{"id":3948,"date":"2020-02-05T03:56:45","date_gmt":"2020-02-04T23:56:45","guid":{"rendered":"http:\/\/veteran.az\/?p=3948"},"modified":"2020-02-05T03:56:48","modified_gmt":"2020-02-04T23:56:48","slug":"prezident-deyin-get-bunu-duz%c9%99lt-bax-son-d%c9%99f%c9%99-s%c9%99n%c9%99-deyir%c9%99m-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=3948","title":{"rendered":"Prezident: &#171;Deyin, get bunu d\u00fcz\u0259lt, bax, son d\u0259f\u0259 s\u0259n\u0259 deyir\u0259m&#187; &#8212; FOTO"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Fevral\u0131n 3-d\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 regionlar\u0131n\u0131n 2019-2023-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131 D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201dn\u0131n icras\u0131n\u0131n birinci ilinin yekunlar\u0131na h\u0259sr olunan konfrans ke\u00e7irilib.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Veteran.az<\/strong>\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev konfransda i\u015ftirak edib.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 konfransda giri\u015f nitqi s\u00f6yl\u0259yib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyevin&nbsp;<\/strong><strong>giri\u015f nitqi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Bu g\u00fcn biz Az\u0259rbaycan regionlar\u0131n\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131 D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131n icras\u0131n\u0131n birinci ilinin yekunlar\u0131n\u0131 m\u00fczakir\u0259 ed\u0259c\u0259yik, bu il g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259r haqq\u0131nda dan\u0131\u015faca\u011f\u0131q. Proqram bir il bundan \u0259vv\u0259l q\u0259bul edildi. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc proqram \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f proqramlar\u0131n m\u0259ntiqi davam\u0131d\u0131r. \u00dc\u00e7 proqram \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Ancaq h\u0259l\u0259 d\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259si i\u015fl\u0259r \u00e7oxdur. Hesab edir\u0259m ki, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc proqram \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259sas infrastruktur v\u0259zif\u0259l\u0259ri icra olunacaq v\u0259 bel\u0259likl\u0259, \u00f6lk\u0259mizin g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn daha g\u00f6z\u0259l imkanlar yaranacaqd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ke\u00e7\u0259n il \u0259rzind\u0259 proqram\u0131n icras\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00fct\u00fcn laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. Dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, proqram art\u0131qlamas\u0131 il\u0259 icra edilib. Proqramda n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r h\u0259ll olunub. Ancaq b\u0259zi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n l\u0259ngim\u0259l\u0259r var. Ona g\u00f6r\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rilm\u0259lidir. Hesab edir\u0259m ki, proqram\u0131n bu il icra edil\u0259c\u0259k b\u00fct\u00fcn t\u0259dbirl\u0259ri h\u0259yatda \u00f6z \u0259ksini tapacaq.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 ke\u00e7\u0259n il \u00f6lk\u0259miz u\u011furla inki\u015faf edibdir. Az\u0259rbaycan inki\u015faf, sabitlik yolu il\u0259 getmi\u015fdir. D\u00fcnyada ged\u0259n prosesl\u0259r is\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bizi d\u0259 narahat edir. D\u00fcnyada yeni m\u00fcnaqi\u015f\u0259 ocaqlar\u0131, yeni g\u0259rginlik yerl\u0259ri yaran\u0131r. M\u00f6vcud probleml\u0259r \u00f6z h\u0259llini tapm\u0131r, \u0259ksin\u0259, yeni probleml\u0259r \u0259lav\u0259 olunur. Dem\u0259k olar ki, d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn yerl\u0259rind\u0259 &#8212; Avropada, Afrikada, Asiyada, Lat\u0131n Amerikas\u0131nda, bizim b\u00f6lg\u0259mizd\u0259, postsovet m\u0259kan\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n g\u0259rginlik m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. B\u0259zi hallarda bu g\u0259rginlik daha \u015fidd\u0259tli formalar al\u0131r. Ancaq Az\u0259rbaycan uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 sabitlik yolu il\u0259 gedir. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 m\u00f6vcud olan sabitlik Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n irad\u0259si il\u0259 t\u0259min edilir. Bizim apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z siyas\u0259t xalq t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nir. Siyas\u0259t konkret i\u015fl\u0259rl\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Bizim siyas\u0259timizin t\u0259m\u0259lind\u0259 konkret i\u015fl\u0259r, real inki\u015faf, s\u00f6z yox, \u0259m\u0259l dayan\u0131r v\u0259 veril\u0259n h\u0259r bir s\u00f6z h\u0259yatda \u00f6z \u0259ksini tap\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 xalq t\u0259r\u0259find\u0259n biz\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n etimad y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259dir v\u0259 sabitliyin, \u0259min-amanl\u0131\u011f\u0131n \u0259sas \u015f\u0259rtl\u0259ri m\u0259hz budur.<\/p>\n\n\n\n<p>Hesab edir\u0259m ki, ke\u00e7\u0259n il iqtisadi sah\u0259d\u0259 yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 edilib. Az\u0259rbaycan indi iqtisadi inki\u015faf, ciddi islahatlar yolundad\u0131r. \u0130slahatlar c\u0259miyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilir. \u00c7\u00fcnki bu islahatlar insanlar\u0131n h\u0259yat s\u0259viyy\u0259sini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r, \u00f6lk\u0259mizin iqtisadiyyat\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 m\u00f6vcud olan xo\u015fag\u0259lm\u0259z probleml\u0259rin h\u0259llind\u0259 is\u0259 \u00e7ox \u00f6n\u0259mli rol oynay\u0131r. Ad\u0259t\u0259n \u00e7ox k\u00f6kl\u00fc iqtisadi v\u0259 siyasi islahatlar b\u00f6y\u00fck probleml\u0259r d\u0259 g\u0259tirir. Y\u0259ni, bu islahatlar b\u0259zi hallarda, daha do\u011frusu, bir \u00e7ox hallarda insanlar\u0131n h\u0259yat t\u0259rzin\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Az\u0259rbaycanda is\u0259 islahatlar ard\u0131c\u0131l \u015f\u0259kild\u0259 apar\u0131l\u0131r. Bu, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f siyas\u0259tdir. Sad\u0259c\u0259 olaraq, biz indi islahatlar\u0131n yeni m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoymu\u015fuq. Ona g\u00f6r\u0259 h\u0259m iqtisadi sah\u0259d\u0259, h\u0259m siyasi sah\u0259d\u0259 apar\u0131lan islahatlar xalq\u0131m\u0131z\u0131n, d\u00f6vl\u0259timizin maraqlar\u0131na xidm\u0259t edir. Eyni zamanda, \u00e7ox ciddi struktur v\u0259 kadr islahatlar\u0131 apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar bir daha onu g\u00f6st\u0259rir ki, bizim siyas\u0259timizd\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259d d\u00f6vl\u0259timizin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si, xalq\u0131m\u0131z\u0131n daha yax\u015f\u0131 ya\u015famas\u0131, sabitliyin t\u0259min edilm\u0259sidir. Biz b\u00fct\u00fcn bu m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 \u00e7at\u0131r\u0131q. Ke\u00e7\u0259n il \u0259ld\u0259 edilmi\u015f iqtisadi v\u0259 sosial nailiyy\u0259tl\u0259r bunu bir daha t\u0259sdiql\u0259yir. \u0130qtisadiyyat\u0131m\u0131z 2,2 faiz artm\u0131\u015fd\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, bu, yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259dir. Neftin qiym\u0259ti sabitdir, ancaq Az\u0259rbaycanda neft hasilat\u0131 bir q\u0259d\u0259r a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcb. \u00dcmumi daxili m\u0259hsulun 2,2 faiz artmas\u0131, hesab edir\u0259m ki, yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259dir. X\u00fcsusil\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, qeyri-neft sektorunda art\u0131m 3,5 faizdir. S\u0259naye istehsal\u0131 1,5 faiz art\u0131b. Bunun da s\u0259b\u0259bi m\u0259hz neftin hasilat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ancaq bizim \u0259sas prioritetimiz olan qeyri-neft sektoru 14 faizd\u0259n \u00e7ox art\u0131b. Burada, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, ke\u00e7\u0259n il istismara verilmi\u015f n\u0259h\u0259ng s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131, eyni zamanda, ki\u00e7ik v\u0259 orta sahibkarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131, biznes m\u00fchitinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 x\u00fcsusi rol oynay\u0131b. Biznes m\u00fchitinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 D\u00fcnya Bank\u0131 da qeyd edir. \u201cDoing Business\u201d hesabat\u0131nda Az\u0259rbaycan ke\u00e7\u0259n il 20 \u0259n islahat\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259 s\u0131ras\u0131na daxil edilibdir. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, b\u00fct\u00fcn biznes qurumlar\u0131 bunu g\u00f6r\u00fcr, hiss edirl\u0259r. Vergi v\u0259 g\u00f6mr\u00fck inzibat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, biznes dair\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, qeyri-neft s\u0259nayesind\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, 14 faizd\u0259n \u00e7ox artan qeyri-neft s\u0259nayemiz yeni i\u015f yerl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 dem\u0259kdir. Qeyd etm\u0259liy\u0259m ki, ke\u00e7\u0259n il 98 min yeni i\u015f yeri yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259n bunu d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 demi\u015f\u0259m, bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, bu, daimi proses olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki Az\u0259rbaycanda \u0259hali y\u00fcks\u0259k templ\u0259rl\u0259 art\u0131r v\u0259 iqtisadiyyat, iqtisadi inki\u015faf, o c\u00fcml\u0259d\u0259n i\u015f yerl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 demoqrafik inki\u015faf\u0131 daim \u00fcst\u0259l\u0259m\u0259lidir. Buna g\u00f6r\u0259 biz daim bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t verm\u0259liyik. Ancaq o da h\u0259qiq\u0259tdir ki, h\u0259r bir i\u015f yerinin yarad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m d\u00f6vl\u0259t, h\u0259m d\u0259 \u00f6z\u0259l sektor t\u0259r\u0259find\u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259sait t\u0259l\u0259b olunur. \u00c7\u00fcnki i\u015f yerl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 el\u0259 bo\u015f yer\u0259 olmur, g\u0259r\u0259k infrastruktur, \u015f\u0259rait, imkanlar olsun. \u00d6z\u0259l sektor, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, i\u015f yerl\u0259rini yaradan \u0259sas sektor olaraq \u00f6z s\u00f6z\u00fcn\u00fc deyir v\u0259 dem\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, \u0259sas iqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259r bunlard\u0131r. \u018fg\u0259r buraya \u00f6lk\u0259miz\u0259 qoyulan s\u0259rmay\u0259ni \u0259lav\u0259 ets\u0259k, m\u0259nz\u0259r\u0259 daha g\u00f6z\u0259l olacaqd\u0131r. Ke\u00e7\u0259n il \u00f6lk\u0259miz\u0259 13,5 milyard dollar s\u0259rmay\u0259 qoyulubdur. Az\u0259rbaycan h\u0259m xarici, h\u0259m daxili investorlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox c\u0259lbedici m\u0259kand\u0131r. Bu s\u0259rmay\u0259l\u0259rin bir hiss\u0259si d\u00f6vl\u0259t investisiyalar\u0131d\u0131r. Bu da t\u0259biidir. \u00c7\u00fcnki h\u0259l\u0259 ki, iqtisadi art\u0131mda d\u00f6vl\u0259t investisiyalar\u0131 \u00f6n\u0259mli rol oynay\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, h\u0259l\u0259 d\u0259 infrastruktur layih\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u0259si i\u015fl\u0259r vard\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 h\u0259m d\u00f6vl\u0259t, h\u0259m yerli, h\u0259m d\u0259 xarici \u015firk\u0259tl\u0259r \u00f6lk\u0259miz\u0259 13,5 milyard dollar h\u0259cmind\u0259 v\u0259sait qoyublar. Hesab edir\u0259m ki, bu, \u00e7ox y\u00fcks\u0259k n\u0259tic\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Makroiqtisadi v\u0259ziyy\u0259t tam sabitdir. \u0130nflyasiya c\u0259mi 2,5 faiz t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir, \u0259halinin g\u0259lirl\u0259ri is\u0259 7,4 faiz. Y\u0259ni, h\u0259mi\u015f\u0259 oldu\u011fu kimi, \u0259halinin g\u0259lirl\u0259ri inflyasiyan\u0131 \u00fcst\u0259l\u0259mi\u015fdir. Valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z 6,4 milyard dollar artm\u0131\u015fd\u0131r. Bu, dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 rekord g\u00f6st\u0259ricidir. Baxmayaraq ki, b\u00fcdc\u0259miz rekord h\u0259dd\u0259 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r, biz yen\u0259 d\u0259 valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z\u0131 art\u0131rm\u0131\u015f\u0131q. Bu, daim bel\u0259 olubdur. H\u0259tta bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n a\u011f\u0131r, b\u00f6hranl\u0131 ill\u0259rd\u0259, &#8212; o vaxt ki, d\u00fcnya bazarlar\u0131nda neftin qiym\u0259ti d\u00f6rd d\u0259f\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc, &#8212; yen\u0259 d\u0259 biz valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z\u0131 art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131q. Ancaq ke\u00e7\u0259n il 6,4 milyard dollar h\u0259cmind\u0259 art\u0131m, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f siyas\u0259ti \u0259ks etdirir. Biz v\u0259saitimiz\u0259 q\u0259na\u0259t edirik. Ancaq strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan layih\u0259l\u0259r\u0259 d\u00f6vl\u0259t investisiyalar\u0131 qoyuruq. Eyni zamanda, valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z\u0131n idar\u0259 edilm\u0259sind\u0259n d\u0259 daha b\u00f6y\u00fck v\u0259sait \u0259ld\u0259 edirik. Burada bir \u00e7ox amill\u0259r \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. \u00c7\u00fcnki bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan d\u00fcnya miqyas\u0131nda \u00e7ox b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259t\u0259 malik bir \u00f6lk\u0259dir, h\u0259m siyasi m\u00fcst\u0259vid\u0259, h\u0259m iqtisadi sah\u0259d\u0259, biznesin inki\u015faf\u0131 bax\u0131m\u0131ndan. M\u0259nim bu yax\u0131nlarda 14-c\u00fc d\u0259f\u0259 Davos \u00dcmumd\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunda i\u015ftirak\u0131m v\u0259 Forum \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131m dan\u0131\u015f\u0131qlar v\u0259 i\u015ftirak etdiyim t\u0259dbirl\u0259r bir daha g\u00f6st\u0259rir ki, Az\u0259rbaycana h\u0259m b\u00f6y\u00fck maraq, h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fck r\u0259\u011fb\u0259t var. \u0130yirmid\u0259n \u00e7ox g\u00f6r\u00fc\u015f ke\u00e7irildi. Onu dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, b\u00fct\u00fcn g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irildi. Y\u0259ni, bunu ona g\u00f6r\u0259 deyir\u0259m ki, \u00f6lk\u0259mizin inki\u015faf\u0131na maraq do\u011frudan da b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Az\u0259rbaycanda i\u015f g\u00f6rm\u0259k ist\u0259y\u0259n \u015firk\u0259tl\u0259rin say\u0131 art\u0131r. Bilirsiniz ki, Davos Forumunda i\u015ftirak ed\u0259n \u015firk\u0259tl\u0259r d\u00fcnya miqyas\u0131nda \u0259n b\u00f6y\u00fck \u015firk\u0259tl\u0259rdir. Y\u0259ni, oraya \u2013 Foruma daxil olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir \u00e7ox meyarlar olmal\u0131d\u0131r. Onlardan biri d\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, \u015firk\u0259tl\u0259rin kapitalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, bu b\u00f6y\u00fck s\u0259rmay\u0259 qoyulu\u015fu v\u0259 valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z\u0131n art\u0131m\u0131 bir daha g\u00f6st\u0259rir ki, biz d\u00fczg\u00fcn yolday\u0131q v\u0259 bu yolla ged\u0259c\u0259yik. Yanvar ay\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, bizim valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z art\u0131q 52 milyard dollara \u00e7at\u0131bd\u0131r, t\u0259kc\u0259 ke\u00e7\u0259n ay \u0259rzind\u0259 1 milyard dollar artm\u0131\u015fd\u0131r. Bu, bizim strateji ehtiyat\u0131m\u0131zd\u0131r. Bu, bizim iqtisadi m\u00fcst\u0259qilliyimizi v\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 siyasi m\u00fcst\u0259qilliyimizi t\u0259min edir. Az\u0259rbaycan bu g\u00fcn d\u00fcnyada say\u0131 o q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00e7ox olmayan o \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ndir ki, tam m\u00fcst\u0259qil siyas\u0259t apar\u0131r. M\u00fcst\u0259qil siyas\u0259t aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir \u00e7ox amill\u0259r olmal\u0131d\u0131r &#8212; \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u0259razisi, onlar\u0131n potensial\u0131, \u00fcmumi daxili m\u0259hsulu, h\u0259rbi q\u00fcdr\u0259ti v\u0259 s. Biz bilirik ki, d\u00fcnyada g\u00fcc m\u0259rk\u0259zl\u0259ri hans\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rdir. \u018flb\u0259tt\u0259, Az\u0259rbaycan \u00f6z h\u0259cmin\u0259 v\u0259 co\u011frafi \u0259razisin\u0259 g\u00f6r\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 r\u0259qab\u0259t apara bilm\u0259z, bel\u0259 fikri d\u0259 yoxdur. Ancaq buna baxmayaraq, m\u00fcst\u0259qil siyas\u0259t aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bizd\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r imkanlar var. Bunlar\u0131n ba\u015fl\u0131cas\u0131 xalq\u0131n d\u0259st\u0259yidir, bizim siyas\u0259timiz\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n d\u0259st\u0259k v\u0259 etimadd\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, iqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259rimiz, siyasi arenadak\u0131 f\u0259aliyy\u0259timiz bizim g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc art\u0131r\u0131r v\u0259 Az\u0259rbaycan ild\u0259n-il\u0259 daha da g\u00fccl\u0259nir v\u0259 g\u00fccl\u0259n\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bizim ixrac\u0131m\u0131z da, x\u00fcsusil\u0259 qeyri-neft sektorunda art\u0131bd\u0131r, xarici ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si d\u0259 art\u0131bd\u0131r. Bir s\u00f6zl\u0259, iqtisadi sah\u0259y\u0259 aid olan b\u00fct\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00f6z h\u0259llini tap\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Eyni zamanda, ke\u00e7\u0259n il sosial sah\u0259d\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Daha do\u011frusu, 2018-ci ilin ikinci yar\u0131s\u0131ndan art\u0131q bu proqramlar haz\u0131rlan\u0131rd\u0131 v\u0259 2019-cu ilin \u0259vv\u0259lind\u0259n bu proqramlar\u0131n icras\u0131 ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131r. \u015e\u0259hid ail\u0259l\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 v\u0259sait t\u0259min edilmi\u015fdir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, 4,2 milyon insan\u0131n sosial v\u0259 maddi v\u0259ziyy\u0259ti yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131. \u00c7\u00fcnki \u00e7ox b\u00f6y\u00fck sosial paket 4,2 milyon insan\u0131 \u0259hat\u0259 edib. Minimum \u0259m\u0259khaqq\u0131 t\u0259xmin\u0259n 2 d\u0259f\u0259, minimum pensiya 70 faizd\u0259n \u00e7ox artm\u0131\u015fd\u0131r. Haz\u0131rda minimum pensiyan\u0131n al\u0131c\u0131l\u0131q qabiliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan MDB m\u0259kan\u0131nda birinci yerd\u0259dir. B\u0259zi m\u00fcavin\u0259tl\u0259r 50 faiz, b\u0259zi m\u00fcavin\u0259tl\u0259r 2 d\u0259f\u0259 art\u0131r\u0131l\u0131b, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin t\u0259qa\u00fcdl\u0259ri art\u0131r\u0131l\u0131b, \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259rin\u0259 bird\u0259f\u0259lik maddi yard\u0131m g\u00f6st\u0259rilib, bundan \u0259lav\u0259, \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259rinin v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin ayl\u0131q m\u00fcavin\u0259tl\u0259ri art\u0131r\u0131l\u0131b. Y\u0259ni, b\u00fct\u00fcn bunlar b\u00f6y\u00fck v\u0259sait t\u0259l\u0259b ed\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rdir v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 milyard manata ba\u015fa g\u0259lir. Ancaq biz bunu edirik. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, ona g\u00f6r\u0259 ki, siyas\u0259timizin m\u0259rk\u0259zind\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 dayan\u0131r. \u0130kincisi, ona g\u00f6r\u0259 ki, buna imkan\u0131m\u0131z var. \u018fg\u0259r ist\u0259yimiz olsayd\u0131, imkan\u0131m\u0131z olmasayd\u0131, bunu nec\u0259 etm\u0259k olard\u0131? Bax, iqtisadi g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc toplayaraq bug\u00fcnk\u00fc reall\u0131\u011f\u0131 t\u0259min etdik ki, biz bunu ed\u0259 bilirik. Dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, yax\u0131n \u0259trafda bu c\u00fcr sosial t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs g\u00f6st\u0259r\u0259n ikinci \u00f6lk\u0259 yoxdur. \u018fg\u0259r varsa, qoy m\u0259n\u0259 desinl\u0259r, yoxdur. Biz bunu ona g\u00f6r\u0259 edirik v\u0259 hesab edirik ki, bu, d\u00fczg\u00fcnd\u00fcr. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 ild\u0259n-il\u0259 daha yax\u015f\u0131 ya\u015famal\u0131d\u0131r. Bizim artan iqtisadi g\u00fcc\u00fcm\u00fcz \u00f6lk\u0259mizin g\u00fccl\u0259nm\u0259sin\u0259, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, xalq\u0131m\u0131z\u0131n rifah hal\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na y\u00f6n\u0259lm\u0259lidir v\u0259 biz bunu edirik. Ona g\u00f6r\u0259 sosial sah\u0259d\u0259 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bu i\u015fl\u0259r bir daha bizim siyas\u0259timizi \u0259ks etdirir, bizim g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc g\u00f6st\u0259rir v\u0259 bundan sonra da bu sah\u0259 daim diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olacaqd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Eyni zamanda, ke\u00e7\u0259n il sosial infrastrukturun yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6n\u0259mli add\u0131mlar at\u0131ld\u0131 &#8212; 84 m\u0259kt\u0259b, 60 tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259si tikildi v\u0259 t\u0259mir edildi. Ona g\u00f6r\u0259 bu proses d\u0259 daim gedir. Biz m\u0259kt\u0259bl\u0259rin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sinin t\u0259mirini ba\u015fa \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015f\u0131q. Amma h\u0259l\u0259 d\u0259 q\u0259zal\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olan m\u0259kt\u0259bl\u0259r var v\u0259 onlar\u0131n da t\u0259miri il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259k ill\u0259rd\u0259 konkret add\u0131mlar at\u0131lacaqd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nfrastruktur layih\u0259l\u0259rinin icras\u0131 il\u0259 ciddi m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015fuq, x\u00fcsusil\u0259 elektrik enerjisi sah\u0259sind\u0259. Bu sah\u0259d\u0259 d\u0259 ciddi ir\u0259lil\u0259yi\u015f olubdur. Dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, ke\u00e7\u0259n il biz \u0259lav\u0259 800 meqavat elektrik enerjisi ala bilmi\u015fik. Bunun 400 meqavat\u0131 yeni tikilmi\u015f \u201c\u015eimal 2\u201d stansiyas\u0131n\u0131n hesab\u0131na, 400 meqavat\u0131 is\u0259 itirilmi\u015f g\u00fccl\u0259rin b\u0259rpas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 olunub. \u00c7\u00fcnki vaxtil\u0259 stansiyalar\u0131n d\u00fczg\u00fcn istismar olunmamas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n bu g\u00fccl\u0259r itirilmi\u015fdi. Ancaq haz\u0131rda bu i\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131r v\u0259 400 meqavat g\u00fcc\u00fcn daha \u00e7ox hiss\u0259si Ming\u0259\u00e7evir \u0130stilik-Elektrik Stansiyas\u0131nda apar\u0131lan t\u0259mir-b\u0259rpa i\u015fl\u0259rinin hesab\u0131na \u0259ld\u0259 edilmi\u015fdir. \u018flb\u0259tt\u0259, dig\u0259r stansiyalar\u0131n da itirilmi\u015f g\u00fccl\u0259ri b\u0259rpa edilib v\u0259 biz 400 meqavat\u0131 m\u0259hz buradan \u0259ld\u0259 etdik. Bu proses davam edir. Bu il d\u0259 t\u0259qrib\u0259n h\u0259min r\u0259q\u0259m s\u0259viyy\u0259sind\u0259 generasiya g\u00fcc\u00fc b\u0259rpa olunacaq. Biz indi elektrik enerjisini ixrac ed\u0259n \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015fik.<\/p>\n\n\n\n<p>Qazla\u015fd\u0131rma prosesi d\u0259 davam etdirilib. Bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259mizin dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn yerl\u0259rind\u0259 qazla\u015fd\u0131rma t\u0259min edilibdir. Qazla\u015fd\u0131rman\u0131n s\u0259viyy\u0259si 96 faiz\u0259 \u00e7at\u0131b. Bu da d\u00fcnya miqyas\u0131nda \u0259n y\u00fcks\u0259k g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n biridir. 1300 kilometr avtomobil yolu sal\u0131n\u0131b. Min kilometr n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdu. Ancaq il \u0259rzind\u0259 rayonlara s\u0259f\u0259rl\u0259rim zaman\u0131 m\u0259n\u0259 edil\u0259n m\u00fcraci\u0259tl\u0259r, sonra v\u0259t\u0259nda\u015flar t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcnvanlanan m\u0259ktublar \u0259sas\u0131nda biz \u0259lav\u0259 300 kilometr yolun \u00e7\u0259kili\u015fin\u0259 nail olduq. Avtomobil yollar\u0131n\u0131n keyfiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan d\u00fcnyada 27-ci yerd\u0259dir, bir \u00e7ox inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259ri qabaqlay\u0131r. \u018fmin\u0259m ki, g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 daha da ir\u0259li ged\u0259c\u0259yik.<\/p>\n\n\n\n<p>O c\u00fcml\u0259d\u0259n meliorativ t\u0259dbirl\u0259r infrastruktur layih\u0259l\u0259ri aras\u0131nda \u00f6n\u0259mli yer tutur. T\u0259qrib\u0259n 80 min hektar torpa\u011fa suyun verilm\u0259si t\u0259min edilmi\u015fdir, 300-d\u0259n \u00e7ox subartezian quyusu qaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu proses bu il d\u0259 davam etdiril\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu infrastruktur layih\u0259l\u0259ri d\u00f6vl\u0259t investisiya proqram\u0131 hesab\u0131na icra edilmi\u015fdir. Bu, bir daha onu g\u00f6st\u0259rir ki, \u00f6lk\u0259mizin dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6z\u0259l z\u0259min yarad\u0131l\u0131r. T\u0259bii ki, b\u00fct\u00fcn bu i\u015fl\u0259r v\u0259 eyni zamanda, apar\u0131lan islahatlar k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na da g\u00fccl\u00fc t\u0259kan verdi. K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 istehsal\u0131 son ill\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 rekord h\u0259dd\u0259 \u00e7atd\u0131. Y\u0259ni, art\u0131m tempi 7 faizd\u0259n \u00e7ox olmu\u015fdur, x\u00fcsusil\u0259 bitki\u00e7ilikd\u0259 art\u0131m 10 faizd\u0259n \u00e7oxdur. Bizim k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n ixrac\u0131 art\u0131r. Daxili t\u0259l\u0259bat yerli m\u0259hsullar hesab\u0131na t\u0259min edilir. \u00c7\u00fcnki b\u00fct\u00fcn bu i\u015fl\u0259r bir-biri il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131 olan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ke\u00e7\u0259n il, eyni zamanda, n\u0259qliyyat sah\u0259sind\u0259 bizim b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259rimiz icra edilibdir. Onlar\u0131n aras\u0131nda Bak\u0131\u0259traf\u0131 d\u0259mir yolu x\u0259ttinin \u00e7\u0259kili\u015fini x\u00fcsusil\u0259 qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim. Biz vaxtil\u0259 \u201celektri\u00e7ka\u201d adland\u0131r\u0131lan d\u0259mir yolu n\u0259qliyyat\u0131n\u0131 \u0259n m\u00fcasir s\u0259viyy\u0259d\u0259 b\u0259rpa etmi\u015fik, \u0259n apar\u0131c\u0131 \u015firk\u0259tin istehsal etdiyi qatarlar\u0131 g\u0259tizdirmi\u015fik. Q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259mir yolu stansiyalar\u0131 tikilibdir v\u0259 bu proses davam etdiril\u0259c\u0259k. Bu il art\u0131q Bak\u0131\u0259traf\u0131 d\u0259mir yolunun \u00e7\u0259kili\u015finin \u0259sas m\u0259rh\u0259l\u0259si ba\u015fa \u00e7atacaq, y\u0259ni, dair\u0259 birl\u0259\u015f\u0259c\u0259kdir. Ondan sonra h\u0259l\u0259 ki, d\u0259mir yolu olmayan q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259mir yolunun \u00e7\u0259kili\u015fi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Eyni zamanda, qon\u015fularla bizi birl\u0259\u015fdir\u0259n d\u0259mir yollar\u0131nda b\u0259rpa i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131r ki, s\u00fcr\u0259t daha da arts\u0131n. Buna b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 nail olmu\u015fuq, x\u00fcsusil\u0259 q\u0259rb istiqam\u0259tind\u0259. \u015eimal v\u0259 c\u0259nub istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rl\u0131q apar\u0131l\u0131r v\u0259 bu il bu proses daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 ged\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259 ki, biz ke\u00e7\u0259n ilin u\u011furlar\u0131n\u0131 qeyd ed\u0259rk\u0259n TANAP layih\u0259sinin Avropa s\u0259rh\u0259din\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fctl\u0259q qeyd etm\u0259liyik. Bu, tarixi hadis\u0259dir, bu, tarixi layih\u0259dir. C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin \u0259sas hiss\u0259si olan TANAP dem\u0259k olar ki, tam istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015fdir. Ke\u00e7\u0259n ilin noyabr ay\u0131nda biz T\u00fcrkiy\u0259-Yunan\u0131stan s\u0259rh\u0259dind\u0259ki m\u0259rasimd\u0259 bu layih\u0259nin tam istismara verilm\u0259sini qeyd etmi\u015fdik. Ondan \u0259vv\u0259l TANAP-\u0131n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 qeyd etmi\u015fik. Bu, do\u011frudan da tarixi layih\u0259dir. Bu layih\u0259 art\u0131q C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc seqmenti olan TAP layih\u0259sinin u\u011furlu inki\u015faf\u0131n\u0131 v\u0259 ba\u015fa \u00e7atmas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirir. \u018fmin\u0259m ki, bu il bu n\u0259h\u0259ng infrastruktur layih\u0259si &#8212; uzunlu\u011fu 3500 kilometr olan, bir ne\u00e7\u0259 \u00f6lk\u0259ni birl\u0259\u015fdir\u0259n C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi tam istismara veril\u0259c\u0259kdir. Bu, bizim n\u00f6vb\u0259ti b\u00f6y\u00fck tarixi q\u0259l\u0259b\u0259miz olacaqd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ke\u00e7\u0259n il bir \u00e7ox ba\u015fqa hadis\u0259l\u0259r d\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir. \u0130ndi onlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 burada qeyd etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Hesab edir\u0259m ki, dediyim m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r v\u0259 g\u0259tirdiyim r\u0259q\u0259ml\u0259r \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ged\u0259n prosesl\u0259r haqq\u0131nda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259lumat verir v\u0259 bunlar bizim u\u011furlar\u0131m\u0131zd\u0131r. Biz bu u\u011furlar\u0131 dem\u0259liyik, onlar\u0131 t\u0259bli\u011f etm\u0259liyik, eyni zamanda, bu u\u011furlarla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259k olmaz. Biz h\u0259mi\u015f\u0259 g\u0259r\u0259k h\u0259ll olunmam\u0131\u015f m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u0259traf\u0131nda s\u0259yl\u0259rimizi g\u00fccl\u0259ndir\u0259k v\u0259 bunu edirik. Ona g\u00f6r\u0259 bu \u0259n\u0259n\u0259vi konfrans\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259r\u0259 yekun vurmaq v\u0259 il \u0259rzind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259r\u0259 t\u0259kan verm\u0259kdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 2004-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq biz bu yolla gedirik. 2004-c\u00fc ild\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f birinci proqram tarixi hadis\u0259 idi. O vaxt o proqram m\u0259nim se\u00e7kiqaba\u011f\u0131 proqram\u0131m\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si idi. O vaxt ilk d\u0259f\u0259 prezident v\u0259zif\u0259sin\u0259 se\u00e7il\u0259n zaman v\u0259t\u0259nda\u015flara demi\u015fdim ki, \u0259g\u0259r m\u0259n\u0259 etimad g\u00f6st\u0259ril\u0259rs\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n regionlar\u0131n inki\u015faf\u0131 il\u0259 ciddi m\u0259\u015f\u011ful olaca\u011fam. \u00c7\u00fcnki bilirdim ki, Az\u0259rbaycan\u0131n regionlar\u0131nda v\u0259ziyy\u0259t o q\u0259d\u0259r d\u0259 yax\u015f\u0131 deyil. Bunun da \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, t\u0259bii s\u0259b\u0259bl\u0259ri var idi &#8212; infrastruktur k\u00f6hn\u0259lmi\u015fdi, dem\u0259k olar ki, s\u0131radan \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131, bir \u00e7ox m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131rm\u0131\u015fd\u0131, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda dur\u011funluq ya\u015fan\u0131rd\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 hesab edirdim ki, Regional \u0130nki\u015faf Proqram\u0131 bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas t\u0259kanverici proqram olacaq. Eyni zamanda, Az\u0259rbaycan \u0259halisinin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fay\u0131r, rayonlarda, k\u0259ndl\u0259rd\u0259 ya\u015fay\u0131r. Onlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fmal\u0131 idi. Ona g\u00f6r\u0259 bu proqram\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, tarixi hadis\u0259 idi. O vaxtdan bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259r il biz proqram\u0131n icras\u0131n\u0131 m\u00fczakir\u0259 edirik. Dediyim kimi, \u00fc\u00e7 proqram q\u0259bul edildi v\u0259 icra olundu, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc proqram indi icra edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, 2003-c\u00fc ild\u0259n bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131 3,4 d\u0259f\u0259 artm\u0131\u015fd\u0131r. Bu, d\u00fcnyada rekord g\u00f6st\u0259ricidir. B\u00fct\u00fcn statistik m\u0259lumatlar ara\u015fd\u0131r\u0131la bil\u0259r, inanm\u0131ram ki, buna b\u0259nz\u0259r art\u0131m tempi olsun. Bu 16 il \u0259rzind\u0259 s\u0259naye istehsal\u0131 2,7 d\u0259f\u0259, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 2 d\u0259f\u0259, xarici ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si 6,4 d\u0259f\u0259, ixrac 7,6 d\u0259f\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n qeyri-neft ixrac\u0131 5,2 d\u0259f\u0259 artm\u0131\u015fd\u0131r. Bizim valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z 27 d\u0259f\u0259 artm\u0131\u015fd\u0131r. 2003-c\u00fc ild\u0259 valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z 1,8 milyard dollar idi, ke\u00e7\u0259n ilin yekunlar\u0131na g\u00f6r\u0259 51, indi is\u0259 52 milyard dollara \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. Y\u0259ni, bu, \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 b\u00f6y\u00fck bir g\u00f6st\u0259ricidir. Yoxsulluq t\u0259xmin\u0259n 50 faizd\u0259n 4,8 faiz\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu da onu g\u00f6st\u0259rir ki, neftd\u0259n \u0259ld\u0259 edilmi\u015f g\u0259lirl\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f \u015f\u0259kild\u0259 v\u0259 \u0259dal\u0259tli b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fd\u00fcr. Biz bu g\u0259lirl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k \u00f6lk\u0259mizin b\u00fct\u00fcn \u0259sas infrastruktur probleml\u0259rinin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sini h\u0259ll etdik, eyni zamanda, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n rifah hal\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rd\u0131q. Son 16 ild\u0259 orta \u0259m\u0259khaqq\u0131 11 d\u0259f\u0259, orta pensiya 8 d\u0259f\u0259 artm\u0131\u015fd\u0131r, 300 mind\u0259n \u00e7ox m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn\u0259, 6700 \u015f\u0259hid ail\u0259sin\u0259 evl\u0259r, m\u0259nzill\u0259r verilmi\u015fdir. Y\u0259ni, bu b\u00f6y\u00fck sosial proqramlar b\u00f6y\u00fck v\u0259sait t\u0259l\u0259b edir. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin, 300 min insan \u00fc\u00e7\u00fcn evl\u0259r, m\u0259nzill\u0259r tikilib. Biz bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 t\u0259xmin\u0259n Sumqay\u0131t, yaxud G\u0259nc\u0259 boyda \u015f\u0259h\u0259r tikmi\u015fik. Bunu etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m siyasi irad\u0259, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f siyas\u0259t, eyni zamanda, imkanlar olmal\u0131 idi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nfrastruktur layih\u0259l\u0259rin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 33 elektrik stansiyas\u0131 tikildi, onlar\u0131n generasiya g\u00fcc\u00fc 3 min meqavatd\u0131r. \u018fg\u0259r bu stansiyalar tikilm\u0259s\u0259ydi, bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259mizin yar\u0131s\u0131n\u0131 qaranl\u0131q b\u00fcr\u00fcy\u0259rdi, biz elektrik enerjisini yen\u0259 d\u0259 idxal ed\u0259rdik v\u0259 buna b\u00f6y\u00fck pullar ver\u0259rdik. Amma biz bu stansiyalar\u0131 tikm\u0259kl\u0259, 3 min meqavat generasiya g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u0259ld\u0259 etm\u0259kl\u0259 bu g\u00fcn elektrik enerjisini ixrac edirik. Ke\u00e7\u0259n il bu ixracdan \u00f6lk\u0259miz\u0259 t\u0259qrib\u0259n 60-65 milyon dollar v\u0259sait daxil olubdur.<\/p>\n\n\n\n<p>2003-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda qazla\u015fd\u0131rman\u0131n s\u0259viyy\u0259si 51 faiz idi, rayonlarda \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 qaz yox idi. Haz\u0131rda bu r\u0259q\u0259m 96 faiz\u0259 \u00e7at\u0131bd\u0131r. El\u0259 rayon yoxdur ki, orada qaz olmas\u0131n. El\u0259 rayon yoxdur ki, orada qazla\u015fd\u0131rma t\u0259qrib\u0259n 70 faizd\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 olsun. Rayonlarda 100 faiz, 95 faizdir. 16 min 700 kilometr avtomobil yolu tikilmi\u015fdir. Bizi b\u00fct\u00fcn qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcasir avtomobil magistrallar\u0131 birl\u0259\u015fdirir. Y\u00fczl\u0259rl\u0259 (b\u0259lk\u0259 d\u0259 mind\u0259n \u00e7ox) k\u0259ndin yolu abadla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Meliorativ t\u0259dbirl\u0259r. \u0130ki b\u00f6y\u00fck su anbar\u0131 &#8212; Taxtak\u00f6rp\u00fc v\u0259 \u015e\u0259mkir\u00e7ay tikilib. Bunlar olmasayd\u0131, orada yerl\u0259\u015f\u0259n rayonlarda su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 yaranacaqd\u0131. \u018fg\u0259r Taxtak\u00f6rp\u00fc su anbar\u0131 tikilm\u0259s\u0259ydi, ke\u00e7\u0259n il Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini su il\u0259 t\u0259min etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmazd\u0131. \u00c7\u00fcnki ke\u00e7\u0259nilki quraql\u0131q b\u0259lk\u0259 d\u0259 tarixd\u0259 olmay\u0131b. Biz m\u0259hz Taxtak\u00f6rp\u00fcd\u0259 y\u0131\u011f\u0131lan sular\u0131 Ceyranbatana \u00f6t\u00fcrm\u0259kl\u0259 Bak\u0131n\u0131 fasil\u0259siz su il\u0259 t\u0259min etdik. Bak\u0131da he\u00e7 kim hiss etm\u0259di ki, bel\u0259 ciddi quraql\u0131q olub.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn bu i\u015fl\u0259ri biz ona g\u00f6r\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, insanlar daha yax\u015f\u0131 ya\u015fas\u0131nlar. H\u0259r bir b\u00f6y\u00fck layih\u0259nin arxas\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f siyas\u0259t dayan\u0131r. K\u0259ndl\u0259rd\u0259 su t\u0259minat\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bu ill\u0259rd\u0259 1500-d\u0259n \u00e7ox artezian quyusu qaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 bu proses davam etdirilir. Y\u00fczl\u0259rl\u0259 k\u0259ndd\u0259 modul tipli sut\u0259mizl\u0259yici qur\u011fular qura\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 bizim proqram\u0131m\u0131z\u0131n icras\u0131nda infrastruktur layih\u0259l\u0259ri x\u00fcsusi yer tuturdu. Biz sosial t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rl\u0259 paralel olaraq, bu layih\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259kl\u0259 bug\u00fcnk\u00fc reall\u0131\u011f\u0131 \u0259ld\u0259 etdik.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 kosmik d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evrilib. Bizim \u00fc\u00e7 peykimiz var, 16 il bundan \u0259vv\u0259l bu, b\u0259lk\u0259 d\u0259 bizim yuxumuza da g\u0259lm\u0259zdi. Amma bu g\u00fcn bu, reall\u0131qd\u0131r. N\u0259inki \u00fc\u00e7 peykimiz var, h\u0259tta iki ild\u0259n sonra d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 t\u0259dbiri &#8212; D\u00fcnya Astronavtika Konqresi d\u0259 Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259c\u0259k, t\u0259xmin\u0259n 50 ild\u0259n sonra. \u00c7\u00fcnki birinci d\u0259f\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131nda da yegan\u0259 konqres 1973-c\u00fc ild\u0259 Bak\u0131da ke\u00e7irilmi\u015fdir. \u0130ndi 49 ild\u0259n sonra bu t\u0259dbir yen\u0259 d\u0259 Bak\u0131da, amma m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin paytaxt\u0131 olan Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259qliyyat sah\u0259sind\u0259. Yeddi aeroport tikildi. Onlar\u0131n alt\u0131s\u0131 beyn\u0259lxalq aeroportdur. Davosun hesabat\u0131nda Az\u0259rbaycan hava xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 11-ci yerd\u0259dir.&nbsp;<a href=\"http:\/\/report.az\/persona\/heyd%C9%99r-%C9%99liyev\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Heyd\u0259r \u018fliyev<\/a>&nbsp;Beyn\u0259lxalq Aeroportu art\u0131q be\u015fulduzlu aeroport kimi tan\u0131n\u0131r. D\u00fcnyada bel\u0259 aeroportlar\u0131n say\u0131 t\u0259qrib\u0259n 10-na yax\u0131nd\u0131r. Onlardan biri d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Aeroportudur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu tikildi. Bu, bizim tarixi q\u0259l\u0259b\u0259mizdir. T\u0259kc\u0259 ona g\u00f6r\u0259 yox ki, Erm\u0259nistan \u0259b\u0259di dalanda qald\u0131. Halbuki bu da vacib m\u0259s\u0259l\u0259dir. Ona g\u00f6r\u0259 ki, indi bu yol h\u0259m b\u00f6y\u00fck g\u0259lir g\u0259tirir, h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 geni\u015fl\u0259ndirir. \u0130ndi bu yol il\u0259 onu tikm\u0259y\u0259 ba\u015flayanda n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmayan yerl\u0259rd\u0259n d\u0259 y\u00fckl\u0259r da\u015f\u0131n\u0131r. Y\u0259ni, bu yol beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u00f6n\u0259mli infrastruktur layih\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib v\u0259 Az\u0259rbaycan burada apar\u0131c\u0131 \u00f6lk\u0259dir. \u015e\u0259rq-Q\u0259rb v\u0259 \u015eimal\u2013C\u0259nub n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131nda biz x\u00fcsusi rol oynam\u0131\u015f\u0131q. Biz o \u00f6lk\u0259yik ki, h\u0259r iki layih\u0259d\u0259 i\u015ftirak edirik. \u018fl\u0259t Beyn\u0259lxalq D\u0259niz Liman\u0131 X\u0259z\u0259rd\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck d\u0259niz liman\u0131d\u0131r. G\u0259miqay\u0131rma zavodu bizim \u00fc\u00e7\u00fcn tankerl\u0259r, y\u00fck g\u0259mil\u0259ri v\u0259 ist\u0259nil\u0259n g\u0259mini istehsal ed\u0259 bil\u0259r. \u0130ndi pulumuz Az\u0259rbaycanda qal\u0131r, xaric\u0259 getmir. Biz indi tankerl\u0259ri, y\u00fck g\u0259mil\u0259rini \u00f6z\u00fcm\u00fcz istehsal edirik. M\u0259n ancaq 16 il \u0259rzind\u0259 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259rin \u0259sas m\u0259qamlar\u0131n\u0131 qeyd edir\u0259m.<\/p>\n\n\n\n<p>Energetika, neft-qaz sah\u0259sind\u0259 &#8212; 2006-c\u0131 ild\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan neft, 2007-ci ild\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum qaz k\u0259m\u0259rl\u0259ri istifad\u0259y\u0259 verildi. Bunlar tikilm\u0259s\u0259ydi, kim g\u0259lib Az\u0259rbaycan\u0131n neft s\u0259nayesin\u0259, \u00f6z\u00fc d\u0259 d\u0259nizd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lacaq neft\u0259 pul qoyard\u0131? He\u00e7 kim. S\u0131f\u0131r investisiya olacaqd\u0131. N\u0259 ed\u0259c\u0259kdik? Xaricd\u0259n neft alacaqd\u0131q. Biz bu k\u0259m\u0259rl\u0259ri m\u00fcr\u0259kk\u0259b geosiyasi v\u0259ziyy\u0259td\u0259 in\u015fa etdik, minimum riskl\u0259rl\u0259. Sonra Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu tikildi. \u00c7\u00fcnki o k\u0259m\u0259rl\u0259r tikilm\u0259s\u0259ydi, o d\u0259hliz a\u00e7\u0131lmasayd\u0131, d\u0259mir yolu d\u0259hlizi d\u0259 he\u00e7 vaxt olmazd\u0131. Bu yolu tikm\u0259y\u0259 bizim pulumuz da olmazd\u0131. G\u00fcrc\u00fcstana 800 milyon dollara yax\u0131n kredit verm\u0259y\u0259 d\u0259 g\u00fcc\u00fcm\u00fcz olmazd\u0131. Ondan sonra C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi. Bu da Avropan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck infrastruktur layih\u0259l\u0259rind\u0259n biridir, bunun t\u0259xmin\u0259n 40 milyard dollar maliyy\u0259si vard\u0131r. Bir ne\u00e7\u0259 \u00f6lk\u0259ni birl\u0259\u015fdirir, 3500 kilometr uzunlu\u011funda d\u00f6rd seqmentd\u0259n ibar\u0259t n\u0259h\u0259ng layih\u0259dir. Burada h\u0259m siyasi m\u0259har\u0259t, h\u0259m diplomatik add\u0131mlar, h\u0259m iqtisadi g\u00fcc\u00fcm\u00fcz, h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq banklarla \u0259laq\u0259l\u0259rimiz, bu yolboyu yerl\u0259\u015f\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z, b\u00fct\u00fcn bunlar rol oynay\u0131b. Bu layih\u0259ni h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tinlikl\u0259r olub. Bu bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131ca bir t\u0259dbir laz\u0131md\u0131r. Amma biz bunu da ba\u015fa \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015f\u0131q. T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar da Az\u0259rbaycand\u0131r. Art\u0131q bir ne\u00e7\u0259 ildir ki, Az\u0259rbaycanda \u0259n\u0259n\u0259vi olaraq C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi M\u0259\u015fv\u0259r\u0259t \u015euras\u0131 ke\u00e7irilir. N\u00f6vb\u0259ti \u015euran\u0131n toplant\u0131s\u0131 bu ay\u0131n sonunda ke\u00e7iril\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>Y\u0259ni, q\u0259bul edilmi\u015f faktd\u0131r ki, bu layih\u0259l\u0259rin apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259si, t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131, t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131s\u0131, \u0259sas maliyy\u0259 y\u00fck\u00fcn\u00fc \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259n \u00f6lk\u0259 bizik &#8212; Az\u0259rbaycand\u0131r v\u0259 bunu etmi\u015fik. Bu layih\u0259l\u0259rin h\u0259r biri tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Bu layih\u0259l\u0259rin, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259rin ham\u0131s\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259rdir. \u00c7\u0131x\u0131\u015f\u0131m\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 dediyim kimi, u\u011furlu inki\u015faf\u0131m\u0131z\u0131, sabitliyi \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n, c\u0259miyy\u0259td\u0259 xo\u015f \u0259hval-ruhiyy\u0259ni formala\u015fd\u0131ran bizim siyas\u0259timiz v\u0259 add\u0131mlar\u0131m\u0131zd\u0131r. N\u0259yi demi\u015fiks\u0259, onu da etmi\u015fik. Bir d\u0259n\u0259 d\u0259 icra edilm\u0259mi\u015f v\u0259d yoxdur. He\u00e7 kim bunu tapa bilm\u0259z. 2003-c\u00fc ild\u0259 v\u0259 ondan sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 n\u0259yi demi\u015f\u0259ms\u0259, onu da etmi\u015f\u0259m. Ona g\u00f6r\u0259 bizim s\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 d\u0259, i\u015fimiz\u0259 d\u0259 xalq t\u0259r\u0259find\u0259n b\u00f6y\u00fck inam var. M\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259 demi\u015f\u0259m ki, bizim s\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn q\u00fcvv\u0259ti imzam\u0131z q\u0259d\u0259r olmal\u0131d\u0131r v\u0259 bu g\u00fcn bu, bel\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259 ki, son 16 il \u0259rzind\u0259 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259r haqq\u0131nda dan\u0131\u015fmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil v\u0259 buna ehtiyac yoxdur. Hesab edir\u0259m ki, m\u0259n siz\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u0259sas m\u0259qamlar\u0131 \u00e7atd\u0131rd\u0131m. \u0130ndi is\u0259 ke\u00e7\u0259k m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>X X X<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sonra \u0130qtisadiyyat naziri Mikay\u0131l Cabbarov, Q\u0259b\u0259l\u0259 Rayon \u0130cra Hakimiyy\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 S\u0259buhi Abdullayev, Ming\u0259\u00e7evir S\u0259naye Park\u0131ndak\u0131 \u201cMing\u0259\u00e7evir Tekstil\u201d MMC-nin direktoru Mehman H\u00fcseynov, G\u0259nc\u0259 \u015e\u0259h\u0259r \u0130cra Hakimiyy\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Niyazi Bayramov, \u201cNax\u00e7\u0131van Duz \u0130stehsal\u0131\u201d M\u0259hdud M\u0259suliyy\u0259tli C\u0259miyy\u0259tinin direktoru Anar \u018fs\u0259dullayev, Quba Rayon \u0130cra Hakimiyy\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Ziy\u0259ddin \u018fliyev, \u201cBrightman Business Managment Consultans\u201d meyv\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259z konservl\u0259rinin istehsal\u0131 m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin direktoru Af\u0259t \u018fhm\u0259dova, Astara Rayon \u0130cra Hakimiyy\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Q\u0259z\u0259nf\u0259r A\u011fayev, \u201cA\u011fstafa Aqrar S\u0259naye Kompleksi\u201d m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin icra\u00e7\u0131 direktoru Anar Orucov v\u0259 K\u00fcrd\u0259mir Rayon \u0130cra Hakimiyy\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Ceyhun C\u0259f\u0259rov \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Daha sonra Prezident \u0130lham \u018fliyev yekun nitqi s\u00f6yl\u0259yib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyevin yekun nitqi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Konfrans\u0131n ikinci hiss\u0259sind\u0259 d\u00f6rd panel t\u0259\u015fkil olunacaq v\u0259 b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n iqtisadiyyat, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, infrastruktur, bank-kredit m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri v\u0259 dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fczakir\u0259 edil\u0259c\u0259k. H\u0259m yerli icra orqanlar\u0131, h\u0259m sahibkarlar m\u0259rk\u0259zi icra orqanlar\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri m\u00fczakir\u0259 ed\u0259c\u0259kl\u0259r, m\u00f6vcud probleml\u0259r haqq\u0131nda dan\u0131\u015facaqlar v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bu il g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259r haqq\u0131nda da s\u00f6hb\u0259t ged\u0259c\u0259k. El\u0259 etm\u0259liyik ki, proqramda n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan b\u00fct\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00f6z h\u0259llini taps\u0131n. 2020-ci ild\u0259 b\u0259zi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r bu yax\u0131nlarda ortal\u0131\u011fa \u00e7\u0131x\u0131b, onlar\u0131n da h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn imkanlar olmal\u0131d\u0131r. D\u00f6vl\u0259t \u0130nvestisiya Proqram\u0131 t\u0259sdiq edilmi\u015fdir, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck proqramd\u0131r. Eyni zamanda, m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ehtiyatlar da vard\u0131r. \u00c7\u00fcnki il \u0259rzind\u0259 b\u0259zi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r ortal\u0131\u011fa \u00e7\u0131x\u0131r ki, onlar\u0131n da h\u0259lli vacibdir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ndi is\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k \u0259sas i\u015fl\u0259r, layih\u0259l\u0259r haqq\u0131nda dem\u0259k ist\u0259rdim ki, bu il d\u0259 proqram\u0131n icras\u0131 v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, \u00f6lk\u0259mizin inki\u015faf\u0131 t\u0259min edilsin. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, infrastruktur layih\u0259l\u0259rind\u0259n ba\u015flamaq ist\u0259rdim. Baxmayaraq ki, bu sah\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck u\u011furlar \u0259ld\u0259 edildi, m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si \u00f6z h\u0259llini tapd\u0131. Ancaq h\u0259yat yerind\u0259 durmur. \u00d6lk\u0259mizin t\u0259l\u0259bat\u0131, \u0259halisi, s\u0259naye potensial\u0131 art\u0131r, yeni m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r istifad\u0259y\u0259 verilir. Ona g\u00f6r\u0259 infrastruktur layih\u0259l\u0259rinin icras\u0131 bundan sonra da t\u0259min edilm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n elektrik enerjisinin istehsal\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 giri\u015f s\u00f6z\u00fcmd\u0259 b\u0259zi m\u0259lumatlar\u0131 verdim. \u018flav\u0259 etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, bu ilin yanvar ay\u0131nda \u00f6n\u0259mli hadis\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir. \u0130ki b\u00f6y\u00fck xarici investor Az\u0259rbaycan il\u0259 b\u0259rpaolunan enerji n\u00f6vl\u0259rinin istehsal\u0131 \u00fczr\u0259 niyy\u0259t protokolu imzalam\u0131\u015fd\u0131r. \u018fslind\u0259, bu, icra m\u00fcqavil\u0259si adland\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 il \u0259rzind\u0259, bir ne\u00e7\u0259 ay \u0259rzind\u0259 bu m\u00fcqavil\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 daha m\u00fcf\u0259ss\u0259l i\u015f apar\u0131lacaqd\u0131r. \u018fmin\u0259m ki, bu ilin sonunda m\u00fcvafiq kontraktlar da imzalanacaq. Bu m\u0259s\u0259l\u0259nin \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259ti var. \u00c7\u00fcnki bu, s\u0131rf xarici s\u0259rmay\u0259 hesab\u0131na istehsal edil\u0259c\u0259k b\u0259rpaolunan enerji n\u00f6vl\u0259ridir. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, &#8212; m\u0259n bunu giri\u015f s\u00f6z\u00fcmd\u0259 d\u0259 demi\u015f\u0259m, &#8212; \u0259g\u0259r bizim kredit reytinqimiz y\u00fcks\u0259k olmasa idi, biznes m\u00fchitin\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan 20 \u0259n islahat\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259 kimi tan\u0131nmasayd\u0131, xarici investorlar v\u0259sait qoymazd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n o b\u00f6y\u00fck \u015firk\u0259tl\u0259rin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259rk\u0259n onu da y\u0259qin etdim ki, bu q\u0259rar\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bi \u00f6lk\u0259mizd\u0259 m\u00f6vcud olan sabitlik, \u0259min-amanl\u0131q v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n uzunm\u00fcdd\u0259tli inki\u015faf\u0131na investorlar\u0131n inam\u0131d\u0131r. Bunlar \u00e7ox b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259rdir. \u0130ki elektrik stansiyas\u0131 tikil\u0259c\u0259k &#8212; biri k\u00fcl\u0259k, biri G\u00fcn\u0259\u015f. Bu iki stansiyan\u0131n \u00fcmumi generasiya g\u00fcc\u00fc 440 meqavat s\u0259viyy\u0259sind\u0259dir, \u00e7ox b\u00f6y\u00fck stansiyalard\u0131r. T\u0259qrib\u0259n, 400 milyon dollara q\u0259d\u0259r xarici s\u0259rmay\u0259 qoyulu\u015fu n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Ona g\u00f6r\u0259 \u0259min\u0259m ki, bundan sonra dig\u0259r investorlar da maraq g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259kl\u0259r. Dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, bu layih\u0259ni icra etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn biz\u0259 d\u00fcnyan\u0131n 9 apar\u0131c\u0131 \u015firk\u0259tind\u0259n m\u00fcraci\u0259tl\u0259r daxil olmu\u015fdur. Art\u0131q, \u0259g\u0259r bel\u0259 dem\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrs\u0259, k\u0259narda qalm\u0131\u015f \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 d\u0259 f\u0259rdi qaydada i\u015f apar\u0131l\u0131r, onlar \u00fc\u00e7\u00fcn yeni t\u0259klifl\u0259r haz\u0131rlan\u0131r. \u018fmin\u0259m ki, b\u0259rpaolunan enerji n\u00f6vl\u0259rinin \u00fcmumi generasiya g\u00fcc\u00fcm\u00fczd\u0259ki pay\u0131 getdikc\u0259 artacaq v\u0259 artmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bununla paralel olaraq, \u201cAz\u0259renerji\u201dnin x\u0259tti il\u0259 bu il yeni b\u00f6y\u00fck elektrik stansiyas\u0131n\u0131n tikintisin\u0259 ba\u015flan\u0131lacaq. Bu stansiyan\u0131n generasiya g\u00fcc\u00fc t\u0259qrib\u0259n 350-400 meqavat \u0259traf\u0131ndad\u0131r. Buna ehtiyac var, t\u0259l\u0259bat var. \u00c7\u00fcnki qeyd etdiyim kimi, bizim ixrac imkanlar\u0131m\u0131z geni\u015fl\u0259nir, daxili t\u0259l\u0259bat getdikc\u0259 artacaq v\u0259 daxili istehlak daim n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bizim haz\u0131rda 1000 meqavata yax\u0131n generasiya g\u00fcc\u00fcm\u00fcz var ki, daxild\u0259 istifad\u0259 edilmir. Onun da b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si ixrac olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAz\u0259renerji\u201dnin x\u0259tti il\u0259 yeni k\u00fcl\u0259k elektrik stansiyas\u0131n\u0131n tikintisin\u0259 d\u0259 ba\u015flan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu yax\u0131nlarda 50 meqavat g\u00fcc\u00fcnd\u0259 bir stansiya istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015fdir. \u0130kinci stansiyan\u0131n generasiya g\u00fcc\u00fc 84 meqavatd\u0131r. Bu da Az\u0259rbaycanda b\u0259rpaolunan enerji n\u00f6v\u00fcn\u00fcn n\u00f6vb\u0259ti t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. \u0130ndi d\u00fcnyan\u0131n bir ne\u00e7\u0259 \u00f6lk\u0259sind\u0259 buna ox\u015far layih\u0259l\u0259r icra edilir, x\u00fcsusil\u0259 t\u0259bii resurslarla z\u0259ngin olmayan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259. Bizim is\u0259 siyas\u0259timiz bundan ibar\u0259tdir, &#8212; baxmayaraq ki, neftimiz d\u0259, qaz\u0131m\u0131z da var, &#8212; neftd\u0259n, qazdan q\u0259na\u0259tl\u0259 istifad\u0259 etm\u0259k v\u0259 daha \u00e7ox ixraca y\u00f6n\u0259ltm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259rpaolunan enerji n\u00f6vl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259liyik. X\u00fcsusil\u0259, n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, G\u00fcn\u0259\u015fimiz d\u0259, k\u00fcl\u0259yimiz d\u0259 boldur.<\/p>\n\n\n\n<p>Eyni zamanda, Ming\u0259\u00e7evir \u0130stilik Elektrik Stansiyas\u0131n\u0131n qalan \u00fc\u00e7 blokunda b\u0259rpa-tikinti i\u015fl\u0259ri apar\u0131lacaq. Be\u015f blok t\u0259mir olunub v\u0259 bu da \u0259lav\u0259 t\u0259qrib\u0259n 400 meqavata yax\u0131n generasiya g\u00fcc\u00fc dem\u0259kdir. Ona g\u00f6r\u0259 biz yax\u0131n iki-\u00fc\u00e7 il \u0259rzind\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 enerji g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc art\u0131raca\u011f\u0131q. Bununla paralel olaraq, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, transformatorlar\u0131n qura\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, yeni yar\u0131mstansiyalar\u0131n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131, elektrik x\u0259tl\u0259rinin t\u0259z\u0259l\u0259nm\u0259si g\u00fcnd\u0259likd\u0259 duran m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Qazla\u015fd\u0131rmaya g\u0259ldikd\u0259, baxmayaraq ki, art\u0131q qeyd etdiyim kimi, biz 96 faiz\u0259 \u00e7atm\u0131\u015f\u0131q, yen\u0259 d\u0259 d\u00f6vl\u0259t investisiya proqram\u0131nda Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259tin\u0259 d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sind\u0259n qazla\u015fd\u0131rmaya 130 milyon manat v\u0259sait n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu v\u0259saitd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k bir \u00e7ox k\u0259ndl\u0259r &#8212; bu g\u00fcn h\u0259l\u0259 qaz almayan k\u0259ndl\u0259r qazla\u015fd\u0131r\u0131lacaq.<\/p>\n\n\n\n<p>Avtomobil yollar\u0131n\u0131n \u00e7\u0259kili\u015fi il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir ne\u00e7\u0259 \u00f6n\u0259mli layih\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Onlardan biri G\u0259nc\u0259-G\u00fcrc\u00fcstan s\u0259rh\u0259di avtomobil yolunun d\u00f6rd zola\u011fa geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sidir. \u0130\u015fl\u0259r gedir v\u0259 \u0259min\u0259m ki, ba\u015fa \u00e7atacaq. Sumqay\u0131tdan Rusiya s\u0259rh\u0259din\u0259 ged\u0259n yeni d\u00f6rdzolaql\u0131 yolun tikintisi apar\u0131l\u0131r v\u0259 hesab edir\u0259m ki, ilin sonuna q\u0259d\u0259r bu yol da istifad\u0259y\u0259 veril\u0259c\u0259k. Astara-\u0130ran s\u0259rh\u0259di avtomobil yolunun tikintisi d\u0259 g\u00fcnd\u0259likd\u0259dir. \u0130ndi magistral yol tam yeni m\u0259cra il\u0259 c\u0259nub istiqam\u0259tin\u0259 gedir. Ancaq Astara \u015f\u0259h\u0259rinin i\u00e7\u0259risind\u0259n ke\u00e7ir. Ona g\u00f6r\u0259 h\u0259m v\u0259t\u0259nda\u015flar \u00fc\u00e7\u00fcn narahatl\u0131q yarad\u0131r, h\u0259m d\u0259 ki, y\u00fckburaxma qabiliyy\u0259ti a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr. Ona g\u00f6r\u0259 Astara \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 girm\u0259d\u0259n rayonun \u0259razisind\u0259n \u0130ran s\u0259rh\u0259din\u0259 q\u0259d\u0259r yeni magistral yolun \u00e7\u0259kili\u015fi, o c\u00fcml\u0259d\u0259n avtomobil k\u00f6rp\u00fcs\u00fcn\u00fcn tikintisi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu layih\u0259 d\u0259 bu ilin sonuna q\u0259d\u0259r ba\u015fa \u00e7atmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Eyni zamanda, \u015eamax\u0131-\u0130smay\u0131ll\u0131-Q\u0259b\u0259l\u0259 yolunun b\u0259rpas\u0131 v\u0259 geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu yol s\u00fcr\u00fc\u015fm\u0259 zonas\u0131ndan ke\u00e7ir, ona g\u00f6r\u0259 yolun b\u0259rpas\u0131 uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olmam\u0131\u015fd\u0131r. Ancaq yeni texnologiyalar \u0259sas\u0131nda v\u0259 yeni m\u0259cran\u0131n tap\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f i\u015fl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu yolun da geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 keyfiyy\u0259tinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu il Bak\u0131 q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rind\u0259 yeni yollar\u0131n \u00e7\u0259kili\u015fi x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yacaq. Ke\u00e7\u0259n il biz bu i\u015fl\u0259rl\u0259 daha geni\u015f miqyasda m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, b\u0259zi q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rd\u0259 yollar b\u0259rbad v\u0259ziyy\u0259td\u0259dir v\u0259 bu, d\u00f6z\u00fclm\u0259zdir. Biz \u0259n ucqar da\u011f k\u0259ndl\u0259rin\u0259 g\u00f6z\u0259l yollar \u00e7\u0259kirik. Amma burada &#8212; Bak\u0131n\u0131n \u0259traf\u0131nda b\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 yollar pis g\u00fcnd\u0259dir. Ona g\u00f6r\u0259 m\u00fcvafiq g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259r verilib. Ke\u00e7\u0259n il bu sah\u0259y\u0259 daha b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t ayr\u0131l\u0131b v\u0259 bu il d\u0259 yol \u00e7\u0259kili\u015fi proqramlar\u0131 aras\u0131nda bu sah\u0259 prioritet t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 bu il min kilometr avtomobil yolunun \u00e7\u0259kili\u015fi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Ke\u00e7\u0259n il d\u0259 min kilometr n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu. Ancaq dediyim kimi, ke\u00e7\u0259n il 1300 kilometr \u00e7\u0259kildi. \u0130stisna olunmur ki, bu il d\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259c\u0259k yollar\u0131n uzunlu\u011fu daha b\u00f6y\u00fck olacaqd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u0259mir yolunun b\u0259rpas\u0131 v\u0259 \u00e7\u0259kili\u015fi il\u0259 ba\u011fl\u0131. G\u0259nc\u0259-G\u00fcrc\u00fcstan s\u0259rh\u0259di d\u0259mir yolunun s\u00fcr\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bak\u0131-G\u0259nc\u0259 d\u0259mir yolunun \u00e7\u0259kili\u015fi tamamil\u0259 ba\u015fa \u00e7at\u0131b. M\u0259n o vaxt G\u0259nc\u0259d\u0259 olark\u0259n s\u00f6z vermi\u015fdim ki, bu, t\u0259min edil\u0259c\u0259k. El\u0259 d\u0259 oldu. \u0130ndi \u00e7ox rahat, s\u00fcr\u0259tli qatarla Bak\u0131dan G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 getm\u0259k olar. \u0130ndi s\u0259rh\u0259d\u0259 q\u0259d\u0259r bu d\u0259mir yolunun b\u0259rpas\u0131 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Eyni zamanda, \u015eimal-C\u0259nub n\u0259qliyyat d\u0259hlizinin t\u0259rkib hiss\u0259si olan Bak\u0131-Yalama d\u0259mir yolunun yenid\u0259n qurulmas\u0131 g\u00fcnd\u0259likd\u0259dir. Bununla yana\u015f\u0131, Xudatdan \u015eahda\u011fa d\u0259mir yolunun \u00e7\u0259kili\u015fi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. \u015eahda\u011f da\u011f-xiz\u0259k kurortu indi n\u0259inki MDB m\u0259kan\u0131nda, d\u00fcnyada tan\u0131n\u0131r. Bunun ikinci m\u0259rh\u0259l\u0259si i\u015f\u0259 d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259n sonra maraq daha da art\u0131bd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 m\u00fctl\u0259q bu kurorta d\u0259mir yolu \u00e7\u0259kilm\u0259lidir. Bu, h\u0259m b\u00f6lg\u0259d\u0259 ya\u015fayan v\u0259t\u0259nda\u015flara, xarici qonaqlara v\u0259 Bak\u0131 sakinl\u0259rin\u0259 rahatl\u0131q g\u0259tir\u0259c\u0259kdir. Art\u0131q m\u00fcvafiq S\u0259r\u0259ncam da verilib v\u0259 v\u0259sait d\u0259 ayr\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fl\u0259t-Astara d\u0259mir yolunun yenid\u0259n qurulmas\u0131 v\u0259 yolun mar\u015frutunun d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si, sahild\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015f apar\u0131l\u0131r. Bu il v\u0259sait d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu il \u015f\u0259h\u0259rl\u0259raras\u0131 d\u0259mir yollar\u0131 aras\u0131nda L\u0259ki-Q\u0259b\u0259l\u0259 d\u0259mir yolunun f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Giri\u015f s\u00f6z\u00fcmd\u0259 dediyim kimi, Bak\u0131\u0259traf\u0131, Bak\u0131 q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rin\u0259 ged\u0259n d\u0259mir yolunun davam etdirilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u00e7m\u0259li su layih\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259dar bildirm\u0259liy\u0259m ki, bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r \u00f6lk\u0259mizin c\u0259mi be\u015f \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 i\u00e7m\u0259li su v\u0259 kanalizasiya layih\u0259l\u0259ri ba\u015flamam\u0131\u015fd\u0131r. Y\u0259ni, b\u00fct\u00fcn qalan \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 bu i\u015fl\u0259r ya tamamlan\u0131b, ya da ki, icradad\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 bu be\u015f \u015f\u0259h\u0259rin i\u00e7m\u0259li su problemi n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu ild\u0259n bu layih\u0259l\u0259rin icras\u0131na start verilm\u0259lidir. \u018fmin\u0259m ki, yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 bir d\u0259n\u0259 d\u0259 \u015f\u0259h\u0259r olmayacaq ki, 24 saat \u0259rzind\u0259 D\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n standartlar\u0131na cavab ver\u0259n i\u00e7m\u0259li su il\u0259 t\u0259min edilm\u0259sin. Eyni zamanda, biz bu il suvarma \u00fc\u00e7\u00fcn 400-d\u0259n \u00e7ox subartezian quyusunun qaz\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259liyik. Bu quyular\u0131n say\u0131 ild\u0259n-il\u0259 art\u0131r, t\u0259l\u0259bat var v\u0259 biz bunu ed\u0259c\u0259yik. Bu, d\u00f6vl\u0259t investisiya proqram\u0131nda n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.<\/p>\n\n\n\n<p>Ekoloji v\u0259ziyy\u0259tin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 daim diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir. Bu istiqam\u0259td\u0259 bir \u00e7ox \u00f6n\u0259mli t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyinin x\u0259tti il\u0259 \u00e7aylar boyu yerl\u0259\u015f\u0259n bir \u00e7ox k\u0259ndd\u0259 modul tipli t\u0259mizl\u0259yici qur\u011fular qura\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Ancaq m\u0259n\u0259 b\u0259zi yerl\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu qur\u011fular\u0131n bir ne\u00e7\u0259si s\u0131radan \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 birinci n\u00f6vb\u0259d\u0259 bu qur\u011fular\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 monitorinq ke\u00e7irilm\u0259lidir, geni\u015f t\u0259hlil apar\u0131lmal\u0131d\u0131r, m\u0259n\u0259 m\u0259ruz\u0259 edilm\u0259lidir ki, onlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti n\u0259 yerd\u0259dir. \u0130kincisi, bu qur\u011fular\u0131n istismar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u0259r\u0259k t\u0259klifl\u0259r verilsin. \u018ffsuslar olsun ki, bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r bu qur\u011fular ba\u015fl\u0131-ba\u015f\u0131na burax\u0131l\u0131b. Yerli icra orqanlar\u0131, b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259r, \u0259slind\u0259, bu qur\u011fular\u0131n istismar\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmal\u0131d\u0131rlar. Bir \u00e7ox yerl\u0259rd\u0259 bel\u0259 deyil. Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyi bu qur\u011fular\u0131 qura\u015fd\u0131r\u0131b v\u0259 sanki i\u015fini yekunla\u015fd\u0131r\u0131b. Ona g\u00f6r\u0259 h\u0259m monitorinq apar\u0131lmal\u0131d\u0131r, h\u0259m d\u0259 laz\u0131md\u0131rsa, yeni k\u0259ndl\u0259rd\u0259 bu c\u00fcr qur\u011fular qura\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r v\u0259 onlar\u0131n istismar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 konkret bir m\u0259sul qurum m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u011fac\u0259km\u0259 prosesi davam etdiril\u0259c\u0259k. Ke\u00e7\u0259n il N\u0259siminin 650 illiyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir g\u00fcnd\u0259 650 min a\u011fac \u0259kildi. Son ill\u0259rd\u0259 is\u0259 \u0259kil\u0259n a\u011faclar\u0131n say\u0131 b\u0259lk\u0259 d\u0259 10-20 milyonu \u00f6t\u00fcb. Bu, \u00e7ox m\u00fcsb\u0259t hald\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 t\u0259bi\u0259ti a\u011facla o q\u0259d\u0259r d\u0259 z\u0259ngin olmayan b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 bu proses geni\u015f v\u00fcs\u0259t al\u0131bd\u0131r v\u0259 almal\u0131d\u0131r. Bununla paralel olaraq, \u00e7irkl\u0259nmi\u015f yerl\u0259rin t\u0259mizl\u0259nm\u0259si, torpaqlar\u0131n rekultivasiyas\u0131 prosesi davam etdirilir. Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131nda bu i\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131r, apar\u0131lacaqd\u0131r. Bizim m\u00f6vcud g\u00f6ll\u0259rin t\u0259mizl\u0259nm\u0259si prosesi daha geni\u015f v\u00fcs\u0259t almal\u0131d\u0131r. Biz h\u0259l\u0259lik yaln\u0131z B\u00f6y\u00fck\u015for g\u00f6l\u00fcn\u00fcn bir hiss\u0259sini t\u0259mizl\u0259mi\u015fik. Bu da \u00e7ox b\u00f6y\u00fck layih\u0259dir. \u0130ndi dig\u0259r hiss\u0259nin v\u0259 h\u0259m\u00e7inin dig\u0259r g\u00f6ll\u0259rin t\u0259mizl\u0259nm\u0259si g\u00fcnd\u0259likd\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Son ill\u0259rd\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. Bak\u0131 sakinl\u0259ri v\u0259 qonaqlar bunu hiss edirl\u0259r ki, havan\u0131n keyfiyy\u0259ti b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yax\u015f\u0131la\u015f\u0131b. N\u0259yin hesab\u0131na? \u00c7\u00fcnki biz havan\u0131 \u00e7irkl\u0259ndir\u0259n bir \u00e7ox m\u0259nb\u0259l\u0259ri l\u0259\u011fv etdik. Onlardan biri Bibiheyb\u0259t zonas\u0131 idi, hans\u0131 ki, o, ekoloji f\u0259lak\u0259t m\u0259nz\u0259r\u0259si idi. \u0130ndi orada park sal\u0131n\u0131b, idman qur\u011fular\u0131, xiyabanlar yarad\u0131l\u0131b, bulvar o zonaya q\u0259d\u0259r uzad\u0131l\u0131b. \u0130kincisi, havan\u0131, ekologiyan\u0131 b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u00e7irkl\u0259ndir\u0259n \u201cQara \u015f\u0259h\u0259r\u201d idi. \u0130ndi onun yerind\u0259 \u201cA\u011f \u015f\u0259h\u0259r\u201d yerl\u0259\u015fir. Bu da b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259rsalma layih\u0259sidir. Yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 neftay\u0131rma zavodunun o \u0259razid\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259m bulvar\u0131n uzunlu\u011fu artacaq, h\u0259m d\u0259 o zonada ekoloji v\u0259ziyy\u0259t daha da yax\u015f\u0131la\u015facaq. \u018flb\u0259tt\u0259, Balaxan\u0131 zibilxanas\u0131 havan\u0131 dem\u0259k olar ki, z\u0259h\u0259rl\u0259yirdi. \u00c7\u00fcnki orada yanan m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n s\u00f6nd\u00fcr\u00fclm\u0259si m\u00fcmk\u00fcn deyildi. Haz\u0131rda orada b\u00f6y\u00fck zibilyand\u0131rma zavodu v\u0259 \u00e7e\u015fidl\u0259m\u0259 poliqonu f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Bu \u0259razi ekoloji t\u0259miz zonaya \u00e7evrilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Y\u0259ni, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 biz edirik ki, Bak\u0131n\u0131n ekoloji v\u0259ziyy\u0259ti yax\u015f\u0131la\u015fs\u0131n v\u0259 insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na ziyan vurmas\u0131n. Eyni zamanda, vaxtil\u0259 ekoloji v\u0259ziyy\u0259ti a\u011f\u0131r olan Sumqay\u0131t da indi ekoloji c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259miz \u015f\u0259h\u0259rdir. M\u0259n orada olark\u0259n sumqay\u0131tl\u0131lara deyir\u0259m ki, Sumqay\u0131t\u0131n havas\u0131 Bak\u0131n\u0131n havas\u0131ndan daha t\u0259mizdir. Ancaq Bak\u0131n\u0131n havas\u0131 da b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259mizl\u0259nib. Bizim \u0259sas diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zimiz m\u0259hz b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rdir, x\u00fcsusil\u0259 Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131 v\u0259 s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri olan \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r. Az\u0259rbaycan\u0131n qalan yerl\u0259rind\u0259 t\u0259bi\u0259t toxunulmazd\u0131r, biz bunu qorumal\u0131y\u0131q v\u0259 b\u00fct\u00fcn b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259bi\u0259t qorunmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki bu, bizim s\u0259rv\u0259timizdir. B\u0259zi hallarda a\u011faclar q\u0131r\u0131l\u0131r, onlar\u0131n yerind\u0259 binalar tikilir. Buna q\u0259tiyy\u0259n yol verm\u0259k olmaz. M\u00fcvafiq g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259r verilib. T\u0259bi\u0259tin qorunmas\u0131 h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n i\u015fi olmal\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnki bu, bizim \u00f6lk\u0259mizdir, bizim h\u0259yat\u0131m\u0131zd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu il tarixi abid\u0259l\u0259rin b\u0259rpas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t investisiya proqram\u0131nda v\u0259sait ayr\u0131l\u0131b, biz buna da diqq\u0259t yetirm\u0259liyik. Bizim \u0259sas tarixi abid\u0259l\u0259rimizin ham\u0131s\u0131 b\u0259rpa olunubdur, konservasiya edilibdir. Ancaq Az\u0259rbaycanda bir \u00e7ox tarixi abid\u0259l\u0259r var v\u0259 onlar\u0131n h\u0259r biri bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259zizdir. Ona g\u00f6r\u0259 bu tarixi abid\u0259l\u0259rin b\u0259rpas\u0131, onlar\u0131n \u0259sl v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 b\u0259zi hallarda konservasiyas\u0131 x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 maksimum diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rilm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin n\u0259qliyyat\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r, indi h\u0259m d\u00f6vl\u0259t, h\u0259m \u00f6z\u0259l sektor x\u0259tti il\u0259 daha s\u0259m\u0259r\u0259li f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. X\u00fcsusil\u0259 m\u0259n \u00f6z\u0259l sektoru qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. \u00c7\u00fcnki onlar da g\u00f6r\u00fcrl\u0259r ki, d\u00f6vl\u0259t x\u0259tti il\u0259 g\u0259tiril\u0259n avtobuslar b\u00fct\u00fcn standartlara cavab verir. Onlar\u0131n is\u0259 istifad\u0259 etdikl\u0259ri avtobuslar art\u0131q \u00e7oxdand\u0131r yarars\u0131z v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. Ona g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259tli sahibkarlar d\u0259rhal bu i\u015fl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa ba\u015flay\u0131blar. \u018fmin\u0259m ki, bundan sonra da h\u0259m \u00f6z\u0259l qurumlar, h\u0259m d\u00f6vl\u0259t sektoru bu i\u015fd\u0259 f\u0259al olacaqd\u0131r. Ancaq Sumqay\u0131tdan f\u0259rqli olaraq bizim ba\u015fqa \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 v\u0259ziyy\u0259t ac\u0131nacaql\u0131d\u0131r. \u015e\u0259h\u0259r n\u0259qliyyat\u0131 b\u0259rbad v\u0259ziyy\u0259td\u0259dir. \u0130stifad\u0259 olunan avtobuslar he\u00e7 bir meyarlara cavab vermir. Ona g\u00f6r\u0259 m\u0259n h\u0259m yerli icra orqanlar\u0131na, h\u0259m d\u0259 N\u0259qliyyat, Rabit\u0259 v\u0259 Y\u00fcks\u0259k Texnologiyalar Nazirliyin\u0259 m\u00fcvafiq g\u00f6st\u0259ri\u015f vermi\u015f\u0259m ki, m\u0259n\u0259 geni\u015f m\u0259lumat versinl\u0259r, m\u00f6vcud avtobus park\u0131 n\u0259 v\u0259ziyy\u0259td\u0259dir? Biz bu m\u0259s\u0259l\u0259ni d\u0259 h\u0259ll etm\u0259liyik. H\u0259r bir \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 n\u0259qliyyat yax\u015f\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Yollar yax\u015f\u0131d\u0131r, n\u0259qliyyat da yax\u015f\u0131 olmal\u0131d\u0131r ki, v\u0259t\u0259nda\u015flar m\u0259nzil ba\u015f\u0131na, i\u015f yerin\u0259 rahat \u00e7ata bilsinl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu il sosial infrastrukturla ba\u011fl\u0131 \u00f6n\u0259mli add\u0131mlar at\u0131lacaq. Onlarla m\u0259kt\u0259b, tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259si tikil\u0259c\u0259k, t\u0259mir edil\u0259c\u0259kdir. \u0130ki Olimpiya \u0130dman Kompleksinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu il be\u015f \u201cASAN xidm\u0259t\u201d m\u0259rk\u0259zi istifad\u0259y\u0259 veril\u0259c\u0259k v\u0259 bel\u0259likl\u0259, \u201cASAN xidm\u0259t\u201d m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin say\u0131 21-\u0259 \u00e7atacaq. Ancaq, \u0259lb\u0259tt\u0259, bu proses davam etdirilir. Bildirm\u0259liy\u0259m ki, be\u015f m\u0259rk\u0259z bu il istifad\u0259y\u0259 veril\u0259c\u0259k, bundan \u0259lav\u0259 daha alt\u0131 m\u0259rk\u0259zin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 da g\u00fcnd\u0259likd\u0259dir. Onlardan ikisi Bak\u0131da tikil\u0259c\u0259k v\u0259 bel\u0259likl\u0259, Bak\u0131da m\u0259rk\u0259zl\u0259rin say\u0131 yeddiy\u0259 \u00e7atacaq. \u00c7\u00fcnki indi b\u0259zi m\u0259rk\u0259zl\u0259rd\u0259 n\u00f6vb\u0259l\u0259r yaran\u0131r. Biri G\u0259nc\u0259d\u0259. G\u0259nc\u0259d\u0259 ikincisi olacaqd\u0131r. Biri Sumqay\u0131tda, orada da ikincisi olacaqd\u0131r. Biri L\u0259nk\u0259ran, biri is\u0259 Salyanda. Bel\u0259likl\u0259, bu proqram maksimum 2021-ci ilin sonuna q\u0259d\u0259r ba\u015fa \u00e7atmal\u0131d\u0131r, b\u0259lk\u0259 ondan da tez. Bel\u0259likl\u0259, \u201cASAN xidm\u0259t\u201d m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin say\u0131 27-y\u0259 \u00e7atacaq.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cDOST\u201d m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 daha geni\u015f v\u00fcs\u0259t alacaq. Art\u0131q iki m\u0259rk\u0259z ke\u00e7\u0259n il istifad\u0259y\u0259 verilib v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, 30-dan \u00e7ox \u201cDOST\u201d m\u0259rk\u0259zinin yarad\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n\n\n\n<p>Dig\u0259r sosial layih\u0259 \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn tikil\u0259c\u0259k v\u0259 t\u0259min edil\u0259c\u0259k m\u0259nzill\u0259rdir. Ke\u00e7\u0259n il 934 \u015f\u0259hid ail\u0259sin\u0259 m\u0259nzil verilmi\u015fdir. Bu il g\u00f6st\u0259ri\u015f vermi\u015f\u0259m ki, bu r\u0259q\u0259m art\u0131r\u0131ls\u0131n v\u0259 \u0259n az\u0131 1500 \u015f\u0259hid ail\u0259si d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n g\u00f6z\u0259l evl\u0259rl\u0259, m\u0259nzill\u0259rl\u0259 t\u0259min edil\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin ya\u015fay\u0131\u015f \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na g\u0259ldikd\u0259 is\u0259, bu il yen\u0259 bu sah\u0259d\u0259 d\u0259 rekord il olacaq. \u00c7\u00fcnki bu il 7 min k\u00f6\u00e7k\u00fcn ail\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259nzill\u0259rin, evl\u0259rin verilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Ke\u00e7\u0259n il bu r\u0259q\u0259m 5 min idi. Bel\u0259likl\u0259, t\u0259qrib\u0259n 30-40 min k\u00f6\u00e7k\u00fcn yeni evl\u0259rl\u0259 t\u0259min edil\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sosial layih\u0259l\u0259r aras\u0131nda \u00f6d\u0259ni\u015fli ictimai i\u015f yerl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 da var. Bu da m\u0259nim t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcml\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f m\u0259s\u0259l\u0259dir, o vaxt ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 i\u015fsizlik bir q\u0259d\u0259r artm\u0131\u015fd\u0131. Onun da s\u0259b\u0259bi o idi ki, neftin qiym\u0259ti 4 d\u0259f\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fd\u00fc, biz m\u0259cbur olub investisiya x\u0259rcl\u0259rimizi ixtisar etdik. M\u0259n giri\u015f s\u00f6z\u00fcmd\u0259 dedim, valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z\u0131, h\u0259tta bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n a\u011f\u0131r ill\u0259rd\u0259 art\u0131ra bilmi\u015fik. Amma investisiya x\u0259rcl\u0259rini azaltd\u0131q v\u0259 bel\u0259likl\u0259, bu layih\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015ftirak\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan insanlar i\u015fsiz qald\u0131lar. Ona g\u00f6r\u0259 m\u0259nim g\u00f6st\u0259ri\u015fiml\u0259 \u00f6d\u0259ni\u015fli ictimai i\u015f yerl\u0259ri yarad\u0131ld\u0131. Ancaq \u0259fsuslar olsun ki, bu sah\u0259d\u0259 b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 pozuntulara yol verildi v\u0259 bu pozuntulara yol ver\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r c\u0259zaland\u0131r\u0131ld\u0131. \u018fg\u0259r bu biab\u0131r\u00e7\u0131 faktlar t\u0259krarlanarsa, he\u00e7 kim c\u0259zadan yaxa qurtara bilm\u0259y\u0259c\u0259k. \u00c7\u00fcnki kas\u0131b t\u0259b\u0259q\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan i\u015f yerl\u0259rinin pulunu m\u0259nims\u0259m\u0259k b\u00f6y\u00fck vicdans\u0131zl\u0131qd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 \u00e7ox ciddi n\u0259zar\u0259t var. \u018fmin\u0259m ki, bel\u0259 hallar t\u0259krarlanmayacaq. Amma yen\u0259 d\u0259 ciddi n\u0259zar\u0259t olmal\u0131d\u0131r. \u018fm\u0259k v\u0259 \u018fhalinin Sosial M\u00fcdafi\u0259si Nazirliyin\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131q verilib ki, b\u00fct\u00fcn i\u015f yerl\u0259ri qeydiyyatdan ke\u00e7sin v\u0259 n\u0259zar\u0259t g\u00fccl\u00fc olsun. Baxmayaraq ki, i\u015fsizlikl\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259ziyy\u0259t \u00f6t\u0259n il yen\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131, amma \u0259hali art\u0131r. Biz bunu n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131y\u0131q. Ona g\u00f6r\u0259 bu il d\u0259 d\u00f6vl\u0259t x\u0259tti il\u0259 t\u0259xmin\u0259n 40 min\u0259 yax\u0131n i\u015f yeri yarad\u0131lacaq.<\/p>\n\n\n\n<p>Dig\u0259r \u00f6n\u0259mli proqram \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u0259\u015f\u011fulluq proqram\u0131d\u0131r. Buna da biz bir ne\u00e7\u0259 il \u0259vv\u0259l start verdik v\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259l\u0259bat var. Bu, onu g\u00f6st\u0259rir ki, biz d\u00fczg\u00fcn add\u0131m atm\u0131\u015f\u0131q v\u0259 bu proqram\u0131 geni\u015fl\u0259ndiririk. T\u0259l\u0259bat t\u0259qrib\u0259n 40-50 min \u0259traf\u0131ndad\u0131r. Ancaq biz ke\u00e7\u0259n il 7-8 min insan\u0131 bu proqrama c\u0259lb etdik. Bu il \u0259n az\u0131 10 min insan c\u0259lb olunacaq. Onlara laz\u0131mi vasit\u0259l\u0259r, avadanl\u0131q, mal-qara veril\u0259c\u0259k. Bizim t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcm\u00fczl\u0259 bu proqram\u0131 D\u00fcnya Bank\u0131 il\u0259 birg\u0259 icra edirik. Y\u0259ni, yarad\u0131lacaq bu 10 min i\u015f yeri \u00fc\u00e7\u00fcn D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n x\u0259tti il\u0259 d\u0259 v\u0259sait n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Biz\u0259 onlar\u0131n v\u0259saitind\u0259n \u00e7ox t\u0259cr\u00fcb\u0259si, ekspertizas\u0131 laz\u0131md\u0131r. \u00c7\u00fcnki D\u00fcnya Bank\u0131 d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 bel\u0259 layih\u0259l\u0259r icra edib. Ona g\u00f6r\u0259 h\u0259m ekspertiza, h\u0259m \u0259lav\u0259 maliyy\u0259 v\u0259saiti c\u0259lb olunacaq. M\u0259n Az\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u00f6z\u0259l banklara da dem\u0259k ist\u0259rdim ki, onlar da baxs\u0131nlar, bu proqrama qo\u015fulsunlar v\u0259 proqram daha geni\u015f v\u00fcs\u0259t als\u0131n. \u00c7\u00fcnki qeyd etdiyim kimi, maraq b\u00f6y\u00fckd\u00fcr, t\u0259l\u0259bat da art\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bank sektorunda sa\u011flamla\u015fd\u0131rma prosesi davam etdirilir v\u0259 davam etdirilm\u0259lidir. Biz banklara \u00e7ox b\u00f6y\u00fck d\u0259st\u0259k vermi\u015fik. B\u00fct\u00fcn \u0259man\u0259tl\u0259r s\u0131\u011fortalan\u0131b v\u0259 bu prosesi uzatm\u0131\u015f\u0131q. Hesab edir\u0259m v\u0259 tam \u0259min\u0259m ki, art\u0131q b\u00f6hranl\u0131 d\u00f6vr arxada qal\u0131bd\u0131r. Ancaq \u0259halinin banklara inam\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t bu m\u0259s\u0259l\u0259ni yen\u0259 d\u0259 \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Az\u0259rbaycan nadir \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ndir ki, b\u00fct\u00fcn bank \u0259man\u0259tl\u0259ri d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n s\u0131\u011fortalan\u0131r. Bu, banklara veril\u0259n b\u00f6y\u00fck d\u0259st\u0259kdir, edil\u0259n g\u00fcz\u0259\u015ftdir, eyni zamanda, onlar\u0131n m\u0259suliyy\u0259tini art\u0131r\u0131r. \u018fg\u0259r banklar t\u0259r\u0259find\u0259n, \u00f6z\u0259l banklar t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259r hans\u0131 bir s\u00fcrpriz olarsa, onlar \u00f6zl\u0259rind\u0259n k\u00fcss\u00fcnl\u0259r. M\u0259rk\u0259zi Banka veril\u0259n yeni s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 n\u0259zar\u0259t daha g\u00fccl\u00fc olmal\u0131d\u0131r ki, sa\u011flamla\u015fma prosesi u\u011furla ba\u015fa \u00e7ats\u0131n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130qtisadiyyat artd\u0131qca, iqtisadi v\u0259ziyy\u0259t yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131qca, u\u00e7ot d\u0259r\u0259c\u0259si d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr. Bu il d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcbd\u00fcr, t\u0259qrib\u0259n 7 faizd\u0259n bir q\u0259d\u0259r \u00e7oxdur. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, \u00f6z\u0259l banklar da faiz d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259rini a\u015fa\u011f\u0131 salmal\u0131d\u0131rlar. \u00c7\u00fcnki M\u0259rk\u0259zi Bank t\u0259r\u0259find\u0259n art\u0131q q\u0259rar q\u0259bul edildi, ke\u00e7\u0259n il v\u0259 bu il u\u00e7ot d\u0259r\u0259c\u0259si m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr. Bu proses davam etdirilir.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u00f6z\u0259l banklar iqtisadi inki\u015faf\u0131m\u0131za t\u0259kan verm\u0259lidir. Onlar\u0131n i\u015fi ancaq oturub pul qazanmaq olmamal\u0131d\u0131r. Onlar \u00f6z m\u0259suliyy\u0259tini d\u0259rk etm\u0259lidirl\u0259r. D\u00f6vl\u0259t onlara f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn imkan yarad\u0131b, lisenziya verib. \u018fg\u0259r o banklarda hans\u0131sa probleml\u0259r olarsa, bu lisenziya l\u0259\u011fv edil\u0259c\u0259kdir. Son vaxtlar bir \u00e7ox banklar\u0131n lisenziyas\u0131 l\u0259\u011fv olundu. Onlar bu imkanlardan m\u0259hrum olacaqlar. Ona g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259tli yana\u015fmal\u0131d\u0131rlar. He\u00e7 bir s\u00fcrpriz olmamal\u0131d\u0131r. Onlar biznes-kreditl\u0259r\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259lidirl\u0259r. M\u0259n bunu ilin yekunlar\u0131na h\u0259sr edilmi\u015f m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 qeyd etdim. Yen\u0259 d\u0259 bu meyil g\u00f6r\u00fcnm\u0259kd\u0259dir. \u0130stehlak kreditl\u0259rin\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilir. \u018flb\u0259tt\u0259, bu, \u00e7ox asand\u0131r. \u0130stehlak kreditini verir, sonra da faizini al\u0131r. Amma bank krediti \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn, real sektor \u00fc\u00e7\u00fcn, i\u015f yerl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131md\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 burada m\u0259n bir daha g\u00f6st\u0259ri\u015f verir\u0259m, M\u0259rk\u0259zi Bank v\u0259 aidiyy\u0259ti nazirlikl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Nazirl\u0259r Kabineti bunu n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcrs\u00fcn v\u0259 m\u0259n\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq m\u0259lumat verilsin ki, biznes-kreditl\u0259rinin pay faizi n\u0259 q\u0259d\u0259rdir. \u0130stehlak kreditl\u0259ri v\u0259 monitorinq daimi olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259n bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 d\u0259 toxunmaq ist\u0259yir\u0259m. Rayon v\u0259 k\u0259nd yerl\u0259rind\u0259 t\u0259klif olunan girov \u0259mlaklar bir \u00e7ox hallarda banklar t\u0259r\u0259find\u0259n girov kimi q\u0259bul edilmir. Onlar Bak\u0131da girov \u0259mlak ist\u0259yirl\u0259r. Buna son qoyulmal\u0131d\u0131r. Burada he\u00e7 bir ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 yol verm\u0259k olmaz. Ona g\u00f6r\u0259 aidiyy\u0259ti qurumlar bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 d\u0259 ciddi m\u0259\u015f\u011ful olsunlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Sahibkarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t bu il d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck v\u0259sait n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Bu, art\u0131q verilmi\u015f v\u0259 qaytar\u0131lm\u0131\u015f kreditl\u0259rin hesab\u0131na ba\u015f verir. G\u00fcz\u0259\u015ftli \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 200 milyon manata yax\u0131n kreditl\u0259r veril\u0259c\u0259k. Dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 sahibkarlara g\u00fcz\u0259\u015ftli \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 2 milyard manatdan \u00e7ox v\u0259sait verilmi\u015fdir. Ancaq veril\u0259n bu kreditl\u0259r\u0259 h\u0259m n\u0259zar\u0259t g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259lidir, h\u0259m d\u0259 biznes layih\u0259l\u0259rin\u0259 yenid\u0259n baxmaq laz\u0131md\u0131r. \u00c7\u00fcnki apar\u0131lan t\u0259hlil g\u00f6st\u0259rir ki, h\u0259r bir i\u015f yerinin yarad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck v\u0259sait x\u0259rcl\u0259nir. \u018fvv\u0259lki ill\u0259rd\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck daha \u00e7ox iri layih\u0259l\u0259r\u0259 verilirdi, bu da t\u0259bii idi. \u00c7\u00fcnki bu aqroparklar\u0131n v\u0259 dig\u0259r iri s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 hesab edir\u0259m ki, z\u0259ruri idi. Ancaq haz\u0131rda daha \u00e7ox g\u00fcz\u0259\u015ftli kreditl\u0259r portfelind\u0259 ki\u00e7ik v\u0259 orta sahibkarl\u0131\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilm\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki biz yax\u015f\u0131 bilirik ki, inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u00fcmumi daxili m\u0259hsulu b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ki\u00e7ik v\u0259 orta sahibkarl\u0131q t\u0259r\u0259find\u0259n formala\u015f\u0131r. Biz d\u0259 bu yolla getm\u0259liyik. X\u00fcsusil\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, bizim iqtisadiyyat\u0131m\u0131z\u0131n apar\u0131c\u0131 hiss\u0259si neft-qaz s\u0259nayesidir. Ona g\u00f6r\u0259 bu il g\u00fcz\u0259\u015ftli biznes-kreditl\u0259rinin t\u0259rkibind\u0259 ki\u00e7ik v\u0259 orta sahibkarl\u0131\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>O ki qald\u0131, iri layih\u0259l\u0259rin icras\u0131na, qeyd etdiyim kimi, onlar\u0131n aras\u0131nda aqroparklar x\u00fcsusi yer tutur. Aqroparklar\u0131n da yarad\u0131lmas\u0131 \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Biz indi aqroparklar\u0131n timsal\u0131nda g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, burada m\u0259hsuldarl\u0131q daha y\u00fcks\u0259kdir. \u00c7\u00fcnki yeni texnologiyalar t\u0259tbiq olunur, texnika g\u0259tirilir, d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rilir. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn ke\u00e7\u0259n il tax\u0131l\u00e7\u0131l\u0131qda bizim orta m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131m\u0131z kifay\u0259t q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259k olub &#8212; hektardan 32 sentner, b\u00f6y\u00fck ir\u0259lil\u0259yi\u015fdir. Ancaq iri fermer t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131nda bu, 50 sentner, b\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 60 sentnerdir. Bu, onu g\u00f6st\u0259rir ki, aqroparklar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u00e7ox d\u00fczg\u00fcn q\u0259rar idi. Ancaq m\u0259n\u0259 m\u0259lumat verildi ki, bir ne\u00e7\u0259 yerd\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f aqroparklar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 yuban\u0131r, yaxud da ki, i\u015fl\u0259r \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 getmir. Ona g\u00f6r\u0259 m\u0259n \u0130qtisadiyyat Nazirliyin\u0259, K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Nazirliyin\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131ram ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131ls\u0131n. T\u0259qrib\u0259n 50-d\u0259n \u00e7ox aqropark\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu. Ara\u015fd\u0131r\u0131ls\u0131n, t\u0259hlil apar\u0131ls\u0131n v\u0259 m\u0259n\u0259 m\u0259lumat verilsin, \u0259g\u0259r o yerl\u0259r, sad\u0259c\u0259 olaraq, sahibkarlar t\u0259r\u0259find\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb v\u0259 istifad\u0259 olunmur, o yerl\u0259r geri qaytar\u0131lmal\u0131d\u0131r v\u0259 i\u015f g\u00f6r\u0259n sahibkara verilm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sahibkarlara \u00e7ox b\u00f6y\u00fck h\u0259rt\u0259r\u0259fli d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rilir. Birincisi, Prezidentin d\u0259st\u0259yi. M\u0259n d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 demi\u015f\u0259m ki, Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi sahibkarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131ndan as\u0131l\u0131d\u0131r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, icra edilmi\u015f b\u00fct\u00fcn infrastruktur layih\u0259l\u0259ri. \u0130ndi t\u0259s\u0259vv\u00fcr edin, \u0259g\u0259r rayonlarda i\u015f\u0131q, yol olmasayd\u0131, hans\u0131 sahibkar orada i\u015f g\u00f6r\u0259 bil\u0259rdi. Qaz olmasayd\u0131, hans\u0131 istixanan\u0131 i\u015fl\u0259d\u0259 bil\u0259rdi. Ona g\u00f6r\u0259 bunlar d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n edilibdir &#8212; yol da, elektrik d\u0259, qaz da, su da. Bundan \u0259lav\u0259, g\u00fcz\u0259\u015ftli kreditl\u0259r \u2013 dediyim kimi, a\u015fa\u011f\u0131 faizl\u0259 2 milyard manatdan \u00e7ox v\u0259sait ayr\u0131ld\u0131. Fermerl\u0259r\u0259 subsidiyalar verilir, onlar torpaq vergisi istisna olmaqla, &#8212; o da c\u00fczi r\u0259q\u0259mdir, &#8212; vergil\u0259rd\u0259n azadd\u0131rlar. D\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n s\u0259naye zonalar\u0131n\u0131n, s\u0259naye parklar\u0131n\u0131n, infrastrukturun yarad\u0131lmas\u0131. T\u0259\u015fviq mexanizmi t\u0259\u015fkil edilib v\u0259 dig\u0259r stimulverici amill\u0259r t\u0259tbiq olunubdur. Y\u0259ni, sahibkarlara \u00e7ox b\u00f6y\u00fck imkanlar yarad\u0131l\u0131b. Ona g\u00f6r\u0259 sahibkarlardan da t\u0259l\u0259bimiz var, onlar d\u00fcr\u00fcst olsunlar, t\u0259miz i\u015fl\u0259sinl\u0259r, \u0259yri yola getm\u0259sinl\u0259r, vergil\u0259ri gizl\u0259tm\u0259sinl\u0259r. Vergil\u0259ri tam \u00f6d\u0259sinl\u0259r, vergil\u0259rd\u0259n ba\u015fqa he\u00e7 kim\u0259, he\u00e7 bir quruma, he\u00e7 bir \u015f\u0259xs\u0259 bir manat pul verm\u0259sinl\u0259r. \u00c7\u00fcnki r\u00fc\u015fv\u0259txorlu\u011fun iki t\u0259r\u0259fi var: alan v\u0259 ver\u0259n. \u0130ndi m\u0259n potensial r\u00fc\u015fv\u0259t ver\u0259nl\u0259r\u0259 deyir\u0259m ki, dayand\u0131r\u0131n bunu. \u018fg\u0259r kims\u0259 sizd\u0259n \u0259sass\u0131z n\u0259s\u0259 t\u0259l\u0259b edirs\u0259, Prezident Administrasiyas\u0131na, Nazirl\u0259r Kabinetin\u0259, m\u0259rk\u0259zi icra orqanlar\u0131na d\u0259rhal m\u0259lumat verin. Bu, q\u0259tiyy\u0259n yolverilm\u0259zdir. \u00c7\u00fcnki sahibkarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131n qaba\u011f\u0131n\u0131 alan bir \u00e7ox hallarda m\u0259mur \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. M\u0259murlar g\u00f6r\u0259n kimi haradasa i\u015f ba\u015flay\u0131r, b\u0259zi hallarda d\u0259rhal cumurlar ora, \u00f6z pay\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edirl\u0259r, yaxud da ki, n\u0259s\u0259 qoparmaq ist\u0259yirl\u0259r. Buna son qoyulmal\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 sahibkarlar vergini tam verm\u0259lidirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki onlar\u0131n vergisi \u00f6lk\u0259mizin ya\u015famas\u0131d\u0131r, xalq\u0131m\u0131z\u0131n ya\u015famas\u0131d\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, vergi orqanlar\u0131nda apar\u0131lan islahatlar da sahibkarlara b\u00f6y\u00fck k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259rir. \u00c7\u00fcnki sahibkarlar indi bilirl\u0259r qaydalar n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir. Qaydalar da \u00e7ox sad\u0259dir. F\u0259aliyy\u0259tini qanunvericiliy\u0259 uy\u011fun qurmal\u0131d\u0131rlar, \u0259m\u0259k m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri ba\u011flamal\u0131d\u0131rlar, i\u015f\u00e7il\u0259ri istismar etm\u0259m\u0259lidirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki m\u0259n\u0259 veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, b\u0259zi hallarda i\u015f\u00e7il\u0259ri vaxt\u0131ndan \u00e7ox i\u015fl\u0259dirl\u0259r. Bizim 8 saatl\u0131q i\u015f g\u00fcn\u00fcm\u00fcz var. He\u00e7 kim ondan art\u0131q i\u015fl\u0259m\u0259m\u0259lidir. Amma daha \u00e7ox pula q\u0259na\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 10 saat, 12 saat, ondan da \u00e7ox i\u015fl\u0259dirl\u0259r. Buna son qoyulmal\u0131d\u0131r v\u0259 Nazirl\u0259r Kabineti buna n\u0259zar\u0259t etm\u0259lidir. X\u00fcsusi m\u00fc\u015favir\u0259 ke\u00e7irilsin ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fczakir\u0259 olunsun v\u0259 \u0259g\u0259r bel\u0259 hallara yol verilirs\u0259, o sahibkar c\u0259zaland\u0131r\u0131lacaq. \u0130\u015f\u00e7il\u0259r\u0259 d\u0259 m\u00fcraci\u0259t edir\u0259m. Siz d\u0259 \u0259m\u0259k m\u00fcqavil\u0259si olmadan i\u015fl\u0259m\u0259yin. M\u0259n bilir\u0259m ki, b\u0259zi hallarda sizi m\u0259cbur edirl\u0259r. Amma bilin ki, \u0259g\u0259r \u0259m\u0259k m\u00fcqavil\u0259si olmasa, sabah pensiya, tibbi s\u0131\u011forta ala bilm\u0259y\u0259c\u0259ksiniz. Ona g\u00f6r\u0259 sahibkarlar vergisini \u00f6d\u0259m\u0259li, b\u00fct\u00fcn qanuni t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 riay\u0259t etm\u0259li v\u0259 m\u0259suliyy\u0259tli olmal\u0131d\u0131rlar. \u0130mkanl\u0131 sahibkarlar, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, \u00f6z sosial m\u0259suliyy\u0259tini d\u0259 d\u0259rk etm\u0259lidirl\u0259r. Eyni zamanda, \u0259sass\u0131z olaraq i\u015f\u00e7il\u0259ri ixtisar etm\u0259m\u0259lidirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki ixtisar edil\u0259n h\u0259r bir i\u015f yeri bir ail\u0259ni \u00e7\u00f6r\u0259ksiz qoyur. Buna getm\u0259k olmaz. Bax\u0131n, d\u00f6vl\u0259t \u00fcnvanl\u0131 sosial yard\u0131m alanlar\u0131n say\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. Baxmayaraq ki, yoxsulluq 4,8 faizdir v\u0259 b\u0259zi \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, Az\u0259rbaycanda k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259 yoxsullar dola\u015fm\u0131r. \u0130ndi inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin\u0259 bax\u0131n, \u0259n b\u00f6y\u00fck \u00f6lk\u0259l\u0259rin paytaxtlar\u0131nda minl\u0259rl\u0259 evsiz-e\u015fiksiz adam var. Onlar ya qutuda, ya skamyalarda, ya da ki, \u00f6zl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn balaca \u00e7ad\u0131r qurub yat\u0131rlar. Bunu biz televizordan g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Bizd\u0259 bel\u0259 \u015fey varm\u0131? Yoxdur! N\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259? Ona g\u00f6r\u0259 ki, v\u0259t\u0259nda\u015flara qay\u011f\u0131n\u0131 d\u00f6vl\u0259t \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcbd\u00fcr. Baxmayaraq ki, i\u015fsizl\u0259rin, yoxsullar\u0131n say\u0131 azal\u0131r, m\u0259n g\u00f6st\u0259ri\u015f vermi\u015f\u0259m, \u00fcnvanl\u0131 sosial yard\u0131m\u0131 alanlar\u0131n say\u0131 art\u0131r\u0131ls\u0131n. Bunu etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yeni meyarlar t\u0259tbiq olunmal\u0131d\u0131r, ona g\u00f6r\u0259 ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 kas\u0131b adam olmas\u0131n. \u018fg\u0259r bir sahibkar 5 manat \u00e7ox qazanmaq ist\u0259yirs\u0259, adam\u0131 i\u015fd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131r. Bu, d\u00f6z\u00fclm\u0259zdir. Faktlar varsa, m\u0259n\u0259 deyin, biz o sahibkarlarla laz\u0131mi qaydada dan\u0131\u015faca\u011f\u0131q. Ona g\u00f6r\u0259 d\u00f6vl\u0259t, xalq v\u0259 qanun qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259t olmal\u0131d\u0131r. O c\u00fcml\u0259d\u0259n k\u00f6lg\u0259 iqtisadiyyat\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 bundan sonra da apar\u0131lacaq. Burada da iki t\u0259r\u0259f var. Bu i\u015fl\u0259r\u0259 g\u00f6z yuman d\u00f6vl\u0259t m\u0259muru v\u0259 bu i\u015fl\u0259ri g\u00f6r\u0259n sahibkar. Bu s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259 d\u0259 tamamil\u0259 pozulmal\u0131d\u0131r v\u0259 pozulur. D\u00f6vl\u0259t indi g\u00f6z yummur, sahibkar da g\u0259r\u0259k \u00f6z biznesini k\u00f6lg\u0259d\u0259n 100 faiz \u00e7\u0131xars\u0131n. D\u00f6vl\u0259t, m\u0259rk\u0259zi icra orqanlar\u0131m\u0131z x\u00fcsusi anlay\u0131\u015f g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k bu prosesi t\u0259dric\u0259n edirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki bu i\u015fi g\u00f6r\u0259nl\u0259r onillikl\u0259r \u0259rzind\u0259, sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259, m\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 bel\u0259 i\u015fl\u0259yibl\u0259r, \u00f6yr\u0259\u015fibl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 buna son qoyulmal\u0131d\u0131r. K\u00f6lg\u0259 iqtisadiyyat\u0131 olmamal\u0131d\u0131r, v\u0259ssalam, \u00e7ox sad\u0259. D\u00fczd\u00fcr, h\u0259r yerd\u0259 var, h\u0259r \u00f6lk\u0259d\u0259 var. Bizd\u0259 bu, d\u00f6z\u00fclm\u0259z d\u0259r\u0259c\u0259y\u0259 g\u0259lib \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r. O t\u0259hlil m\u0259n\u0259 veril\u0259nd\u0259, s\u00f6z\u00fcn d\u00fcz\u00fc, \u00e7ox d\u0259h\u015f\u0259t\u0259 g\u0259ldim. Ona g\u00f6r\u0259 buna son qoyulur. Vergi v\u0259 g\u00f6mr\u00fck orqanlar\u0131 ke\u00e7\u0259n il proqnozdan \u0259lav\u0259 1 milyard manatdan \u00e7ox v\u0259saiti n\u0259yin hesab\u0131na toplay\u0131blar? Onun hesab\u0131na ki, bu pullar kimins\u0259 cibin\u0259 gedirdi v\u0259 bu pullardan Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 m\u0259hrum idi. Biz bu \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131 t\u0259min ed\u0259rk\u0259n, m\u0259n qeyd etdiyim sosial t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc realla\u015fd\u0131ra bildik. O pul q\u0259piyin\u0259 q\u0259d\u0259r insanlar\u0131n maa\u015f\u0131na, pensiyas\u0131na, t\u0259qa\u00fcd\u00fcn\u0259, m\u00fcavin\u0259tin\u0259 getdi. \u0130ndi biz k\u00f6lg\u0259 iqtisadiyyat\u0131na g\u00f6z yuma bil\u0259rikmi? Q\u0259tiyy\u0259n yox! Yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, k\u00f6lg\u0259 iqtisadiyyat\u0131na son qoyulmal\u0131d\u0131r v\u0259 d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131 bir ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fc d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edib. \u00c7\u00fcnki b\u0259ri ba\u015fdan \u00e7ox s\u0259rt t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259k d\u00fczg\u00fcn olmaz. \u0130nsanlar buna g\u0259r\u0259k yava\u015f-yava\u015f \u00f6yr\u0259\u015fsinl\u0259r. Amma biz bu g\u00fcz\u0259\u015ft m\u00fcdd\u0259tini d\u0259 \u00e7ox uzada bilm\u0259rik. Ona g\u00f6r\u0259 bu il b\u00fct\u00fcn iqtisadiyyat k\u00f6lg\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xmal\u0131d\u0131r, b\u00fct\u00fcn sahibkarlar vergisini \u00f6d\u0259m\u0259lidir. \u018fg\u0259r kims\u0259 m\u0259nim bu s\u00f6zl\u0259rimd\u0259n sonra yen\u0259 d\u0259 k\u00f6hn\u0259 qayda il\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k, kim\u0259s\u0259 arxalanmaq ist\u0259y\u0259c\u0259ks\u0259, bilsin ki, bu, al\u0131nmayacaq. He\u00e7 kim\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ft yoxdur. Bunu indi ham\u0131 bilir. H\u0259r k\u0259s b\u0259rab\u0259rdir. He\u00e7 bir toxunulmaz sahibkar da yoxdur, he\u00e7 bir toxunulmaz m\u0259mur da yoxdur. H\u0259r k\u0259s qiym\u0259tini d\u0259, m\u00fckafat\u0131n\u0131 da, c\u0259zas\u0131n\u0131 da \u00f6z \u0259m\u0259lin\u0259 g\u00f6r\u0259 alacaq. Bunu bilm\u0259lisiniz.<\/p>\n\n\n\n<p>Onu da bildirm\u0259liy\u0259m ki, bu m\u00fcsb\u0259t proses bu il d\u0259 gedir. H\u0259l\u0259 yanvar ay\u0131n\u0131n sosial-iqtisadi yekunlar\u0131 m\u0259n\u0259 m\u0259ruz\u0259 edilm\u0259yib. Bu, bir q\u0259d\u0259r vaxt t\u0259l\u0259b edir. Amma bir ne\u00e7\u0259 r\u0259q\u0259m art\u0131q m\u0259n\u0259 deyilib, o c\u00fcml\u0259d\u0259n yen\u0259 d\u0259 vergi v\u0259 g\u00f6mr\u00fck orqanlar\u0131n\u0131n yanvar ay\u0131ndak\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti. Bel\u0259likl\u0259, bu ilin yanvar ay\u0131nda vergi orqanlar\u0131 proqnozdan \u0259lav\u0259 120 milyon manat, g\u00f6mr\u00fck orqanlar\u0131 is\u0259 40 milyon manat v\u0259sait y\u0131\u011f\u0131blar. Y\u0259ni, bir ayda ancaq k\u00f6lg\u0259 iqtisadiyyat\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 say\u0259sind\u0259 160 milyon manat \u0259ld\u0259 olunub.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd etdiyim kimi, s\u0259naye istehsal\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 qeyri-neft sektoruna \u00fcst\u00fcnl\u00fck veril\u0259c\u0259k. Ke\u00e7\u0259n il bu sektor 14 faizd\u0259n \u00e7ox art\u0131b, bu il d\u0259 artmal\u0131d\u0131r. Burada m\u0259n bir ne\u00e7\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 toxunmaq ist\u0259rdim. Hesab edir\u0259m ki, emal s\u0259nayesin\u0259 daha \u00e7ox \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilm\u0259lidir. D\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131 da bu sah\u0259y\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259lidirl\u0259r. G\u00fcz\u0259\u015ftli kreditl\u0259r d\u0259 bu sah\u0259y\u0259 istiqam\u0259tl\u0259ndirilm\u0259lidir. Sahibkarlar \u00f6zl\u0259ri d\u0259 bu sah\u0259y\u0259 daha b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rsinl\u0259r. Biz g\u0259r\u0259k h\u0259r \u015feyi ard\u0131c\u0131ll\u0131qla ed\u0259k. Biz, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, meyv\u0259-t\u0259r\u0259v\u0259z m\u0259hsullar\u0131m\u0131z\u0131 t\u0259dar\u00fck edirik, ixrac edirik. Bu ixrac da art\u0131r, \u00e7ox yax\u015f\u0131. Ancaq emal olunmu\u015f mallar\u0131n daha b\u00f6y\u00fck d\u0259y\u0259ri var. D\u0259y\u0259rl\u0259r z\u0259nciri yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 hesab edir\u0259m ki, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda emal sektoruna x\u00fcsusi diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rilm\u0259lidir. Bir ne\u00e7\u0259 misal g\u0259tir\u0259 bil\u0259r\u0259m. Bizd\u0259 indi \u00fcz\u00fcm\u00e7\u00fcl\u00fck \u00e7ox s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir. Son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015f minl\u0259rl\u0259 hektar \u00fcz\u00fcm ba\u011flar\u0131 indi bar verir. T\u0259kc\u0259 ke\u00e7\u0259n il \u00fcz\u00fcm t\u0259dar\u00fck\u00fc 34 min ton art\u0131bd\u0131r. Bu, birba\u015fa \u015f\u0259rab\u00e7\u0131l\u0131q s\u0259nayesini yarad\u0131r v\u0259 biz indi \u015f\u0259rab m\u0259hsullar\u0131m\u0131z\u0131 bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259y\u0259 ixrac edirik. O c\u00fcml\u0259d\u0259n t\u00fct\u00fcn\u00e7\u00fcl\u00fck. T\u00fct\u00fcn\u00e7\u00fcl\u00fcy\u00fcn inki\u015faf\u0131 say\u0259sind\u0259 Sumqay\u0131tda yeni siqaret fabriki yarad\u0131ld\u0131, Bak\u0131 siqaret fabriki yenid\u0259n quruldu. Biz daxili t\u0259l\u0259bat\u0131 tam \u00f6d\u0259m\u0259liyik v\u0259 \u00f6d\u0259y\u0259c\u0259yik, ixrac da ed\u0259c\u0259yik. Yoxsa ki, \u0259vv\u0259lki ill\u0259rd\u0259 t\u00fct\u00fcn t\u0259dar\u00fck etm\u0259y\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r biz\u0259 siqaret sat\u0131rd\u0131. Bu, bir nonsensdir. Bizim t\u00fct\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u0259, \u015f\u0259raitimiz d\u0259 var. Ona g\u00f6r\u0259 bax, bu, emal s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Barama\u00e7\u0131l\u0131q da h\u0259m\u00e7inin. \u00c7\u00fcnki burada da z\u0259ncir yarad\u0131l\u0131r &#8212; k\u00fcm\u00e7\u00fcd\u0259n ta \u015e\u0259ki ip\u0259k kombinat\u0131na q\u0259d\u0259r. Orada da art\u0131q y\u00fczl\u0259rl\u0259 adam i\u015fl\u0259 t\u0259min edilib. K\u0259ndl\u0259rd\u0259 d\u0259 minl\u0259rl\u0259 adam i\u015fl\u0259 t\u0259min olunub v\u0259 30-40 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 b\u00f6y\u00fck v\u0259sait \u0259ld\u0259 edir, \u00f6z\u00fc d\u0259 az \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259km\u0259kl\u0259.<\/p>\n\n\n\n<p>Pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q birba\u015fa emal s\u0259nayesini \u015f\u0259rtl\u0259ndirir. Bizd\u0259 pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131qda 46 faiz art\u0131m var. \u0130xrac ke\u00e7\u0259n il 158 milyon dollar olubdur. Ancaq biz pamb\u0131\u011f\u0131n 50 faizini \u00f6lk\u0259mizd\u0259 emal ed\u0259 bilirik. Ona g\u00f6r\u0259 n\u0259 laz\u0131md\u0131r, yeni iplik fabrikl\u0259ri, ondan sonra tekstil fabrikl\u0259ri, daha sonra haz\u0131r m\u0259hsul fabrikl\u0259ri. Bu z\u0259ncir bir-birin\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r, ona g\u00f6r\u0259 sahibkarlar bu sah\u0259y\u0259 diqq\u0259t yetirsinl\u0259r v\u0259 d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131 sahibkarlar\u0131 bu istiqam\u0259tl\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ltsinl\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, y\u00fcng\u00fcl s\u0259nayenin inki\u015faf\u0131 t\u0259min edil\u0259c\u0259k, i\u015f yerl\u0259ri yarad\u0131lacaq, haz\u0131r m\u0259hsul istehsal ed\u0259c\u0259yik, haz\u0131r m\u0259hsulu idxal etm\u0259y\u0259c\u0259yik. Ayd\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259dir, bunlar bir-biri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Pul burada, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 qalacaq.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259r\u0259v\u0259z\u00e7ilikd\u0259 d\u0259 h\u0259m\u00e7inin. Emal s\u0259nayesi t\u0259r\u0259v\u0259z\u00e7ilikd\u0259 \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. Biz t\u0259r\u0259v\u0259zi y\u0131\u011f\u0131r\u0131q, \u00f6z\u00fcm\u00fcz istehlak v\u0259 ixrac edirik. Yax\u015f\u0131d\u0131r, amma emal olunmal\u0131d\u0131r. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, bizd\u0259 ke\u00e7\u0259n il t\u0259r\u0259v\u0259z\u00e7ilikd\u0259 ixrac 243 milyon dollar olubdur. Bunun 190 milyon dollar\u0131 pomidor ixrac\u0131 idi v\u0259 pomidor ixrac\u0131 7 faiz art\u0131bd\u0131r. Ancaq \u0259g\u0259r kifay\u0259t q\u0259d\u0259r tomat pastas\u0131 zavodu olsa, daha da b\u00f6y\u00fck qiym\u0259t\u0259 sat\u0131la bil\u0259r. \u00d6z\u00fc d\u0259 b\u00fct\u00fcn bazarlarda t\u0259l\u0259b olunan m\u0259hsuldur. Sahibkarlar buna diqq\u0259t yetirm\u0259lidirl\u0259r. M\u0259n bu r\u0259q\u0259ml\u0259ri, Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fct\u0259minetm\u0259 \u0259msal\u0131n\u0131 m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq s\u0259sl\u0259ndirir\u0259m ki, harada bo\u015fluqlar var, yerli sahibkarlar bu bo\u015fluqlar\u0131 doldursunlar. Ancaq m\u0259n bir q\u0259d\u0259r passivlik g\u00f6r\u00fcr\u0259m. Ona g\u00f6r\u0259 d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131 g\u0259r\u0259k sahibkarlar\u0131 t\u0259rp\u0259tsinl\u0259r, \u00f6zl\u0259ri d\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs g\u00f6st\u0259rsinl\u0259r. X\u00fcsusil\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, d\u00f6vl\u0259t b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259raiti yarad\u0131b v\u0259 b\u00fct\u00fcn s\u0259rgil\u0259ri ke\u00e7irir, sahibkarlar\u0131 xaric\u0259 apar\u0131r. \u0130ndi biz \u015f\u0259rab ixrac\u0131n\u0131 art\u0131rm\u0131\u015f\u0131q, n\u0259yin hesab\u0131na? D\u00f6vl\u0259tin s\u0259yl\u0259ri hesab\u0131na. \u00c7\u00fcnki d\u00f6vl\u0259t x\u0259tti il\u0259, d\u00f6vl\u0259tin hesab\u0131na beyn\u0259lxalq s\u0259rgil\u0259rd\u0259 i\u015ftirak t\u0259min olunub, orada kontraktlar ba\u011flan\u0131b. Ax\u0131, sahibkar \u00f6z\u00fc bunu etmir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018ffsuslar olsun ki, bizd\u0259 alkoqollu i\u00e7kil\u0259r sah\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck pozuntular olur, statistika tam ba\u015f-ayaq idi. N\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259? \u00c7\u00fcnki araq da istehsal edir, \u015f\u0259rab da. Amma yaz\u0131r ki, m\u0259n filan m\u0259hsulu istehsal etmi\u015f\u0259m, \u00e7\u00fcnki daha \u00e7ox pul qazans\u0131n. \u018flb\u0259tt\u0259, buna da son qoyulur v\u0259 qoyulacaq. H\u0259r sah\u0259d\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131q olmal\u0131d\u0131r, bunu ham\u0131 bilsin. Ona g\u00f6r\u0259 bel\u0259 biclikl\u0259r g\u0259r\u0259k ke\u00e7mi\u015fd\u0259 saxlans\u0131n.<\/p>\n\n\n\n<p>Misal \u00fc\u00e7\u00fcn meyv\u0259\u00e7ilikd\u0259. 240 milyon dollarl\u0131q meyv\u0259 ixrac olunub, art\u0131m 11 faiz. Amma bu meyv\u0259nin i\u00e7ind\u0259 f\u0131nd\u0131q da var. 125 milyon dollarl\u0131q f\u0131nd\u0131q ixrac olunub, art\u0131m 33 faiz. N\u0259yin hesab\u0131na? Yen\u0259 d\u0259 d\u00f6vl\u0259tin hesab\u0131na. M\u0259n o vaxt g\u00f6st\u0259ri\u015f verdim ki, f\u0131nd\u0131q ba\u011flar\u0131 sal\u0131ns\u0131n. Bizim 30 min hektar sah\u0259d\u0259 f\u0131nd\u0131q ba\u011f\u0131m\u0131z var idi. \u0130ndi biz bunu 80 min hektara \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015f\u0131q. Kim edib? D\u00f6vl\u0259t edib. B\u0259s, sahibkar \u00f6z\u00fc niy\u0259 gedib \u0259kmir? Yax\u015f\u0131, baraman\u0131 da d\u00f6vl\u0259t edib, pamb\u0131\u011f\u0131 da d\u00f6vl\u0259t edib, n\u0259 vaxta q\u0259d\u0259r? Sahibkar da gedib etsin. \u0130ndi pamb\u0131qdan, f\u0131nd\u0131qdan b\u00f6y\u00fck pul \u0259ld\u0259 edir, \u00e7ox yax\u015f\u0131, qoy, daha da varlans\u0131n. Amma \u00f6z\u00fc d\u0259 bir t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs g\u00f6st\u0259rsin.<\/p>\n\n\n\n<p>Biz bu i\u015fl\u0259ri onsuz da aparaca\u011f\u0131q. \u00c7\u00fcnki bu, d\u00f6vl\u0259timiz \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131md\u0131r, sahibkar da bizim v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131m\u0131zd\u0131r. Sahibkar da onlarla, y\u00fczl\u0259rl\u0259, b\u0259lk\u0259 d\u0259 minl\u0259rl\u0259 i\u015f\u00e7ini saxlay\u0131r, ona maa\u015f verir. Ona g\u00f6r\u0259 burada bu birliyin, bu konfranslar\u0131n m\u0259qs\u0259di n\u0259dir?!<\/p>\n\n\n\n<p>Burada oturanlar\u0131n bir hiss\u0259si yerli icra ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131, m\u0259rk\u0259zi icra orqanlar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri v\u0259 sahibkarlard\u0131r. Bu konfrans\u0131n ikinci hiss\u0259sind\u0259 a\u00e7\u0131q s\u00f6hb\u0259t apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Daha \u015f\u00fcarlar, hans\u0131sa b\u0259yanatlar laz\u0131m deyil. A\u00e7\u0131q s\u00f6hb\u0259t olmal\u0131d\u0131r, problem n\u0259dir, h\u0259lli yolu n\u0259dir sahibkar desin. D\u00f6vl\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259si d\u0259 ona desin ki, o, harada pozuntulara yol verir, dostcas\u0131na desin ki, \u201cget bunu d\u00fcz\u0259lt, bax, son d\u0259f\u0259 s\u0259n\u0259 deyir\u0259m, d\u00fcz\u0259ltm\u0259s\u0259n, onda \u00f6z\u00fcnd\u0259n k\u00fcs\u201d. Bu g\u00fcn burada, bax, bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fczakir\u0259 olunmal\u0131d\u0131r. El\u0259 etm\u0259liyik ki, 2020-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq, b\u00fct\u00fcn bu biclikl\u0259r, manipulyasiyalar, saxtakarl\u0131qlar, kassadan k\u0259nar \u00f6d\u0259m\u0259l\u0259r q\u0131raqda qals\u0131n. B\u0259yan edilm\u0259mi\u015f y\u00fckl\u0259rin g\u0259tirilm\u0259si, y\u00fck\u00fcn i\u00e7ind\u0259 bir m\u0259hsul ola-ola ba\u015fqa m\u0259hsulun b\u0259yan edilm\u0259si &#8212; b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131 bilir v\u0259 bilirdi. Sad\u0259c\u0259 olaraq, b\u0259zil\u0259ri g\u00f6z yumurdular, s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015firdil\u0259r. Daha bu d\u00f6vr bitdi. M\u0259n siz\u0259 bunu deyir\u0259m, qurtard\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 m\u0259n dediyim kimi i\u015fl\u0259m\u0259lisiniz, v\u0259ssalam.<\/p>\n\n\n\n<p>Eyni zamanda, bizd\u0259 s\u0259naye sah\u0259sind\u0259 d\u0259 haz\u0131r m\u0259hsulun burax\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si g\u00fcnd\u0259likd\u0259dir. M\u0259s\u0259l\u0259n, SOCAR Polymer zavodu istifad\u0259y\u0259 verildi v\u0259 indi biz polimerl\u0259ri xaric\u0259 ixrac edirik. O \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 ixrac edirik ki, h\u0259min \u00f6lk\u0259l\u0259r ondan haz\u0131r m\u0259hsul istehsal edir, biz\u0259 sat\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 biz \u00f6z\u00fcm\u00fcz burada klasterl\u0259ri yaratmal\u0131y\u0131q v\u0259 laz\u0131m olarsa, d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k ki, polimerd\u0259n m\u0259hsullar Az\u0259rbaycanda istehsal olunsun, pul \u00f6lk\u0259mizd\u0259 qals\u0131n. Ona g\u00f6r\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 d\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 d\u0259 ciddi islahatlar apar\u0131l\u0131r. \u018fmin\u0259m ki, bundan sonra da art\u0131m \u00e7ox s\u00fcr\u0259tli olacaq. Bildirm\u0259liy\u0259m ki, ke\u00e7\u0259n il b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 fermerl\u0259r\u0259 380 milyon manat subsidiya verilmi\u015fdir. \u0130ndi bu subsidiyalar Elektron K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u0130nformasiya Sistemi vasit\u0259sil\u0259 verilir. Bu, \u00e7ox m\u00fct\u0259r\u0259qqi sistemdir. Eyni zamanda, Aqrar s\u0131\u011forta mexanizminin i\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 start verilmi\u015fdir. \u018fmin\u0259m ki, bu il bu m\u0259s\u0259l\u0259 d\u0259 \u00f6z h\u0259llini tapacaq.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda art\u0131mla ba\u011fl\u0131 b\u0259zi r\u0259q\u0259ml\u0259ri d\u0259 s\u0259sl\u0259ndirm\u0259k ist\u0259rdim. Bel\u0259likl\u0259, barama istehsal\u0131 25, pamb\u0131q 26, yumurta 9, g\u00fcn\u0259baxan 43, kartof 12, t\u0259r\u0259v\u0259z 12, bostan m\u0259hsullar\u0131 11, meyv\u0259 v\u0259 gil\u0259meyv\u0259 9, ya\u015f\u0131l \u00e7ay yarpa\u011f\u0131 7, \u00fcz\u00fcm 20 faiz artm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130xrac da \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131b. Bir d\u0259f\u0259 demi\u015f\u0259m, bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, m\u0259n turizmi d\u0259 ixrac n\u00f6v\u00fc hesab edir\u0259m. \u00c7\u00fcnki ke\u00e7\u0259n il xarici turistl\u0259r Az\u0259rbaycanda 4,3 milyard manat pul x\u0259rcl\u0259yibl\u0259r. Y\u0259ni, \u0259g\u0259r bunu ixrac n\u00f6v\u00fc kimi hesablasaq, neftd\u0259n sonra ikinci sah\u0259 turizmdir. M\u0259hz ona g\u00f6r\u0259 m\u0259n turizmin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn kompleks t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259sini t\u0259min etdim, son ill\u0259r Az\u0259rbaycanda turistl\u0259rin say\u0131 art\u0131b v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 art\u0131r. \u018fmin\u0259m ki, bu, bel\u0259 d\u0259 davam ed\u0259c\u0259k. Ancaq h\u0259r \u015feyin vaxt\u0131 var. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn biz 10 il bundan \u0259vv\u0259l bu haqda fikirl\u0259\u015fs\u0259ydik, b\u0259lk\u0259 d\u0259 d\u00fczg\u00fcn olmazd\u0131. \u00c7\u00fcnki turistl\u0259r hara g\u0259l\u0259c\u0259kdil\u0259r \u2013 yol yox, i\u015f\u0131q yox, otel yox. Hara g\u0259l\u0259c\u0259kdil\u0259r? \u0130ndi is\u0259 h\u0259r \u015fey var. \u018fn m\u00fcasir n\u0259qliyyat infrastrukturu \u2013 Heyd\u0259r \u018fliyev Beyn\u0259lxalq Aeroportu, dediyim kimi, be\u015fulduzlu aeroportdur. Bundan ba\u015fqa turistl\u0259rin daha \u00e7ox g\u0259ldikl\u0259ri yerl\u0259rd\u0259 d\u0259 5 beyn\u0259lxalq aeroport var. H\u0259m\u00e7inin g\u00f6z\u0259l otell\u0259r var. Az\u0259rbaycanda d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn apar\u0131c\u0131 otell\u0259rinin brendl\u0259ri f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Onlar n\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 buraya g\u0259libl\u0259r? Niy\u0259 ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 getmirl\u0259r? \u00c7\u00fcnki \u00f6lk\u0259mizd\u0259 sabitlik var, inam var, v\u0259ziyy\u0259t proqnozla\u015fd\u0131r\u0131land\u0131r v\u0259 investisiya m\u00fchiti, kredit reytinql\u0259rimiz yax\u015f\u0131d\u0131r. \u201cDoing Business\u201dd\u0259ki yerimiz yax\u015f\u0131d\u0131r. Onlar g\u00f6r\u00fcr, aray\u0131\u015fa bax\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 brendi kort\u0259bii olaraq g\u0259lib burada otel tik\u0259r? \u018flb\u0259tt\u0259 ki, yox. \u0130qlim g\u00f6z\u0259ldir, 9 iqlim zonam\u0131z var, xalq\u0131m\u0131z\u0131n qonaqp\u0259rv\u0259rliyi, tarixi abid\u0259l\u0259r, m\u0259tb\u0259ximiz v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, sabitlik v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik. Ona g\u00f6r\u0259 turizm sah\u0259sind\u0259 bu i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ke\u00e7\u0259n il UNESKO-nun \u00dcmumd\u00fcnya \u0130rs Komit\u0259sinin sessiyas\u0131nda \u015e\u0259ki Xan Saray\u0131 D\u00fcnya \u0130rs Siyah\u0131s\u0131na daxil edilib. Qobustan v\u0259 \u0130\u00e7\u0259ri\u015f\u0259h\u0259rd\u0259n, Q\u0131z qalas\u0131ndan, \u015eirvan\u015fahlar saray\u0131ndan sonra bu, bizim n\u00f6vb\u0259ti b\u00f6y\u00fck u\u011furumuzdur. Harada ki, bo\u015fluqlar var, biz \u00f6z turizm imkanlar\u0131m\u0131z\u0131 g\u0259r\u0259k s\u0259f\u0259rb\u0259r ed\u0259k. M\u0259s\u0259l\u0259n, ke\u00e7\u0259n il Yanarda\u011f tamamil\u0259 yenid\u0259n quruldu, \u00e7ox g\u00f6z\u0259l \u015f\u0259rait yarad\u0131ld\u0131 v\u0259 dem\u0259k olar ki, Bak\u0131ya g\u0259l\u0259n turistl\u0259rin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti oran\u0131 ziyar\u0259t edir. Bizim pal\u00e7\u0131q vulkanlar\u0131m\u0131z var. Amma oraya he\u00e7 yol da yoxdur. H\u0259tta yol olsa bel\u0259, oraya gedib, bir st\u0259kan \u00e7ay i\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yer d\u0259 tapmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. Ona g\u00f6r\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f vermi\u015f\u0259m ki, bizim Turizm Agentliyimiz bu il bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ciddi m\u0259\u015f\u011ful olsun. Nec\u0259 ki, bu g\u00fcn Yanarda\u011fa, yaxud da ki, Qobustana h\u0259r k\u0259s gedir, pal\u00e7\u0131q vulkanlar\u0131na da h\u0259r k\u0259s ged\u0259c\u0259k. \u00c7\u00fcnki biz pal\u00e7\u0131q vulkanlar\u0131n\u0131n say\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada birinci yerd\u0259yik.<\/p>\n\n\n\n<p>Bizim tarixi yerl\u0259rimizi, tarixi k\u0259ndl\u0259rimizi turizm zonas\u0131na \u00e7evirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn praktiki add\u0131mlar at\u0131l\u0131r. Q\u0131\u015f turizminin inki\u015faf\u0131, \u015eahda\u011f xiz\u0259k kompleksinin g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6st\u0259ri\u015f verilmi\u015fdir. Onu da bildirm\u0259liy\u0259m ki, bu g\u00fcn m\u0259n\u0259 m\u0259lumat verildi, bu ilin yanvar ay\u0131nda 2019-cu ilin yanvar ay\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 turistl\u0259rin say\u0131 18 faiz art\u0131b. \u00d6z\u00fc d\u0259 turistl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn o q\u0259d\u0259r d\u0259 c\u0259lbedici olmayan yanvar ay\u0131nda. Ke\u00e7\u0259n il 11 faiz, ondan \u0259vv\u0259l 4 faiz, ondan \u0259vv\u0259l 24 faiz, ondan \u0259vv\u0259l 22 faiz, ard\u0131c\u0131ll\u0131qla. \u0130ndi ancaq yanvar ay\u0131nda 18 faiz. Ona g\u00f6r\u0259 hesab edir\u0259m ki, \u0259g\u0259r ke\u00e7\u0259n il \u00f6lk\u0259miz\u0259 3 milyon 170 min turist g\u0259lmi\u015fdis\u0259, bu il daha \u00e7ox g\u0259l\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259 ki, \u00f6lk\u0259mizin \u0259h\u0259miyy\u0259tini, rolunu v\u0259 biz\u0259 olan m\u00fcnasib\u0259ti \u0259ks etdir\u0259n son hadis\u0259 Davos \u00dcmumd\u00fcnya \u0130qtisadi Forumu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Davos Forumu il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc S\u0259naye \u0130nqilab\u0131 \u00fczr\u0259 Bak\u0131da regional m\u0259rk\u0259zin yarad\u0131lmas\u0131 hadis\u0259sidir. Bu, \u00e7ox \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259dir. \u00c7\u00fcnki Davos \u00dcmumd\u00fcnya \u0130qtisadi Forumu d\u00fcnyada birn\u00f6mr\u0259li Forumdur, bundan yuxar\u0131 yoxdur. Bu, h\u0259m siyasi, h\u0259m iqtisadi sah\u0259d\u0259 n\u00f6mr\u0259 birdir v\u0259 bu b\u00f6lg\u0259d\u0259, C\u0259nubi Qafqazda, Orta Asiyada Az\u0259rbaycan\u0131 m\u0259rk\u0259z kimi se\u00e7m\u0259k, \u0259lb\u0259tt\u0259, b\u00f6y\u00fck hadis\u0259dir, m\u0259n v\u0259 Forumun prezidenti niyy\u0259t protokolunu imzalad\u0131q, indi i\u015fl\u0259r ba\u015flanacaq v\u0259 D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc S\u0259naye \u0130nqilab\u0131nda Az\u0259rbaycan lider olmal\u0131d\u0131r. Nec\u0259 ki, Davos Forumu bizi lider kimi g\u00f6r\u00fcr, biz d\u0259 lider olmal\u0131y\u0131q. Ona g\u00f6r\u0259 ki, bu, g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131m\u0131z dem\u0259kdir. Biz elmi t\u0259r\u0259qqini, inki\u015faf\u0131 t\u0259min etm\u0259liyik, \u00f6lk\u0259mizi g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 aparmal\u0131y\u0131q, m\u00fcasirl\u0259\u015fdirm\u0259liyik. Bel\u0259likl\u0259 hesab edir\u0259m ki, bu hadis\u0259 bizim n\u00f6vb\u0259ti u\u011furumuzdur, n\u00f6vb\u0259ti q\u0259l\u0259b\u0259mizdir. \u018fmin\u0259m ki, bundan sonra q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rimizin say\u0131 \u00e7ox olacaq.<\/p>\n\n\n\n<p>Sa\u011f olun.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mia.az\/uploads\/img\/posts\/2020\/02\/03\/icra-bascilarijpg-1580734308.jpg\" alt=\"img\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>X X X<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fevral\u0131n 3-d\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 regionlar\u0131n\u0131n 2019-2023-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131 D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201dn\u0131n icras\u0131n\u0131n birinci ilinin yekunlar\u0131na&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3949,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-3948","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cmiyyt"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/84884984_10162700236845315_5803844716457885696_o.jpg",960,662,false],"thumbnail":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/84884984_10162700236845315_5803844716457885696_o-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/84884984_10162700236845315_5803844716457885696_o-300x207.jpg",300,207,true],"medium_large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/84884984_10162700236845315_5803844716457885696_o-768x530.jpg",640,442,true],"large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/84884984_10162700236845315_5803844716457885696_o.jpg",640,441,false],"1536x1536":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/84884984_10162700236845315_5803844716457885696_o.jpg",960,662,false],"2048x2048":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/84884984_10162700236845315_5803844716457885696_o.jpg",960,662,false],"covernews-slider-full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/84884984_10162700236845315_5803844716457885696_o.jpg",960,662,false],"covernews-slider-center":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/84884984_10162700236845315_5803844716457885696_o-936x662.jpg",707,500,true],"covernews-featured":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/84884984_10162700236845315_5803844716457885696_o.jpg",960,662,false],"covernews-medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/84884984_10162700236845315_5803844716457885696_o-720x380.jpg",540,285,true],"covernews-medium-square":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/84884984_10162700236845315_5803844716457885696_o-675x450.jpg",375,250,true]},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=6\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","tag_info":"C\u0259miyy\u0259t","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3948","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3948"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3948\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3950,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3948\/revisions\/3950"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3949"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3948"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3948"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3948"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}