{"id":3568,"date":"2020-01-20T02:31:50","date_gmt":"2020-01-19T22:31:50","guid":{"rendered":"http:\/\/veteran.az\/?p=3568"},"modified":"2024-01-27T19:39:42","modified_gmt":"2024-01-27T15:39:42","slug":"100-illik-anlasmani-yenil%c9%99m%c9%99k-plani-bop-un-fiaskosu-iii-yazi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=3568","title":{"rendered":"100 \u0130LL\u0130K ANLA\u015eMANI YEN\u0130L\u018fM\u018fK PLANI: BOP-UN F\u0130ASKOSU&#8230; III yaz\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p> Bu yaz\u0131 19 noyabr 2017\u00a0\u2014 ci ild\u0259n etibar\u0259n Fedai.az sayt\u0131nda yay\u0131nlan\u0131b. G\u00fcn\u00fcm\u00fczl\u0259 s\u0259sl\u0259\u015fdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn bir daha sizl\u0259r\u0259 t\u0259qdim edirik\u2026 <\/p>\n\n\n\n<p>Xaqani \u018fd\u0259bo\u011flu<\/p>\n\n\n\n<p>(\u018fvv\u0259li \u00f6t\u0259n saylarda)<\/p>\n\n\n\n<p>Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259r dem\u0259k olar ki, 1915-1919-cu ill\u0259rin t\u0259karar\u0131d\u0131r. Q\u0131sa ekskurs ed\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259d\u0259n T\u00fcrkiy\u0259?<\/p>\n\n\n\n<p>1919-cu ild\u0259 AB\u015e \u00f6z i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q niyy\u0259tl\u0259rini gizl\u0259tm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 v\u0259 Zaqafqaziyaya &#171;komissiya&#187; ad\u0131yla m\u0259xfi agentl\u0259rini g\u00f6nd\u0259rdi. Vilsonun tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131yla b\u00f6lg\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259n x\u0259fiyy\u0259 \u0259lalt\u0131lar\u0131 &#171;Osmanl\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131n\u0131n v\u0259 \u00f6l\u00fcml\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn&#187; g\u0259ldikl\u0259ri bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar yay\u0131rd\u0131lar. Eyni zamanda ba\u015fqa bir komanda Batum, \u0130r\u0259van v\u0259 Bak\u0131ya g\u0259ldil\u0259r. Rusiya is\u0259 AB\u015e-dan g\u00f6nd\u0259rilmi\u015f &#171;bol\u015fevikl\u0259r&#187; (y\u0259hudil\u0259r-Trotski, Zinovyev, Sverdlov, Kirov, Kuyb\u0131\u015fev, Dzerjinski v\u0259 daha 245 komissar) is\u0259 Rusiyan\u0131 sahibl\u0259nm\u0259kl\u0259 v\u0259 oyundan \u00e7\u0131xarmaqla \u00f6z a\u011falar\u0131na ay\u0131 xidm\u0259ti g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259 idil\u0259r. \u00c7\u00fcnki \u0130ngilisl\u0259r Hindistanad\u0259k olan b\u00fct\u00fcn \u0259razil\u0259r\u0259 tam hakimlik iddias\u0131nda d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. B\u00f6lg\u0259d\u0259ki eser-da\u015fnak-men\u015fevikl\u0259r sat\u0131n al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. \u0130ngilt\u0259r\u0259 \u00f6z x\u0259fiyy\u0259l\u0259ri hesab\u0131na 1918-1919-cu ild\u0259 b\u00fct\u00fcn \u0130ran\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irmi\u015fdi. Vosuq-ad Daule il\u0259 vassal \u015f\u0259rtl\u0259riyl\u0259 sazi\u015f ba\u011flayan \u0130ngilisl\u0259r, maliyy\u0259 v\u0259 h\u0259rb daxil \u0130ran\u0131n b\u00fct\u00fcn strateji dayaqlar\u0131n\u0131 \u00f6z \u0259ll\u0259rin\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131lar. M\u00fcqavil\u0259 &#171;\u0130ran d\u00f6vl\u0259tinin rifah v\u0259 t\u0259r\u0259qqisi \u00fc\u00e7\u00fcn Britaniya yard\u0131m\u0131 bar\u0259d\u0259 sazi\u015f&#187; adlansa da, m\u0259qs\u0259d, tam olaraq \u0130ran\u0131 \u00f6z protektorat\u0131na almaq idi. \u018ffqan\u0131standa is\u0259 \u018fmir H\u0259bibullan\u0131 \u0259l\u0259 alaraq onlar\u0131n b\u00fct\u00fcn siyasi kurslar\u0131n\u0131 \u0130ngilt\u0259r\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirirdi. Orta Asiya da 1918-ci ild\u0259n ingilisl\u0259rin n\u0259zar\u0259tind\u0259 idi. AB\u015e-\u0130ngilt\u0259r\u0259 k\u0259\u015ffiyyat\u0131 v\u0259 x\u0259fiyy\u0259l\u0259ri Osmanl\u0131 sultan\u0131na par\u00e7alanma sazi\u015fi &#171;Sevr&#187;i imzalatd\u0131qdan v\u0259 Mesopotomiya, F\u0259l\u0259stin, Suriya, Avropa torpaqlar\u0131 v\u0259 d\u0259nizl\u0259ri \u00f6z mandatlar\u0131na ke\u00e7irdikd\u0259n az sonra AB\u015e ortaya onlar\u0131n mandat\u0131 alt\u0131nda Erm\u0259nistan v\u0259 K\u00fcrd\u00fcstan kimi &#171;m\u00fcst\u0259qil&#187; d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sini qoydu. \u018fsrl\u0259rc\u0259 c\u0131zd\u0131qlar\u0131 x\u0259yallar \u00e7in olmu\u015fdu. F\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n imperializm h\u0259r ki\u00e7ik adadan da \u00f6z pay\u0131n\u0131 ist\u0259yirdi. Xain yunan, erm\u0259ni v\u0259 bu xisl\u0259tli \u0259r\u0259b, k\u00fcrdl\u0259r b\u00f6lg\u0259nin qap\u0131lar\u0131n\u0131 ard\u0131c\u0131l sur\u0259td\u0259 imperializmin \u00fcz\u00fcn\u0259 a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131&#8230;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/82735087_620149975386195_2776219297666564096_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3569\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Yaln\u0131z Mustafa Kemal\u0131n ba\u015flatd\u0131\u011f\u0131 milli-azdl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 Hindistanad\u0259k yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259n imperialistl\u0259r \u00f6z i\u015ftahalar\u0131n\u0131 q\u0131smal\u0131 oldular. \u0130randa, \u018ffqan\u0131standa ingilis a\u011fal\u0131\u011f\u0131na qar\u015f\u0131 ba\u015flanan h\u0259r\u0259kat (\u015eeyx M. Xiyabani C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda, \u018fm\u0259nulla \u018ffqan\u0131standa, K\u00fc\u00e7\u00fck xan Xorasan v\u0259 Gilanda ingilis m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 siyas\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 ayaqlanm\u0131\u015fd\u0131lar) \u00f6z ilham\u0131n\u0131 Anadoludan almas\u0131 \u015f\u0259ksizdi. Bu g\u00fcn b\u0259zil\u0259ri g\u00fcnah\u0131 b\u00f6y\u00fck bir imperiyan\u0131 ingilis toruna salm\u0131\u015f sultanlarda deyil, Atat\u00fcrkd\u0259 axtar\u0131rlar. Amma bu adamlar, Trabzonun, \u0130stanbulun v\u0259 ba\u015fqa \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin bel\u0259 azad \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r elan edilm\u0259sind\u0259n x\u0259b\u0259rsiz olanlard\u0131r. \u018fg\u0259r Atat\u00fcrk meydana \u00e7\u0131xa bilm\u0259s\u0259ydi bu g\u00fcn h\u0259r bir t\u00fcrk\u00fcn bax\u0131b q\u00fcrur duydu\u011fu T\u00fcrkiy\u0259 olmayacaqd\u0131. Adic\u0259 bir adaya tamah salan ingilis Lloyd Corc demi\u015fdi: &#171;Bu adalar Hindistan-S\u00fcvey\u015f kanal\u0131, Avstraliya v\u0259 Uzaq \u015e\u0259rq\u0259 olan yolumuzun \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fir. \u018fg\u0259r milli istiqlaliyy\u0259t zaman\u0131ndak\u0131 kimi Yunan\u0131stanla dost olsaq, bu adalar bizim s\u0131\u011fortam\u0131z olacaq v\u0259 Britaniya imperiyas\u0131n\u0131n yollar\u0131nda \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fc m\u0259nt\u0259q\u0259 rolu oynayacaqd\u0131r&#187;.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/82589305_620150612052798_5811671482606026752_n.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3570\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Bol\u015fevikl\u0259rin yayd\u0131\u011f\u0131 Lenin v\u0259 Stalinin imzas\u0131yla yay\u0131lm\u0131\u015f ba\u015fqa bir m\u00fcraci\u0259t\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259k (20 noyabr (7 dekabr) 1920-ci il): &#171;&#8230;Biz b\u0259yan edirik ki, \u0130stanbulun istila edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 Kerenski t\u0259r\u0259find\u0259n devrilmi\u015f \u00c7ar h\u00f6kum\u0259tinin gizli s\u00f6zl\u0259\u015fm\u0259sini c\u0131r\u0131b atd\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p>Biz b\u0259yan edirik ki, \u0130ran\u0131n par\u00e7alanmas\u0131 bar\u0259d\u0259 sazi\u015fi d\u0259 c\u0131r\u0131b atd\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p>Biz b\u0259yan edirik ki, T\u00fcrkiy\u0259nin par\u00e7alanmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan gizli sazi\u015fi d\u0259 c\u0131r\u0131b m\u0259hv el\u0259dik&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8230;Bu y\u0131rt\u0131c\u0131lar\u0131 v\u0259 quldurlar\u0131 \u00f6z \u00f6lk\u0259l\u0259rinizd\u0259n qovun&#187; (\u041f\u0440\u043e\u0444. \u041d. \u041b. \u0420\u0443\u0431\u0438\u043d\u0448\u0442\u0435\u0439\u043d &#171;\u0411\u043b\u0438\u0436\u043d\u0438\u0439 \u0438 \u0421\u0440\u0435\u0434\u043d\u0438\u0439 \u0412\u043e\u0441\u0442\u043e\u043a \u043f\u043e\u0441\u043b\u0435 \u043f\u0435\u0440\u0432\u043e\u0439 \u043c\u0438\u0440\u043e\u0432\u043e\u0439 \u0432\u043e\u0439\u043d\u044b. \u041b\u043e\u0437\u0430\u043d\u043d\u0441\u043a\u0430\u044f \u043a\u043e\u043d\u0444\u0435\u0440\u0435\u043d\u0446\u0438\u044f&#187; \u041c\u043e\u0441\u043a\u0432\u0430 1952 \u0433.).<\/p>\n\n\n\n<p>Bu tarixi m\u0259nz\u0259r\u0259ni qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131n-1915-16-17-18-20-21-22-23-2015-16-17&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu m\u00fcharib\u0259d\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck itkiy\u0259, m\u0259hz T\u00fcrkiy\u0259 m\u0259ruz qald\u0131. Atalar demi\u015f, &#171;Ay\u0131n\u0131n min oyunu var, bir armudun ba\u015f\u0131nda&#187;. AB\u015e v\u0259 onun &#171;siyasi \u015f\u0259rikl\u0259ri&#187; Birinci D\u00fcnya sava\u015f\u0131nda oldu\u011fu kimi daxili naraz\u0131l\u0131qlar i\u00e7ind\u0259dirl\u0259r. Xat\u0131rlad\u0131m ki, o zamanlar Fransa, \u0130taliya, AB\u015e v\u0259 Britaniya kimi imperialist y\u0131rt\u0131c\u0131lar \u00fcz-\u00fcz\u0259 g\u0259ldil\u0259r. Yar\u0131m\u00e7\u0131q qalan bu plan\u0131 bu g\u00fcn B\u00f6y\u00fck Orta Do\u011fu layih\u0259si ad\u0131yla h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Onlar T\u00fcrky\u0259nin ruhunu \u00f6ld\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn satq\u0131n din adamlar\u0131n\u0131 yet\u0259rinc\u0259 yeti\u015fdirdikl\u0259rini d\u00fc\u015f\u00fcns\u0259l\u0259r d\u0259 T\u00fcrk ruhunu enm\u0259k yollar\u0131n\u0131 tapmad\u0131qlar\u0131n\u0131 anlamaq \u00fczr\u0259dirl\u0259r. B\u00f6lg\u0259d\u0259 imperialist k\u00f6l\u0259liyinin yeni formas\u0131n\u0131 yaymaq yolunda t\u0259k mane\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 oldu\u011funu bilirl\u0259r. Rusiya v\u0259 \u0130ran\u0131n ist\u0259nil\u0259n anda ayaq s\u00fcr\u00fc\u015fk\u0259nliyini d\u0259 bilirl\u0259r. Haz\u0131rda daxili \u00e7axna\u015fmalara n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 nail olduqlar\u0131n\u0131 bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn xarici &#171;h\u0259ml\u0259l\u0259r\u0259&#187; start verilib. NATO-da ba\u015f ver\u0259n son olay bir ba\u015flan\u011f\u0131cd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"252\" height=\"200\" src=\"http:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/82299730_620150868719439_3897919632731799552_n.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3571\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Art\u0131q imperialistl\u0259rin \u0259s\u0259bl\u0259ri pozulub. Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 PKK-PYD k\u00f6lg\u0259sin\u0259 s\u0131\u011f\u0131nan AB\u015e v\u0259 Avropada dayanaca\u011f\u0131 s\u0259rh\u0259dl\u0259ri itir\u0259n NATO-nun sinirl\u0259ri d\u00f6zm\u0259di.<\/p>\n\n\n\n<p>NATO AB\u015e-\u0131n oyuncaq bir t\u0259\u015fkilat\u0131d\u0131r. \u00d6z a\u011fas\u0131n\u0131n ac\u0131\u011f\u0131n\u0131 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xararaq d\u00fc\u015fm\u0259n i\u015far\u0259ti atd\u0131- ATAT\u00dcRK v\u0259 \u018fRDO\u011eAN. \u00c7\u00fcnki Birinci m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 plan\u0131 Atat\u00fcrk, haz\u0131rda is\u0259 \u018frdo\u011fan bu layih\u0259nin pozulmas\u0131na nail olmaq \u00fczr\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu qurulma i\u015f\u0259 ba\u015flamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u018frdo\u011fan adina bir s\u0259hif\u0259 yarad\u0131laraq &#171;d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rl\u0259&#187; i\u015f birliyin\u0259 getm\u0259si bar\u0259d\u0259 mesaj yay\u0131nland\u0131. Bunad\u0259k Atat\u00fcrk\u00fcn b\u00fcst\u00fc d\u00fc\u015fm\u0259n bioqrafiyalardan birin\u0259 yerl\u0259\u015fdirilmi\u015fdi. Bu oyunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda NATO durmas\u0131 t\u0259sad\u00fcf deyil. NATO, Pentaqona ba\u011fl\u0131 bir h\u0259rbi t\u0259\u015fkilatd\u0131r. 28 \u00f6lk\u0259nin \u00fczv oldu\u011fu NATO, \u0259mrl\u0259ri v\u0259 planlar\u0131 Va\u015finqtondan al\u0131r. NATO daxilind\u0259 AB\u015e-dan icaz\u0259siz q\u0259rar alan\u0131n, siyasi hayat\u0131na son qoyular.<\/p>\n\n\n\n<p>2011-ci ild\u0259 NATO q\u0259rar\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259m\u0259d\u0259n Fransa prezidenti Sarkozi, Liviyaya qar\u015f\u0131 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlara ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu saat Sarkozinin n\u0259 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011funu bil\u0259n yoxdur. O, \u00f6z memuar\u0131n\u0131 \u00e7ap etdirm\u0259y\u0259 bir n\u0259\u015friyyat tapm\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Va\u015finqton onun &#171;q\u0259l\u0259mini q\u0131r\u0131b&#187;&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><br>(Ard\u0131 var)<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/83578001_620151302052729_9025218867340771328_n.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3572\"\/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu yaz\u0131 19 noyabr 2017\u00a0\u2014 ci ild\u0259n etibar\u0259n Fedai.az sayt\u0131nda yay\u0131nlan\u0131b. G\u00fcn\u00fcm\u00fczl\u0259 s\u0259sl\u0259\u015fdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn bir&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-3568","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"featured_image_urls":{"full":"","thumbnail":"","medium":"","medium_large":"","large":"","1536x1536":"","2048x2048":"","covernews-slider-full":"","covernews-slider-center":"","covernews-featured":"","covernews-medium":"","covernews-medium-square":""},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Tarix<\/a>","tag_info":"Tarix","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3568","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3568"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3568\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3573,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3568\/revisions\/3573"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3568"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3568"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3568"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}