{"id":6117,"date":"2020-05-12T02:22:55","date_gmt":"2020-05-11T22:22:55","guid":{"rendered":"http:\/\/veteran.az\/?p=6117"},"modified":"2020-05-12T02:24:10","modified_gmt":"2020-05-11T22:24:10","slug":"qobustanin-sirrini-acan-alim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=6117","title":{"rendered":"Qobustan\u0131n sirrini a\u00e7an alim"},"content":{"rendered":"\n<p><em><strong>XX y\u00fczillikd\u0259 ad\u0131 respublikam\u0131z\u0131n h\u00fcdudlar\u0131n\u0131 a\u015fan g\u00f6rk\u0259mli aliml\u0259rimizd\u0259n biri Az\u0259rbaycan arxeologiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131lar\u0131ndan say\u0131lan v\u0259 \u0259fsan\u0259vi Qobustan da\u015f salnam\u0259sinin ilk t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 kimi tan\u0131nan \u018fm\u0259kdar elm xadimi \u0130shaq C\u0259f\u0259rzad\u0259dir.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/medeniyyet.az\/img\/news\/700x420\/19996.jpg\" alt=\"\" width=\"350\" height=\"210\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>\u0130shaq M\u0259mm\u0259drza o\u011flu C\u0259f\u0259rzad\u0259 14 avqust 1895-ci ild\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 s\u0259n\u0259tkar ail\u0259sind\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7\u0131b. \u0130lk t\u0259hsilini m\u0259dr\u0259s\u0259d\u0259 al\u0131r, burada \u0259r\u0259b v\u0259 fars dill\u0259rini d\u0259rind\u0259n m\u0259nims\u0259yir. Erk\u0259n \u00e7a\u011flardan dahi Nizami G\u0259nc\u0259vinin \u0259s\u0259rl\u0259rini m\u00fctali\u0259 edir. Sonra alt\u0131illik \u015f\u0259h\u0259r m\u0259kt\u0259bind\u0259 t\u0259hsilini davam etdirir v\u0259 rus dilini d\u0259 \u00f6yr\u0259nir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br>G\u0259nc ya\u015flar\u0131ndan q\u0259dim G\u0259nc\u0259nin memarl\u0131q abid\u0259l\u0259ri, Xa\u00e7bulaq yayla\u011f\u0131n\u0131n qalalar\u0131 onda tarix v\u0259 arxeologiya elmin\u0259 d\u0259rin maraq oyad\u0131r. 1924-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan Pedaqoji \u0130nstitutunun tarix fak\u00fclt\u0259sin\u0259 q\u0259bul olunur. Buradan m\u0259zun olduqdan sonra Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131q fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olur.<\/p>\n\n\n\n<p><br>\u0130.C\u0259f\u0259rzad\u0259 1925-ci ild\u0259n \u201cAz\u0259rbaycan\u0131 t\u0259dqiq ed\u0259n v\u0259 \u00f6yr\u0259n\u0259n c\u0259miyy\u0259tin\u201d v\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim abid\u0259l\u0259rini qoruyan komit\u0259\u201dnin \u00fczv\u00fc olur. H\u0259min ill\u0259rd\u0259 o, indiki Milli Az\u0259rbaycan Tarixi Muzeyind\u0259 elmi i\u015f\u00e7i kimi i\u015f\u0259 d\u00fcz\u0259lir v\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fcn\u00fc Az\u0259rbaycan abid\u0259l\u0259rinin t\u0259dqiqin\u0259 h\u0259sr edir. Bir m\u00fcdd\u0259t akademik \u0130.Me\u015f\u015faninovun v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ilk milli arxeoloqlar\u0131ndan olan Davud \u015e\u0259rifovun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n ekspedisiyalar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 Qaraba\u011fda Xocal\u0131, Nax\u00e7\u0131vanda Q\u0131z\u0131lburun, Da\u015fk\u0259s\u0259nd\u0259 \u00c7ovdar, Q\u0259b\u0259l\u0259d\u0259 Yaloylut\u0259p\u0259 abid\u0259l\u0259rinin t\u0259dqiqind\u0259 i\u015ftirak edir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>1933-c\u00fc ild\u0259n SSR\u0130 Elml\u0259r Akademiyas\u0131 Zaqafqaziya Filial\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u015f\u00f6b\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan \u0130.C\u0259f\u0259rzad\u0259 respublikada apar\u0131lan arxeoloji t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rin\u0259 elmi-t\u0259\u015fkilati r\u0259hb\u0259rlik edir.<\/p>\n\n\n\n<p><br>G\u00f6rk\u0259mli alim haqq\u0131nda ara\u015fd\u0131rmalarda qeyd olunur ki, \u0130.C\u0259f\u0259rzad\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n q\u0259dim tarixini, m\u0259i\u015f\u0259t v\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259tini \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131n\u0131 qar\u0131\u015f-qar\u0131\u015f g\u0259zib v\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 tarixi abid\u0259 a\u015fkar edib. 1937-1939-cu ill\u0259rd\u0259 Ki\u00e7ik Qafqaz silsil\u0259sinin \u0259l\u00e7atmaz yerl\u0259rind\u0259 son tunc, ilk d\u0259mir d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid 120-d\u0259n art\u0131q qalan\u0131 qeyd\u0259 al\u0131r. Onun bu abid\u0259l\u0259r\u0259 h\u0259sr etdiyi t\u0259dqiqat \u0259s\u0259ri elmi \u0259h\u0259miyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 g\u0259nc aliml\u0259rin \u00fcmumittifaq m\u00fcsabiq\u0259sind\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259t qazan\u0131r v\u0259 x\u00fcsusi m\u00fckafata layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><br>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131n\u0131n axtar\u0131\u015flar\u0131nda q\u0259dim G\u0259nc\u0259 qaz\u0131nt\u0131lar\u0131 x\u00fcsusi yer tutub. N.G\u0259nc\u0259vinin 800 illik yubileyin\u0259 haz\u0131rl\u0131qla ba\u011fl\u0131 t\u0259\u015fkil edil\u0259n qaz\u0131nt\u0131lara bilavasit\u0259 o, r\u0259hb\u0259rlik edir. Az vaxt \u0259rzind\u0259 q\u0259dim G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rinin yeri d\u0259qiq \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunur. Burada qala divarlar\u0131n\u0131n, s\u0259n\u0259tkarl\u0131q m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rinin, \u015f\u0259h\u0259r k\u00f6rp\u00fcl\u0259rinin v\u0259 ba\u015fqa tikilil\u0259rin qal\u0131qlar\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r. Y\u00fczl\u0259rc\u0259 d\u0259y\u0259rli maddi m\u0259d\u0259niyy\u0259t n\u00fcmun\u0259si \u0259ld\u0259 edilir. B\u00f6y\u00fck Nizaminin q\u0259brini a\u00e7maq da ona n\u0259sib olur. Yubiley g\u00fcnl\u0259rind\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u00fct\u0259f\u0259kkirin c\u0259naz\u0259sinin qal\u0131qlar\u0131 \u00f6lm\u0259z \u201cS\u0259nsiz\u201din ecazkar s\u0259dalar\u0131 alt\u0131nda \u015fairin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 yeni ucald\u0131lan t\u00fcrb\u0259d\u0259 qara m\u0259rm\u0259r s\u0259nduq\u0259y\u0259 qoyulur.<br><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/medeniyyet.az\/img\/news\/350x300\/7960.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Tarix \u00fczr\u0259 elml\u0259r doktoru Q\u00fcdr\u0259t \u0130smay\u0131lov yaz\u0131r ki, \u0130.C\u0259f\u0259rzad\u0259 Qobustan t\u0259svirl\u0259rinin \u0259n q\u0259dim n\u00fcmun\u0259l\u0259rini orta da\u015f &#8212; mezolit d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid edib. Onlar\u0131n 9-10 min il \u0259vv\u0259l \u00e7\u0259kildiyini s\u00fcbuta yetirib. Yer k\u00fcr\u0259sinin m\u00fcxt\u0259lif gu\u015f\u0259l\u0259rind\u0259 tap\u0131lm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn q\u0259dim qaya\u00fcst\u00fc t\u0259svirl\u0259r\u0259 yax\u015f\u0131 b\u0259l\u0259d olan t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 Qobustan t\u0259svirl\u0259rinin s\u0259ciyy\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259tini, b\u0259dii v\u0259 tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259 bilib. G\u00f6rk\u0259mli alimin t\u0259dqiqatlar\u0131nda diqq\u0259ti c\u0259lb ed\u0259n c\u0259h\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Qobustan\u0131n q\u0259dim t\u0259bii-co\u011frafi \u015f\u0259raitinin n\u0259z\u0259ri b\u0259rpas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130.C\u0259f\u0259rzad\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, uzaq ke\u00e7mi\u015fd\u0259 Qobustan\u0131n iqlimi r\u00fctub\u0259tli v\u0259 tropik iqlim\u0259 yax\u0131n olub. O zaman bu \u0259razi sulu \u00e7aylar, \u00e7oxlu bulaqlar v\u0259 bol ot \u00f6rt\u00fcy\u00fc il\u0259 \u0259hat\u0259 olunub. Burada says\u0131z-hesabs\u0131z ov heyvanlar\u0131 \u00f6zl\u0259rin\u0259 s\u0131\u011f\u0131nacaq tap\u0131b. Yerli q\u0259bil\u0259 v\u0259 tayfalar\u0131n b\u00f6y\u00fck mal-qara s\u00fcr\u00fcl\u0259ri saxlan\u0131l\u0131b. Onun t\u0259r\u0259find\u0259n ba\u015flan\u0131lan Qobustan arxeoloji t\u0259dqiqatlar\u0131 Az\u0259rbaycan v\u0259 ke\u00e7mi\u015f sovet arxeologiya elminin inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib.<\/p>\n\n\n\n<p><br>1973-c\u00fc ild\u0259 alimin \u201cQobustan\u201d adl\u0131 sanball\u0131 elmi \u0259s\u0259ri i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u00fcr. \u018fs\u0259r Qobustan t\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131n ilk yekunlar\u0131na h\u0259sr olunsa da, m\u00fch\u00fcm elmi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, 1999-cu ild\u0259 \u201cD\u0259d\u0259 Qorqud\u201d dastanlar\u0131n\u0131n 1300 illiyinin qeyd edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0130.C\u0259f\u0259rzad\u0259nin \u201cQobustan\u201d kitab\u0131 Az\u0259rbaycan v\u0259 rus dill\u0259rind\u0259 yenid\u0259n n\u0259\u015fr olunur.<\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Milli arxeoloq kadrlar\u0131n yeti\u015fm\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259ri olan \u0130shaq C\u0259f\u0259rzad\u0259 1982-ci il yanvar\u0131n 5-d\u0259 v\u0259fat edib.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Savalan F\u0259r\u0259cov<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XX y\u00fczillikd\u0259 ad\u0131 respublikam\u0131z\u0131n h\u00fcdudlar\u0131n\u0131 a\u015fan g\u00f6rk\u0259mli aliml\u0259rimizd\u0259n biri Az\u0259rbaycan arxeologiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131lar\u0131ndan say\u0131lan v\u0259 \u0259fsan\u0259vi&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6118,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-6117","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-qanunvericilik"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/1495187266-1759.jpeg",1024,576,false],"thumbnail":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/1495187266-1759-150x150.jpeg",150,150,true],"medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/1495187266-1759-300x169.jpeg",300,169,true],"medium_large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/1495187266-1759-768x432.jpeg",640,360,true],"large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/1495187266-1759-1024x576.jpeg",640,360,true],"1536x1536":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/1495187266-1759.jpeg",1024,576,false],"2048x2048":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/1495187266-1759.jpeg",1024,576,false],"covernews-slider-full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/1495187266-1759.jpeg",1024,576,false],"covernews-slider-center":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/1495187266-1759-936x576.jpeg",800,492,true],"covernews-featured":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/1495187266-1759-1024x576.jpeg",1024,576,true],"covernews-medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/1495187266-1759-720x380.jpeg",540,285,true],"covernews-medium-square":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/1495187266-1759-675x450.jpeg",375,250,true]},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=1\" rel=\"category\">Qanunvericilik<\/a>","tag_info":"Qanunvericilik","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6117","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6117"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6117\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6121,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6117\/revisions\/6121"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6118"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}