{"id":599,"date":"2019-02-25T09:38:02","date_gmt":"2019-02-25T05:38:02","guid":{"rendered":"http:\/\/veteran.az\/?p=599"},"modified":"2024-01-27T04:14:08","modified_gmt":"2024-01-27T00:14:08","slug":"xocaliya-aparan-yollar-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=599","title":{"rendered":"Xocal\u0131ya aparan yollar (I)"},"content":{"rendered":"\n<p style=\"text-align:center\"><strong>I yaz\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>TAM 27 \u0130LD\u0130R K\u0130, B\u0130R SUALA CAVAB TAPA B\u0130LM\u0130R\u018fM: N\u0130Y\u018f B\u0130Z\u0130M ART\u0130LER\u0130YA V\u018f QRAD QUR\u011eULARI O GEC\u018f \u018fSK\u018fRANA B\u0130RC\u018f D\u018fN\u018f D\u018f M\u018fRM\u0130 ATMADI? N\u018fD\u018fN???<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn bir mill\u0259tin tarix s\u0259hn\u0259sind\u0259n endirilm\u0259si u\u011frunda m\u00fccadil\u0259 gedir. Bir vaxtlar bizim bir televiziyada h\u0259r g\u00fcn bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 bel\u0259 bir c\u00fcml\u0259ni t\u0259krarl\u0131y\u0131rd\u0131lar ki, &#171;D\u00dcNYA B\u0130RL\u0130Y\u0130 BU \u018fDAL\u018fTS\u0130ZL\u0130Y\u018f H\u018fL\u018f D\u018f D\u00d6Z\u00dcR&#187;&#8230;<br><br>Zal\u0131m u\u015fa\u011f\u0131, problemi ba\u015f\u0131nda olan s\u0259n, d\u00f6z\u00fcrs\u0259ns\u0259 d\u00fcnya niy\u0259 d\u00f6zm\u0259sin? B\u0259lk\u0259 papauslar g\u0259lib s\u0259nin yerin\u0259 Xocal\u0131n\u0131n qisas\u0131n\u0131 alacaq? S\u0259nin m\u0259mur etdiyin bir para m\u0259murlar\u0131n he\u00e7 erm\u0259ni-hay bo\u015f qara\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n saym\u0131r. H\u0259l\u0259 \u00fcst\u0259lik, erm\u0259ni terror planlar\u0131n\u0131n haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 kils\u0259l\u0259r\u0259 pulsuz qaz verm\u0259yini biz\u0259 soxu\u015fduranlar\u0131n &#171;dal\u0131 q\u0131zan o ke\u015fi\u015fl\u0259rin&#187; sonrak\u0131 planlar\u0131ndan y\u0259qin ki, x\u0259b\u0259rl\u0259ri d\u0259 olmam\u0131\u015f deyil? AMMA BU B\u0130YABIR\u00c7ILI\u011eA D\u00dcNYA B\u0130RL\u0130Y\u0130 H\u018fL\u018f D\u018f D\u00d6Z\u00dcR&#8230;<br><br>Yax\u015f\u0131 yad\u0131mdad\u0131r Xocal\u0131 q\u0131r\u011f\u0131n\u0131ndan 2 g\u00fcn sonra zirehli texnikan\u0131 vurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn qrantamyot, he\u00e7 olmasa tank \u0259leyhin\u0259 qumbara \u00fc\u00e7\u00fcn M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyin\u0259 g\u0259lmi\u015fdik. Biz\u0259 dedil\u0259r ki, (\u015e. Musayev) qrantamyotlar\u0131 Zaqatalada yarad\u0131lan batalyonlara vermi\u015fik. Onlar haz\u0131r olanda Qraba\u011fa yollayaca\u011f\u0131q. M\u00fcbahis\u0259 etdim ki, biz gedib d\u00fc\u015fm\u0259n tank\u0131na dey\u0259k ki, g\u00f6zl\u0259yin Zaqataladan qrantomyot\u00e7ik g\u0259l\u0259c\u0259k? M\u00fcharib\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda gedir, yoxsa Zaqatalada?<br><br>Oradan \u00e7\u0131x\u0131b dilxorcas\u0131na AXC q\u0259rargah\u0131na g\u0259ldik. Q\u0259rargah\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 q\u0259l\u0259b\u0259lik idi. Xalq Xocal\u0131 q\u0259tliam\u0131n\u0131n xofunu ya\u015fay\u0131rd\u0131 v\u0259 xeyli sonra El\u00e7ib\u0259y \u00e7\u0131x\u0131b sakitliy\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n BMT-y\u0259 \u00fczvl\u00fcy\u00fcn\u0259 bax\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi. BMT bizi tan\u0131yacaqd\u0131 v\u0259 tan\u0131d\u0131 da. Amma Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259n terror\u00e7u Erm\u0259nistan\u0131 da bizd\u0259n bir g\u00fcn sonra tan\u0131d\u0131. Onlara 20% Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131, biz\u0259 is\u0259 g\u0259r\u0259ksiz q\u0259tnam\u0259l\u0259r pe\u015f-k\u0259\u015f edildi. \u0130ndi bizim olan torpaqlar iyr\u0259nc d\u00fc\u015fm\u0259nin ayaqlar\u0131 alt\u0131nda, g\u0259r\u0259ksiz BMT q\u0259tnam\u0259l\u0259ri (822, 853, 874 v\u0259 884 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259l\u0259r) is\u0259 bizim \u0259limizd\u0259dir. BMT bizi tan\u0131d\u0131 v\u0259 bu g\u00fcn Xocal\u0131 faci\u0259sini tan\u0131tmaqdan b\u0259hs edirik. Tan\u0131nsa n\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k ki? Bu g\u00fcn\u0259d\u0259k bir Xocal\u0131 qatilini Haaqa tribunal\u0131na \u00e7\u0131xarmam\u0131\u015f\u0131qsa, birc\u0259 qatili \u00f6ld\u00fcr\u0259 bilm\u0259mi\u015fiks\u0259, bunun s\u0259b\u0259bl\u0259rini aramaq laz\u0131md\u0131r.<br>Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n v\u0259 d\u0259rhal Aran Qaraba\u011f\u0131n i\u015f\u011fal edilm\u0259si m\u0259nfur bir plan\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sidir. Yaz\u0131da ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 DTK-s\u0131n\u0131n polkovniki, haz\u0131rda ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131-politoloq kimi tan\u0131nan R\u00f6v\u015f\u0259n Novruzo\u011flunun gizli s\u0259n\u0259dl\u0259r \u0259sas\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 kitablardan b\u0259zi m\u0259qamlar\u0131 sizl\u0259rin diqq\u0259tin\u0259 bir daha \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259rdim.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.hizliresim.com\/zjLQqY.png\" alt=\"\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>R. Novruzo\u011flu yaz\u0131r: .\u201c201499\u201d r\u0259q\u0259mi yaz\u0131lm\u0131\u015f bir qovluqda toplan\u0131lm\u0131\u015f s\u0259n\u0259dl\u0259r maraql\u0131d\u0131r. Bu s\u0259n\u0259dd\u0259ki qeydl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259lum olur ki, h\u0259l\u0259 1989-cu ilin avqust ay\u0131n\u0131n 28-d\u0259n \u0130ttifaq\u0131n t\u0259rkibind\u0259ki h\u0259r hans\u0131 bir respublikaya m\u00fcxt\u0259lif h\u0259cml\u0259rd\u0259 z\u0259h\u0259r ayr\u0131l\u0131b. Ki\u00e7ik konteynerl\u0259r\u0259 y\u00fckl\u0259nmi\u015f bu ki\u00e7ik preparatlar vasit\u0259sil\u0259 h\u0259r bir d\u00f6vl\u0259t v\u0259 yaxud hakimyy\u0259t \u00f6z\u00fcn\u00fc qoruma\u011f\u0131 bacarmal\u0131 idi. M\u0259lumata g\u00f6r\u0259 M\u0259rk\u0259zi K\u0259\u015ffiyyat \u0130dar\u0259sinin x\u0259ttil\u0259 ayr\u0131lm\u0131\u015f \u201cz\u0259h\u0259r k\u00fctl\u0259si\u201d A\u011f Evd\u0259 m\u00fczakir\u0259 olunub v\u0259 sonra respublikalara g\u00f6nd\u0259rilirdi. M\u0259s\u0259l\u0259n, 1990-c\u0131 ilin yarvar\u0131n 20-d\u0259n Ukraynaya 40 qram, Belorusiyaya 35 qram, G\u00fcrc\u00fcstana 12 qram, Erm\u0259nistana 9 qram, \u00d6zb\u0259kistana 55 qram, Az\u0259rbaycana 17 qram, T\u00fcrkm\u0259nistana 14 qram, Pribaltika \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 70 qram&#8230; \u00fcst\u00fcnd\u0259 \u201cFelau-1\u201d yaz\u0131lm\u0131\u015f ki\u00e7ik konteynerl\u0259r yola sal\u0131nd\u0131. M\u0259lumata g\u00f6r\u0259, daha d\u0259qiq olsun, dey\u0259k ki, Kremlin X\u00fcsusi M\u00fchafiz\u0259 d\u0259st\u0259sinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131ndan olan D. X. Tanfilov \u201c201499\u201d sayl\u0131 qovlu\u011fa qoydu\u011fu a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda yaz\u0131r: \u201cBu z\u0259h\u0259r konteynerl\u0259rini Kapitoliydan g\u00f6nd\u0259rirl\u0259r. Bu z\u0259h\u0259r konteynerl\u0259ri yenic\u0259 ayr\u0131l\u0131b m\u00fcst\u0259qillik arzulayan ictimai-siyasi qurulu\u015flar\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn idi. \u0130nsan\u0131 m\u0259hv etm\u0259k, onu s\u0131radan \u00e7\u0131xarmaq c\u0259mi on alt\u0131 saniy\u0259 \u00e7\u0259kirdi\u201d.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Eyni prosesl\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r SSR\u0130-ni \u00e7\u00f6kd\u00fcrm\u0259k plan\u0131 \u0259sas\u0131nda DTK-Ordu qar\u015f\u0131durmas\u0131 yarad\u0131ld\u0131. Sovet Ordusu SSR\u0130-ni saxlamaq u\u011frunda \u00e7al\u0131\u015fsa da, DTK SSR\u0130-ni \u00e7\u00f6kd\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Bu fakt\u0131 yet\u0259rinc\u0259 erm\u0259ni m\u0259nb\u0259l\u0259ri v\u0259 rus m\u0259nb\u0259l\u0259ri t\u0259sdiq edir. \u00c7\u00fcnki V. Kryu\u00e7kov 1989-cu ilin dekabr M. Qorba\u00e7\u0131ovun Maltada b\u00f6y\u00fck Bu\u015fla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 m\u00fczakir\u0259 olunan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar\u0131 \u0259ld\u0259 etmi\u015fdi. \u0130lkin m\u0259lumatda SSR\u0130 d\u0259 qurulu\u015fun d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si, ADR-in AFR-l\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 Pribaltikan\u0131n \u0130ttifaqdan \u00e7\u0131xmas\u0131 bar\u0259d\u0259 Q\u0259rb m\u0259tbuat\u0131n\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 x\u0259b\u0259rl\u0259r aras\u0131ndayd\u0131. Qorba\u00e7ov \u0259traf\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin \u00e7ox olmas\u0131 olacaqlardan hali oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 1985-ci ild\u0259n haz\u0131rla\u015fma\u011fa v\u0259 pul toplama\u011fa ba\u015flad\u0131lar. Bu i\u015f\u0259 bu g\u00fcn pulsuz qaz verdiyimiz erm\u0259ni kils\u0259l\u0259ri r\u0259hb\u0259rlik edirdi v\u0259 \u00f6z icmalar\u0131n\u0131n siyah\u0131lar\u0131n\u0131 t\u0259rtib edirdil\u0259r. Din xadiml\u0259rinin bir ba\u015fa DTK il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmas\u0131n\u0131n bu g\u00fcn bilm\u0259y\u0259n yoxdur. Paralel olaraq x\u00fcsusi xidm\u0259t orqanlar\u0131 milli ucqarlarda m\u0259h\u0259lli milli m\u00fcnaqi\u015f\u0259 ocaqlar\u0131n\u0131 qalama\u011fa ba\u015flad\u0131lar v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif imperiyalar\u0131n \u0259srl\u0259rc\u0259 &#171;\u0259l iti&#187; olmu\u015f erm\u0259ni toplumu bu i\u015f\u0259 h\u0259v\u0259sli olmas\u0131, h\u0259m xarici, h\u0259m d\u0259 daxili xidm\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n diqq\u0259tind\u0259ydi. Dediyim m\u0259s\u0259l\u0259ni &#171;Kryu\u00e7kov siyah\u0131s\u0131&#187;, yaxud &#171;Siyah\u0131 2200&#187; t\u0259sdiq edir. SSR\u0130-ni da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131 ist\u0259y\u0259nl\u0259rin adlar\u0131 bu siyah\u0131da \u0259ks olunub v\u0259 biz bu d\u00f6vr tam m\u0259lumats\u0131z halda KP-y\u0259 ke\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn raykomlara r\u00fc\u015fv\u0259t verirdik.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.hizliresim.com\/alpPaQ.png\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Novruzo\u011flu yaz\u0131r: &#171;1988-ci ilin pay\u0131z\u0131nda \u201cMeydan h\u0259r\u0259kat\u0131\u201d layih\u0259sil\u0259 Az\u0259rbaycanda s\u0131naqdan \u00e7\u0131xartd\u0131lar. Bu layih\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 el\u0259 bir m\u0259nz\u0259r\u0259 yaratm\u0131\u015fd\u0131 ki&#8230; ham\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc \u201cmilli q\u0259hr\u0259man\u201d kimi apar\u0131rd\u0131.<br><br>Milli M\u0259clisd\u0259 layih\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 \u201cD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc mikrofon\u201d a\u00e7\u0131ld\u0131. M\u0259lumata g\u00f6r\u0259 bu mikrofonun a\u00e7\u0131lmas\u0131 v\u0259 yaxud qurulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 214 min dollar ayr\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 (?). Eyni \u201cD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc mikrofon\u201d Qazax\u0131stan, T\u00fcrkm\u0259nistan, Ukrayna, Belorusiya, \u00d6zb\u0259kistan parlamentl\u0259rind\u0259 d\u0259 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Moskvada is\u0259 \u201cD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc m\u0259rt\u0259b\u0259\u201d m\u0259\u015fhur idi. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201cVa\u015finqton Post\u201d q\u0259zeti 1992-ci ilin fevral saylar\u0131nda qeyd edirdi ki, Az\u0259rbaycan\u0131n ictimai-siyasi m\u00fchitind\u0259 el\u0259 bir q\u0259rib\u0259lik var ki, burada h\u0259r k\u0259s el\u0259 bilir Az\u0259rbaycan\u0131 SSR\u0130-nin t\u0259rkibind\u0259n o ay\u0131r\u0131b. Amma Az\u0259rbaycanda qanl\u0131-qadal\u0131 hadis\u0259l\u0259r, qar\u015f\u0131durmalar, layih\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlanm\u0131\u015f dekorativ s\u0259hn\u0259l\u0259r olmasayd\u0131 da o, ayr\u0131lacaqd\u0131. M\u0259g\u0259r T\u00fcrkm\u0259nistanda qan ax\u0131d\u0131ld\u0131?&#187;&#8230;<br><br>Az\u0259rbaycanda hadis\u0259l\u0259rin m\u0259cras\u0131 bil\u0259r\u0259kd\u0259n hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 y\u00f6nl\u0259ndirildi. K\u00fctl\u0259 ist\u0259diyi &#171;Azadl\u0131q&#187;\u0131n mahiyy\u0259tini d\u0259rk etm\u0259diyin\u0259 g\u00f6r\u0259 Xaosa do\u011fru gedirdi. M\u0259rk\u0259z Az\u0259rbaycanda hakimiyy\u0259ti durumu idar\u0259 ed\u0259 bilm\u0259y\u0259n adamlara d\u00f6vr etm\u0259si d\u0259 plan\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259siydi. Ordu bir \u00e7ox m\u00f6vqel\u0259rd\u0259 art\u0131q DTK-n\u0131n oyunlar\u0131nda Almata, Viln\u00fcs, Tiflis, Bak\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131yla \u00f6z n\u00fcfuzunu itirmi\u015fdi. Erm\u0259nil\u0259r bu bar\u0259d\u0259 h\u0259r c\u00fcr m\u0259lumat\u0131 h\u0259r g\u00fcn ala bilirdil\u0259rs\u0259 d\u0259 bizim M\u0259rk\u0259zin oyunlar\u0131ndan x\u0259b\u0259rsiz \u015f\u0259kild\u0259, bir az da kor-t\u0259bii \u015f\u0259kild\u0259 kiml\u0259r\u0259s\u0259 xidm\u0259t etmkd\u0259ydik. Plan\u0131n xaricd\u0259 haz\u0131rlanan hiss\u0259sind\u0259 b\u00f6lg\u0259nin az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halid\u0259n tam t\u0259mizl\u0259nm\u0259si, DTK plan\u0131nda etnik z\u0259mind\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 zonas\u0131 v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin plan\u0131nda is\u0259 Su qovu\u015fanad\u0259k i\u015f\u011fal, G\u0259nc\u0259nin tutulmas\u0131 v\u0259 eyni zamanda \u018flikram\u0131n \u0259liyl\u0259 TMR-in elan edil\u0259r\u0259k tal\u0131\u015f xalq\u0131n\u0131 armenoid ad\u0131yla \u00f6z i\u00e7ind\u0259 \u0259ritm\u0259k idi. Planlar mahiyy\u0259tc\u0259 bir &#8212; biriyl\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Bizd\u0259 is\u0259 N, P\u0259nahl\u0131 kimil\u0259rin a\u011fl\u0131yla dar a\u011fac\u0131 qurulur v\u0259 s\u0259rh\u0259d dir\u0259yi s\u00f6k\u00fcl\u00fcrd\u00fc.<br><br>R. Novruzo\u011flunun yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, Dr. Moisey a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 qeyd edir: \u201cAz\u0259rbaycan mill\u0259ti yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 art\u0131q mill\u0259tdi. Onun haradan \u00e7\u0131xmas\u0131, m\u0259hv olmas\u0131 il\u0259 yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 he\u00e7 bir katastrofik hadis\u0259 v\u0259 yaxud faci\u0259 ba\u015f verm\u0259z. O mill\u0259t tarixd\u0259 el\u0259 bir xariq\u0259 yaratmay\u0131b ki, onun itirilm\u0259si, yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silinm\u0259si n\u0259 is\u0259, hans\u0131sa bir f\u0259lak\u0259tin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 qoysun. M\u0259n Az\u0259rbaycanda t\u0259dqiqatlar aparark\u0259n o mill\u0259td\u0259 xeyli saxtakarl\u0131q, yaltaql\u0131q, iki\u00fczl\u00fcl\u00fck, pax\u0131ll\u0131q v\u0259 x\u0259yan\u0259t g\u00f6rd\u00fcm. S\u0259rv\u0259t toplamaq, varl\u0131 olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn o mill\u0259t h\u0259r \u015fey\u0259 haz\u0131rd\u0131r. Elmli, bilikli, t\u0259hsilli, z\u0259ngin m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259ri olan bu mill\u0259tin istedadl\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri h\u0259mi\u015f\u0259 z\u00fclm v\u0259 i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r alt\u0131nda \u0259zilib. M\u0259n, bilmir\u0259m, el\u0259 bir g\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k ki, bu mill\u0259t \u00f6z\u00fcn\u00fcn v\u0259killiyini \u00f6yr\u0259nsin, d\u0259rk etsin? Do\u011furdanm\u0131 m\u0259\u015fhur Bab\u0259k, Koro\u011flu, Qa\u00e7aq N\u0259bi, Fizuli, Nizami, \u015eah \u0130smay\u0131l bu mill\u0259td\u0259n \u00e7\u0131x\u0131b? M\u0259n o yerl\u0259rd\u0259 tarixin yetirdiyi bu \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r\u0259 s\u00fcd ver\u0259n analar\u0131 axtard\u0131m, onlar\u0131 g\u00f6rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox axtard\u0131m, amma tapa bilm\u0259dim. O yerl\u0259rd\u0259n v\u0259 orada ya\u015fayan insanlardan maksimum canl\u0131 laboratoriyalar kimi istifad\u0259 olunmas\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259tdir. Tez-tez o yerl\u0259r\u0259 ke\u00e7m\u0259k bizim \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131md\u0131r\u201d. Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin birg\u0259 planlar\u0131 haqq\u0131nda 1988-ci ild\u0259 C\u0130A-n\u0131n direktoru Uilyam Uebsterin AB\u015e-\u0131n vitse-prezidentin\u0259 \u00fcnvanland\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubda m\u00fcnaqi\u015f\u0259 haqq\u0131nda m\u0259lumat verilir. Bu m\u0259ktub 25 il m\u0259xfi qrifi alt\u0131nda qal\u0131b. C\u0130A direktoru da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin yaranmas\u0131nda erm\u0259ni ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n, x\u00fcsusil\u0259 Qorba\u00e7ovun m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7isi Aqanbekyan\u0131n rolunun oldu\u011funu qeyd edir. Bu s\u0259n\u0259d 2012-ci ild\u0259 m\u0259xfilikd\u0259n \u00e7x\u0131ar\u0131lsa da, indi yay\u0131l\u0131b.&nbsp;<br><br>Hadis\u0259l\u0259r\u0259 1985-ci ild\u0259 start verilm\u0259sini he\u00e7 d\u0259 t\u0259sad\u00fcf\u0259n yazmad\u0131m. 1985-ci ild\u0259 \u015e\u0259mkird\u0259ki 366-c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay he\u00e7 bir s\u0259b\u0259b olmadan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa dislokasiya edilir. \u018fslind\u0259, bu ana q\u0259d\u0259r ke\u00e7mi\u015f Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tind\u0259 he\u00e7 bir b\u00f6y\u00fck h\u0259rbi hiss\u0259 olmam\u0131\u015fd\u0131. SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyi t\u0259r\u0259find\u0259n is\u0259 niy\u0259 m\u0259hz 1985-ci ild\u0259 bu add\u0131m\u0131n at\u0131lmas\u0131 v\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259rbi hiss\u0259nin niy\u0259 m\u0259hz Qaraba\u011fda yerl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 he\u00e7 bir s\u0259b\u0259b g\u00f6st\u0259rilmir. Rusiya, h\u0259l\u0259 d\u0259 Moskvan\u0131n bu add\u0131m\u0131n\u0131 laz\u0131ml\u0131 d\u0259lill\u0259rl\u0259 \u0259sasland\u0131ra bilm\u0259yib. Az\u0259rbaycandan olan ekspertl\u0259r is\u0259 366-c\u0131 alay\u0131n Qaraba\u011fda yerl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 \u0259sas s\u0259b\u0259b kimi Zaqafqaziya H\u0259rbi Dair\u0259si r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259li erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri aras\u0131nda olan raz\u0131la\u015fman\u0131 g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. 1987-ci ild\u0259n etibar\u0259n erm\u0259nil\u0259r \u00e7axna\u015fmalar t\u00f6r\u0259tm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. Tezlikl\u0259, erm\u0259ni separat\u00e7\u0131lar\u0131 Sovet ordusunun anbarlar\u0131na h\u00fccumlar t\u0259\u015fkil edirl\u0259r. Maraql\u0131 m\u0259qamlardan biri ondan ibar\u0259tdir ki, 1990-c\u0131 il yanvar\u0131 1-ind\u0259n 1992-ci ilin iyununad\u0259k Zaqafqaziyada silah anbarlar\u0131na 294 d\u0259f\u0259 h\u00fccum t\u0259\u015fkil edilir. Bunun 130-u Erm\u0259nistanda, 164-\u00fc Qaraba\u011fda qeyd\u0259 al\u0131n\u0131r v\u0259 ham\u0131s\u0131 erm\u0259nil\u0259rin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. Sovet m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu alay Qaraba\u011fda tam \u015ftatla f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259yib. \u018fslind\u0259 1800 n\u0259f\u0259r \u015f\u0259xsi hey\u0259t\u0259 sahib olan alay\u0131n t\u0259rkibind\u0259 1992-ci ilin fevral\u0131nda 630 h\u0259rb\u00e7i vard\u0131. Bunlardan da 129 n\u0259f\u0259ri zabit v\u0259 gizir, onlar\u0131nsa 49 n\u0259f\u0259ri \u0259sl\u0259n erm\u0259ni olan zabit idi. Y\u0259ni b\u00fct\u00fcn bu oyunlar\u0131n fonunda bu g\u00fcn bizl\u0259r\u0259 1988-ci ild\u0259 oyan\u0131b &#171;hakimiyy\u0259t davas\u0131 d\u00f6ym\u0259y\u0259 n\u0259 ad verirsiniz verin&#187;, m\u0259n Xocal\u0131ya ged\u0259n yol dey\u0259c\u0259m. Biz inadla Xocal\u0131ya yollar a\u00e7\u0131rd\u0131q&#8230;<br><br>Xocal\u0131dan ruslar s\u0259n\u0259d \u00fczr\u0259 c\u0259mi a\u015fag\u0131dak\u0131 silahlar\u0131 \u00e7\u0131xartd\u0131qlar\u0131n\u0131 b\u0259yan edib. Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatdan sonra 366-c\u0131 alay\u0131n cinay\u0259td\u0259 i\u015ftirak\u0131n\u0131n izl\u0259rini itirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn alay t\u0259l\u0259m-t\u0259l\u0259sik Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fdan \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b G\u00fcrc\u00fcstana apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r, bu zaman h\u0259rbi texnikan\u0131n b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259si \u2013 9 tank, 4 zirehli transportyor, 70 piyada d\u00f6y\u00fc\u015f ma\u015f\u0131n\u0131, 4 \u201cStrela-10&#8243; raket qur\u011fusu, 8 top, 57 minaatan v\u0259 dig\u0259r silah-sursat erm\u0259ni birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259hvil verilmi\u015f v\u0259 bu silahlardan az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 sonrak\u0131 cinay\u0259t \u0259m\u0259ll\u0259rind\u0259 istifad\u0259 edilmi\u015fdir. \u00dcst\u0259lik Beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131na uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 bax\u0131ld\u0131qda Rusiya r\u0259sm\u0259n separat\u00e7\u0131 terror\u00e7ular\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n bir d\u00f6vl\u0259t kimi \u015fikay\u0259t edilm\u0259li idi. Amma etm\u0259dik. \u00dcst\u0259lik Rusiyan\u0131n 7-ci Ordusu vertaliyotlarla silah da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 o vertaliyotlardan birini vurdu\u011fumuzu d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 yazm\u0131\u015fam.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.hizliresim.com\/GmNbJZ.png\" alt=\"\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn bir terror\u00e7u erm\u0259ni \u0259sg\u0259ri Racik Dedeyanin qeydl\u0259ri olan bu yaz\u0131larda erm\u0259nil\u0259rin Xocal\u0131ya h\u00fccum \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259ki planlar\u0131 v\u0259 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri v\u0259h\u015filikl\u0259r t\u0259svir olunub: \u201cBiz Xocal\u0131ya h\u00fccum etm\u0259zd\u0259n bir g\u00fcn \u00f6nc\u0259 Qu\u00e7\u015fular \u0259trafinda toplanm\u0131\u015fd\u0131q. Bizim komandirimiz Suren Sumbatyan bizi iki s\u0131raya d\u00fcz\u0259r\u0259k dedi: \u201cBiz bu g\u00fcn Xocal\u0131ya gir\u0259c\u0259yik. Qar\u015f\u0131n\u0131za \u00e7\u0131xan he\u00e7 kim\u0259 r\u0259hm etm\u0259yin. U\u015faq, qoca, cavan, \u0259sg\u0259r, qad\u0131n, q\u0131z h\u0259r k\u0259si \u00f6ld\u00fcr\u00fcn. Evl\u0259rini yand\u0131r\u0131n, m\u0259scidl\u0259rini yand\u0131r\u0131n, dini kitablar\u0131n\u0131 (red- Qurani K\u0259rimi) murdarlay\u0131b \u00f6zl\u0259rin\u0259 yalad\u0131n. Bizim \u00fc\u00e7\u00fcn bir amal var qisas v\u0259 Arsax\u0131n m\u00fcst\u0259qil olmas\u0131\u201d.<br><br>Biz \u201cYa\u015fas\u0131n Arsax\u201d dey\u0259 q\u0131\u015fq\u0131rd\u0131q. Biziml\u0259 b\u0259rab\u0259r Suriyadan v\u0259 Livandan g\u0259lmi\u015f erm\u0259nil\u0259r d\u0259 vard\u0131. Biz Xocal\u0131ya daxil olduq. H\u0259min gec\u0259 qar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131xan h\u0259r k\u0259si \u00f6ld\u00fcr\u00fcrd\u00fck. H\u0259r d\u0259f\u0259 m\u00fcs\u0259lman t\u00fcrk \u00f6ld\u00fcrd\u00fckd\u0259 g\u00f6z\u00fcm\u00fczd\u0259 intiqam odu parlay\u0131rd\u0131. Biz \u0259sirl\u0259ri tikanli m\u0259ftil\u0259 ba\u011flay\u0131b ma\u015f\u0131nlar\u0131n arxas\u0131nda par\u00e7a-par\u00e7a olana q\u0259d\u0259r s\u00fcr\u00fcy\u00fcrd\u00fck. Suriyadan g\u0259l\u0259n erm\u0259nil\u0259r is\u0259 onlar\u0131n k\u0259ll\u0259sinin skeletini \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6zl\u0259ri il\u0259 x\u00fcsusi al\u0259t g\u0259tirmi\u015fdil\u0259r. Onlar bu al\u0259tl\u0259 m\u00fcs\u0259lman itl\u0259rin k\u0259ll\u0259 s\u00fcm\u00fcy\u00fcn\u00fc \u00e7\u0131xar\u0131r, k\u0259ll\u0259 skeletl\u0259rind\u0259n \u0259\u015fya d\u00fcz\u0259ldirdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Biz ki\u00e7ik ya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u0131 Xank\u0259ndin\u0259 apard\u0131q. Orda bizim h\u0259kiml\u0259r onlar\u0131n daxili orqanlar\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Qad\u0131n \u0259sirl\u0259ri isd\u0259diyimiz q\u0259d\u0259r zorlay\u0131rd\u0131q. Onlar\u0131n murdar b\u0259d\u0259nin\u0259 q\u0131zd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f xa\u00e7 \u00e7\u0259kirdik. Biz onlara verdiyimiz i\u015fg\u0259nc\u0259d\u0259n z\u00f6vq al\u0131rd\u0131q. M\u0259scidl\u0259rin birind\u0259 onlar\u0131 \u0259sir g\u00f6t\u00fcrd\u00fck. Onlar\u0131 m\u0259cbur etdik ki, \u00f6z murdar it yuvalar\u0131 olan bu \u015feytan yuvas\u0131n\u0131 murdarlas\u0131nlar. M\u00fcs\u0259lman t\u00fcrkl\u0259r bundan imtina etdikd\u0259 biz bunu etdik v\u0259 sonra onlar\u0131 \u00f6z m\u0259scidl\u0259rind\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcb \u00f6z dini kitablar\u0131 il\u0259 birg\u0259 k\u00fcl\u0259 d\u00f6nd\u0259rdik. Onlar Allahlar\u0131ndan k\u00f6m\u0259k ist\u0259yirdi, amma onlara kims\u0259 k\u00f6m\u0259k etmirdi.<br><br>Onlar\u0131n Allah\u0131 da bizd\u0259n qorxurdu. \u018fsirl\u0259ri bir-birini zorlama\u011fa, \u00f6ld\u00fcrm\u0259y\u0259 m\u0259cbur edirdik. Onlar bundan imtina ed\u0259nd\u0259 biz onlar\u0131 i\u015fg\u0259nc\u0259 il\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcrd\u00fck. Hamil\u0259 olan m\u00fcs\u0259lman qad\u0131nlar\u0131n qar\u0131nlar\u0131n\u0131 c\u0131r\u0131b, u\u015faqlar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcrd\u00fck ki, it soyu olan m\u00fcs\u0259lman t\u00fcrkl\u0259r azals\u0131n. Onlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si bizim \u00fc\u00e7\u00fcn vacib idi&#187;.<br><br>Bu fa\u015fizmi d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n g\u00fccl\u0259r d\u0259 o erm\u0259ni fa\u015fizmi il\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 qol-qolad\u0131r. Biz is\u0259 bunlardan \u0259dal\u0259t ist\u0259yirik. H\u00f6km\u00fc icra ed\u0259n c\u0259lladdan imdad ist\u0259yirik. Bunlar Xocal\u0131 f\u0259ryad\u0131n\u0131 e\u015fits\u0259 n\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k ki? \u00d6nc\u0259 edam yerin\u0259 s\u00fcr\u00fcl\u0259n bir toplum kimi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259liyik. Biz hara gedirik? Bu yollar v\u0259 tamah\u0131n\u0131n k\u00f6l\u0259si olmu\u015f adamlar bizi haraya apar\u0131r?<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.hizliresim.com\/OvNJb4.png\" alt=\"\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Politoloq R. Novruzo\u011flu yaz\u0131r: &#171;Az\u0259rbaycana qan n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m idi? Respublika \u00fc\u00e7\u00fcn bu qanl\u0131 layih\u0259l\u0259rin icras\u0131 g\u00fcman etm\u0259k olmaz ki, bitib. \u015e\u00fcbh\u0259siz, \u00e7oxsayl\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, tarix\u0259n q\u0259dim v\u0259 h\u0259rar\u0259t i\u00e7ind\u0259 yanan bu mill\u0259tin genetik kodlar\u0131nda qorxu sindromlar\u0131n\u0131 yaratmaq d\u00fc\u015fm\u0259n \u00fc\u00e7\u00fcn, d\u00fc\u015fm\u0259nin k\u0259\u015ffiyyat seti \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259mi\u015f\u0259 g\u0259r\u0259kli olub. Professor Tatarin n\u00fcmay\u0259nd\u0259liy\u0259 \u00fcnvanlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubda yaz\u0131rd\u0131: \u201cSiz mill\u0259tinizi qoruyun. \u0130mkan verm\u0259yin d\u00fc\u015fm\u0259n eviniz\u0259, can\u0131n\u0131za, ail\u0259niz\u0259 \u201cQar\u011fa t\u0259b\u0259ss\u00fcm\u201dl\u0259ri il\u0259 girsin. Bu \u201cQar\u011fa t\u0259b\u0259ss\u00fcml\u0259ri\u201d alt\u0131nda sizl\u0259ri m\u0259hv ed\u0259c\u0259k, sizl\u0259ri qar\u015f\u0131-qar\u015f\u0131ya qoyacaq, m\u0259n\u0259vi-\u0259xlaqi d\u0259y\u0259rl\u0259ri m\u0259hv ed\u0259 bil\u0259c\u0259k bir f\u0259lak\u0259t yat\u0131r&#8230;\u201d<br><br>Bu f\u0259lak\u0259tl\u0259ri t\u0259hlil etm\u0259kd\u0259 h\u0259l\u0259 ki acizik. M\u0259s\u0259l\u0259n, 1990-c\u0131 ilin yanvar\u0131ndan (birinci qorxu), 1991-ci ilin noyabr\u0131ndan (ikinci qorxu)&#8230; 1992-ci ilin fevral\u0131ndan (\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc qorxu)&#8230; qan i\u00e7ind\u0259 bo\u011fulan v\u0259 \u015fik\u0259st hala sal\u0131nan genetik kodlar\u0131m\u0131z sa\u011falmaq, dir\u00e7\u0259lm\u0259k bilmir&#187;&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u0259llif: Xaqani \u018fD\u018fBO\u011eLU<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>I yaz\u0131 TAM 27 \u0130LD\u0130R K\u0130, B\u0130R SUALA CAVAB TAPA B\u0130LM\u0130R\u018fM: N\u0130Y\u018f B\u0130Z\u0130M ART\u0130LER\u0130YA V\u018f&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":596,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-599","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/GNJMCG.jpg",472,582,false],"thumbnail":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/GNJMCG-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/GNJMCG-243x300.jpg",243,300,true],"medium_large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/GNJMCG.jpg",472,582,false],"large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/GNJMCG.jpg",472,582,false],"1536x1536":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/GNJMCG.jpg",472,582,false],"2048x2048":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/GNJMCG.jpg",472,582,false],"covernews-slider-full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/GNJMCG.jpg",472,582,false],"covernews-slider-center":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/GNJMCG.jpg",405,500,false],"covernews-featured":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/GNJMCG.jpg",472,582,false],"covernews-medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/GNJMCG-472x380.jpg",422,340,true],"covernews-medium-square":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/GNJMCG-472x450.jpg",262,250,true]},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Tarix<\/a>","tag_info":"Tarix","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/599","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=599"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/599\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":602,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/599\/revisions\/602"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/596"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=599"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=599"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=599"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}