu, jurnalist-etnoqraf<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cDifai\u201dnin m\u00fcbariz\u0259 meyarlar\u0131nda \u0259sas diqq\u0259ti c\u0259lb ed\u0259n m\u00fcdd\u0259alardan biri d\u0259 bu t\u0259\u015fkilat\u0131n Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m\u0259n\u0259vi&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-6668","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sq"],"featured_image_urls":{"full":"","thumbnail":"","medium":"","medium_large":"","large":"","1536x1536":"","2048x2048":"","covernews-slider-full":"","covernews-slider-center":"","covernews-featured":"","covernews-medium":"","covernews-medium-square":""},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=9\" rel=\"category\">Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259r<\/a>","tag_info":"Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259r","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6668","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6668"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6668\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6684,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6668\/revisions\/6684"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6668"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6668"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6668"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}