{"id":6244,"date":"2020-05-23T00:15:51","date_gmt":"2020-05-22T20:15:51","guid":{"rendered":"http:\/\/veteran.az\/?p=6244"},"modified":"2020-05-23T00:15:54","modified_gmt":"2020-05-22T20:15:54","slug":"arasdirmaci-ramiz-abutalibov-r%c9%99sulzad%c9%99-n%c9%99-milli-komit%c9%99d%c9%99-n%c9%99-d%c9%99-legionda-olub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=6244","title":{"rendered":"Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 Ramiz Abutal\u0131bov: \u201cR\u0259sulzad\u0259 n\u0259 Milli Komit\u0259d\u0259, n\u0259 d\u0259 legionda olub\u201d"},"content":{"rendered":"\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 Ramiz Abutal\u0131bov erm\u0259ni ba\u015f nazirin R\u0259sulzad\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ittihamlar\u0131n\u0131 yerl\u0259 bir etdi: \u201cAlmaniya arxivl\u0259rind\u0259 hans\u0131sa komit\u0259nin q\u0259rar\u0131n\u0131, protokolunu g\u00f6st\u0259rsin\u201d<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p><em>Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri Nikol Pa\u015finyan\u0131n Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin banisi M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259y\u0259 \u00e7amur atmas\u0131na kifay\u0259t q\u0259d\u0259r cavablar verildi. R\u0259sulzad\u0259ni \u00f6z babas\u0131na tay tutma\u011fa u\u011fursuz c\u0259hd ed\u0259r\u0259k onu nasistl\u0259rl\u0259 \u201c\u0259laq\u0259d\u0259\u201d ittiham ed\u0259n Pa\u015finyana n\u00f6vb\u0259t cavab g\u00f6rk\u0259mli diplomat, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti tarixinin ara\u015fd\u0131r\u0131c\u0131s\u0131, Fransan\u0131n \u201cF\u0259xri Legion Kavaleri\u201d Ordenin sahibi Ramiz Abutal\u0131bovdan g\u0259ldi. D\u0259y\u0259rli ziyal\u0131m\u0131z \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 erm\u0259ni ba\u015f nazir\u0259 tutarl\u0131 faktlarla cavab verdi.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8212; Ramiz m\u00fc\u0259llim, Pa\u015finyan\u0131n R\u0259sulzad\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259sl\u0259ndirdiyi iddialardan y\u0259qin ki, x\u0259b\u0259riniz var. Siz uzun ill\u0259rdir ki, xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin arxivl\u0259rind\u0259 Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tini, onun qurucular\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini ara\u015fd\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131z. S\u0259sl\u0259n\u0259n s\u0259rs\u0259m fikirl\u0259r\u0259 cavab\u0131n\u0131z \u00e7ox maraql\u0131d\u0131r.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Almanlar\u0131n Qafqazda he\u00e7 bir respublikaya m\u00fcst\u0259qillik verm\u0259k fikirl\u0259ri yox idi. Qafqaz qubernatorlu\u011fu yaratm\u0131\u015fd\u0131lar. Bununla ba\u011fl\u0131 fikirl\u0259r q\u0259bul olunmurdu. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin b\u0259y bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259n sonra Rum\u0131niyaya qay\u0131td\u0131. R\u0259sulzad\u0259nin s\u00f6hb\u0259t apard\u0131\u011f\u0131 yegan\u0259 adam Qafqaz \u015f\u00f6b\u0259sinin r\u0259isi, professor Gerxard Fon Mender idi. O, \u015e\u0259rq \u00d6lk\u0259l\u0259ri Nazirliyinin Qafqaz \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri, t\u00fcrkoloq idi. 30-cu ill\u0259rd\u0259n M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin b\u0259yi tan\u0131y\u0131rd\u0131. Onunla s\u00f6hb\u0259td\u0259 R\u0259sulzad\u0259 bildi ki, m\u00fcst\u0259qillik olmayacaq. Professor Fon Mender &#8212; \u00e7ox m\u0259\u015fhur alman t\u00fcrkoloqudur. 1941-ci ilin 17 iyulunda Almaniyada \u0130\u015f\u011fal Olunmu\u015f \u015e\u0259rq Vilay\u0259tl\u0259ri Nazirliyi yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Onun da r\u0259hb\u0259ri \u0259sl\u0259n Rusiyadan olan Alfred Rozenberq idi. \u015e\u0259rq vilay\u0259tl\u0259ri naziri Rozenberqin plan\u0131 o idi ki, \u015eimali v\u0259 C\u0259nubi Qafqazda qubernatorluq yarad\u0131ls\u0131n v\u0259 b\u00fct\u00fcn Qafqaz bu qubernatorlu\u011fa daxil edilsin. M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 bil\u0259nd\u0259n sonra ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fc ki, m\u00fcst\u0259qillik m\u0259s\u0259l\u0259si al\u0131nmayacaq. O zaman Menderl\u0259 sa\u011folla\u015f\u0131b gedib. \u018fsas\u0259n Mender onu Almaniyada h\u00f6rm\u0259tli bir insan kimi saxlamaq ist\u0259yirdi. M\u0259n legionerl\u0259rin xatir\u0259l\u0259rini d\u0259 yazm\u0131\u015fam. Onlar yaz\u0131rd\u0131lar: \u201c\u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin bizi d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259di, qay\u0131td\u0131 getdi\u201d. Alman tarix\u00e7isi var, \u00e7ox m\u0259\u015fhur tarix\u00e7idir &#8212; Patrik M\u00fclen, onun kitab\u0131 \u00e7\u0131x\u0131b:&nbsp; \u201cQamali xa\u00e7 il\u0259 Q\u0131z\u0131l y\u0131ld\u0131z aras\u0131nda\u201d. Yaz\u0131r ki, M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin raz\u0131la\u015fmad\u0131, Milli Komit\u0259nin r\u0259hb\u0259rliyini boynuna g\u00f6t\u00fcrm\u0259di v\u0259 getdi. B\u00fct\u00fcn bunlardan sonra yen\u0259 d\u0259 bel\u0259 iddialar ir\u0259li s\u00fcr\u00fcrl\u0259r. Sad\u0259c\u0259, \u0259ks-t\u0259bli\u011fat vasit\u0259si kimi istifad\u0259 etm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r, bunun ayr\u0131 ad\u0131 yoxdur. R\u0259sulzad\u0259ni bir d\u0259f\u0259 Almaniyaya \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131lar, dan\u0131\u015fd\u0131lar, raz\u0131 olmad\u0131, qay\u0131td\u0131. Sonra ikinci d\u0259f\u0259 d\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131lar. Yen\u0259 d\u0259 raz\u0131la\u015fmad\u0131, qay\u0131td\u0131. Ondan sonra D\u00fcd\u0259nginskini legiona r\u0259hb\u0259r qoydular.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8212; M\u00fcmk\u00fcn deyil ki, Nikol Pa\u015finyan tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259rd\u0259n tam x\u0259b\u0259rsiz olsun. Amma ist\u0259nil\u0259n halda, Az\u0259rbaycan Prezidentinin fa\u015fist Njdey\u0259 Erm\u0259nistanda qoyulan abid\u0259ni h\u0259r d\u0259f\u0259 m\u00f6t\u0259b\u0259r tribunalardan xat\u0131rlatmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda, h\u0259m\u00e7inin babas\u0131n\u0131n nasistl\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 a\u015fkarlanandan sonra erm\u0259ni ba\u015f nazir d\u0259 bu yolla \u00f6z\u00fcn\u00fc \u201cs\u0131\u011fortalama\u011fa\u201d u\u011fursuz c\u0259hd edib. B\u0259s bundan sonra bizim m\u00f6vqeyimiz nec\u0259 olmal\u0131d\u0131r, m\u0259s\u0259l\u0259ni bo\u015f verm\u0259liyik, yoxsa cavablar\u0131m\u0131z davaml\u0131 xarakter almal\u0131d\u0131r?&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Bizim tarix\u00e7il\u0259r m\u0259qal\u0259l\u0259r yazmal\u0131d\u0131rlar, m\u0259nb\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k. \u00c7\u00fcnki biz\u0259 qar\u015f\u0131 olanlar, m\u0259s\u0259l\u0259n, yaz\u0131rlar ki, R\u0259sulzad\u0259 Hitlerl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcb. Amma m\u0259nb\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259 bilmirl\u0259r ki, ax\u0131 olmay\u0131b bel\u0259 bir \u015fey. Olsayd\u0131, yazard\u0131lar. Kimins\u0259 iddialar\u0131 varsa, qoy m\u0259nb\u0259 g\u00f6st\u0259rsin. Yoxsa havadan n\u0259s\u0259 dem\u0259yin m\u0259nas\u0131 yoxdur. Bu m\u0259nada bel\u0259 iddialara cavab konkret m\u0259nb\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rm\u0259kl\u0259 olmal\u0131d\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 alman m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 istinad etm\u0259k yax\u015f\u0131 olard\u0131. X\u00fcsusil\u0259 Patrikd\u0259n&#8230; Yuxar\u0131da da qeyd etdim, g\u00f6r\u00fcrs\u0259n deyirl\u0259r ki, Hitlerl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcb. H\u0259tta birisi deyir ki, bir yerd\u0259 \u015fam edibl\u0259r, m\u0259nd\u0259 menyusu var. Adamlar b\u0259z\u0259n bo\u015f-bo\u015f \u015feyl\u0259r dan\u0131\u015f\u0131rlar. H\u0259r d\u0259f\u0259 bel\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259r olanda m\u0259n deyir\u0259m ki, arxiv m\u0259nb\u0259ni g\u00f6st\u0259r!<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8212; Erm\u0259nil\u0259r var g\u00fccl\u0259ri il\u0259 Njdeni m\u00fcdafi\u0259 edirl\u0259r. Sizc\u0259, niy\u0259 onlar \u00fc\u00e7\u00fcn bu q\u0259d\u0259r vazke\u00e7ilm\u0259zdir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Onlar t\u00fcp\u00fcrd\u00fckl\u0259rini yalamaq ist\u0259mirl\u0259r. Art\u0131q m\u0259cburdurlar \u00f6zl\u0259rini m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259y\u0259.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8212; Ramiz m\u00fc\u0259llim, maraql\u0131d\u0131r ki, Rusiya fa\u015fizmin qat\u0131 t\u0259r\u0259fdar\u0131na \u0130r\u0259van\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 abid\u0259 qoyulmas\u0131na d\u00f6z\u00fcr. B\u0259s bunun s\u0259b\u0259bi n\u0259dir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.nargismagazine.az\/site\/assets\/files\/2258\/7790671639013242.900x0.jpg\" alt=\"Ramiz Abutalibov: Among Strangers \u2022 Nargis Magazine\"\/><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Ramiz Abutal\u0131bov<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>&#8212; Rusiya fikir vermir. Bel\u0259 bir taktika var ki, \u00e7al\u0131\u015f\u0131r he\u00e7 kimin i\u015fin\u0259 qar\u0131\u015fmas\u0131n. \u018fsas odur ki, g\u0259r\u0259k elmi diskussiya y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 apar\u0131ls\u0131n v\u0259 \u0259sas m\u00fczakir\u0259l\u0259r arxiv materiallar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 qurulsun.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8212; Bug\u00fcnl\u0259rd\u0259 Pa\u015finyan \u00f6z babas\u0131n\u0131n fotosunu payla\u015fd\u0131&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; H\u0259, g\u00f6rd\u00fcm. O da legionda olub.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8212; Erm\u0259nil\u0259r \u00f6zl\u0259ri dedil\u0259r ki, Nikol Pa\u015finyan da fa\u015fizm ideyalar\u0131n\u0131n t\u0259bli\u011fat\u00e7\u0131s\u0131 olub&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Ay sa\u011f ol. Bu, art\u0131q s\u0259n\u0259ddir. \u00c7\u00fcnki onun s\u0259n\u0259dini g\u00f6st\u0259rdil\u0259r. M\u0259n ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 deyir\u0259m ki, m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259n\u0259d-s\u00fcbutla yana\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Fakts\u0131z m\u00fczakir\u0259 olmamal\u0131d\u0131r. Pa\u015finyan\u0131n babas\u0131n\u0131n s\u0259n\u0259di art\u0131q ortadad\u0131r. Pa\u015finyan deyir ki, Az\u0259rbaycan legionunun qolunda bayraq ni\u015fan\u0131 var idi. B\u00fct\u00fcn legionlar\u0131n qolunda bayraq ni\u015fanlar\u0131 var idi d\u0259. Erm\u0259nil\u0259rin d\u0259, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n da, g\u00fcrc\u00fcl\u0259rin d\u0259, \u015fimali qafqazl\u0131lar\u0131n da. \u015eevron deyirl\u0259r. Qola respublikan\u0131n bayra\u011f\u0131 tikilir. B\u0259li, Az\u0259rbaycan legionu olub. Amma R\u0259sulzad\u0259 n\u0259 Milli Komit\u0259d\u0259, n\u0259 d\u0259 legionda olmay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Patrik fon tsur Muhlen yazirdi:<\/strong>&nbsp;\u201c\u018fg\u0259r birinci erm\u0259ni v\u0259 g\u00fcrc\u00fc komit\u0259l\u0259ri ka\u011f\u0131z \u00fcst\u0259 yaranm\u0131\u015fd\u0131sa, Az\u0259rbaycan komit\u0259si M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fminin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 sad\u0259c\u0259 epizod idi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fminl\u0259 ba\u011fl\u0131 ka\u011f\u0131z da yox idi. R\u0259smi s\u0259n\u0259d yox idi ki, M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin Milli Komit\u0259y\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edib. Sad\u0259c\u0259 s\u00f6hb\u0259t olub. Bunu m\u0259n demir\u0259m, alman tarix\u00e7i deyir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 istinad ed\u0259nd\u0259 yax\u015f\u0131 olar ki, xarici m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 istinad ed\u0259k. Bu bar\u0259d\u0259 \u201cR\u0259sulzad\u0259 v\u0259 Zaqafqaziya Federasiyas\u0131\u201d kitab\u0131n\u0131n 43-46-c\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f b\u0259hs olunub. H\u0259m\u00e7inin ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 alim Mamuliyan\u0131n bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 geni\u015f v\u0259 tutarl\u0131 arqumentl\u0259r\u0259, faktlara s\u00f6yk\u0259n\u0259n ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 olub.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Pa\u015finyan biz\u0259 \u00e7amur at\u0131r, \u0259g\u0259r bel\u0259 deyils\u0259, m\u0259nb\u0259 g\u00f6st\u0259rsin. Almaniya arxivl\u0259rind\u0259 hans\u0131sa komit\u0259nin q\u0259rar\u0131n\u0131, protokolunu g\u00f6st\u0259rsin. Dem\u0259li, yoxdursa, g\u00f6st\u0259r\u0259 bilmir. Ni\u015fan da ham\u0131da var idi, erm\u0259nid\u0259 d\u0259, g\u00fcrc\u00fcd\u0259 d\u0259. \u018fsg\u0259rin qolunda ni\u015fan olur da. \u018fg\u0259r m\u0259nb\u0259 varsa, g\u00f6st\u0259rsinl\u0259r, biz etiraz etmirik.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8212; Ramiz m\u00fc\u0259llim, \u00e7ox sa\u011f olun ki, \u201cYeni M\u00fcsavat\u201d\u0131n suallar\u0131n\u0131 cavabland\u0131rma\u011fa vaxt ay\u0131rd\u0131n\u0131z.&nbsp; Moskvadas\u0131n\u0131z, el\u0259mi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; H\u0259, Moskvadayam. H\u0259l\u0259 evd\u0259n bay\u0131ra \u00e7\u0131xa bilmirik, koronavirus s\u0259b\u0259bind\u0259n. (G\u00fcl\u00fcr)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>El\u015fad PA\u015eASOY,<\/strong><br><strong>\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 Ramiz Abutal\u0131bov erm\u0259ni ba\u015f nazirin R\u0259sulzad\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ittihamlar\u0131n\u0131 yerl\u0259 bir etdi: \u201cAlmaniya arxivl\u0259rind\u0259&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-6244","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cmiyyt"],"featured_image_urls":{"full":"","thumbnail":"","medium":"","medium_large":"","large":"","1536x1536":"","2048x2048":"","covernews-slider-full":"","covernews-slider-center":"","covernews-featured":"","covernews-medium":"","covernews-medium-square":""},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=6\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","tag_info":"C\u0259miyy\u0259t","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6244","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6244"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6244\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6246,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6244\/revisions\/6246"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6244"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6244"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6244"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}