{"id":2574,"date":"2019-11-19T14:51:59","date_gmt":"2019-11-19T10:51:59","guid":{"rendered":"http:\/\/veteran.az\/?p=2574"},"modified":"2024-01-27T19:41:21","modified_gmt":"2024-01-27T15:41:21","slug":"turkiy%c9%99ni-mosul-v%c9%99-k%c9%99rkukd%c9%99n-m%c9%99hrum-ed%c9%99n-baki-erm%c9%99nisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=2574","title":{"rendered":"T\u00fcrkiy\u0259ni Mosul v\u0259 K\u0259rk\u00fckd\u0259n m\u0259hrum ed\u0259n Bak\u0131 erm\u0259nisi"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Bu g\u00fcn neft u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 ged\u0259n K\u0259rk\u00fck-Mosul b\u00f6lg\u0259si vaxtil\u0259 Osmanl\u0131n\u0131n torpaqlar\u0131 idi. Lakin t\u00fcrk imperiyas\u0131n\u0131n s\u00fcqutundan sonra T\u00fcrkiy\u0259 d\u0259 bu b\u00f6lg\u0259y\u0259 yaln\u0131z k\u0259nardan baxaraq qal\u0131b. \u018fn maraql\u0131s\u0131 is\u0259 T\u00fcrkiy\u0259ni Mosul-K\u0259rk\u00fck neftind\u0259n m\u0259hrum ed\u0259n \u015f\u0259xsin bir erm\u0259ni olmas\u0131d\u0131r.<br><br><a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/publika.az\/\" rel=\"noreferrer noopener\">Publika.az<\/a><\/strong>&nbsp;x\u0259b\u0259r verir ki, Osmanl\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0130raqdak\u0131 neft ehtiyatlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilk ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 \u0130stanbulda ya\u015fayan erm\u0259ni Kalouste Sarkis G\u00fclbenkyan olub. Onun atas\u0131n\u0131n Qapal\u0131\u00e7ar\u015f\u0131 deyil\u0259n bazarda d\u00fckan\u0131 var idi. Onlar\u0131n qohumlar\u0131 Bak\u0131da ya\u015fay\u0131rd\u0131, \u00f6zl\u0259ri d\u0259 oradan g\u0259l\u0259nl\u0259r idi. Ata G\u00fclbenkyan da Bak\u0131dan qaz ya\u011f\u0131 g\u0259tir\u0259r\u0259k sat\u0131rm\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p>Sarkis G\u00fclbenkyan Londonda geoloji m\u00fch\u0259ndislik t\u0259hsili al\u0131b, \u0259sas\u0259n d\u0259 neft yataqlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yib. Londondan \u0130stanbula qay\u0131dandan sonra, Osmanl\u0131 sultan\u0131 \u018fIbd\u00fclh\u0259midin t\u0259l\u0259bi il\u0259 ara\u015fd\u0131rmalara ba\u015flay\u0131r v\u0259 Mesopatomiyada (indiki \u0130raq \u0259razisi) neft tapd\u0131\u011f\u0131 haqda sultana m\u0259lumat verir. \u018fbd\u00fclh\u0259mid d\u0259 1904-c\u00fc ild\u0259n sonra h\u0259min torpaqlar\u0131 \u015f\u0259xsi m\u00fclk olaraq sat\u0131n al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fclbenkyan daha sonra ilk t\u00fcrk Milli Bank\u0131n\u0131 yarad\u0131r v\u0259 1912-ci ild\u0259 yarad\u0131lan T\u00fcrk Neft \u015eirk\u0259tinin (&#171;Turkish Petroleum Company&#187;) 50 faiz s\u0259hml\u0259rin\u0259 ortaq olur.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fclbenkyan\u0131n bank\u0131 T\u00fcrk Neft \u015eirk\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131, &#171;Deutsche Bank&#187;la da \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir v\u0259 Mesopatomiyada f\u0259aliyy\u0259tini davam etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif \u015firk\u0259tl\u0259r qurur. Lakin I D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sind\u0259 almanlar m\u0259\u011flub oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn &#171;Deutsche Bank&#187;\u0131n s\u0259hml\u0259ri Fransa \u015firk\u0259tin\u0259 ke\u00e7ir. I D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sind\u0259 Osmanl\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131ndan sonra ingilisl\u0259rl\u0259 ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri d\u0259 G\u00fclbenkyan apar\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>1926-c\u0131 ild\u0259 Mosul neftinin b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259si zaman\u0131 G\u00fclbenkyan\u0131n T\u00fcrk Neft \u015eirk\u0259ti \u0130raq \u015firk\u0259ti oldu v\u0259 ona yaln\u0131z 5 faiz pay verildi. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 ona &#171;m\u0259\u015fhur 5 faiz&#187; l\u0259q\u0259bi qoyuldu. Yerd\u0259 qalan 95 faiz hiss\u0259si is\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259, Fransa Hollandiya v\u0259 Amerika aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fcld\u00fc, bu \u00f6lk\u0259l\u0259rin h\u0259r birin\u0259 23,75 faiz pay d\u00fc\u015fd\u00fc. Bel\u0259likl\u0259, Osmanl\u0131n\u0131n varisi olan T\u00fcrkiy\u0259 \u00f6z miras\u0131ndan m\u0259hrum edildi. Halbuki, G\u00fclbenkyan\u0131n \u015firk\u0259ti t\u00fcrk \u015firk\u0259ti idi v\u0259 K\u0259rk\u00fck v\u0259 Mosuldak\u0131 paylar da T\u00fcrkiy\u0259nin olmal\u0131 idi. Lakin bir erm\u0259ni yen\u0259 d\u0259 son anda x\u0259yan\u0259t ed\u0259r\u0259k, hiss\u0259l\u0259ri dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 satd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 he\u00e7 n\u0259 ed\u0259 bilm\u0259di, yaln\u0131z G\u00fclbenkyan\u0131n \u00f6lk\u0259y\u0259 giri\u015fin\u0259 qada\u011fa qoyma\u011fa g\u00fcc\u00fc \u00e7atd\u0131. \/Publika.az\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn neft u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 ged\u0259n K\u0259rk\u00fck-Mosul b\u00f6lg\u0259si vaxtil\u0259 Osmanl\u0131n\u0131n torpaqlar\u0131 idi. Lakin t\u00fcrk imperiyas\u0131n\u0131n&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2575,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-2574","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/1k.jpg",800,450,false],"thumbnail":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/1k-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/1k-300x169.jpg",300,169,true],"medium_large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/1k-768x432.jpg",640,360,true],"large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/1k.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/1k.jpg",800,450,false],"2048x2048":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/1k.jpg",800,450,false],"covernews-slider-full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/1k.jpg",800,450,false],"covernews-slider-center":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/1k.jpg",800,450,false],"covernews-featured":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/1k.jpg",800,450,false],"covernews-medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/1k-720x380.jpg",540,285,true],"covernews-medium-square":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/1k-675x450.jpg",375,250,true]},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Tarix<\/a>","tag_info":"Tarix","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2574","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2574"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2574\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2576,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2574\/revisions\/2576"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2575"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2574"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2574"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2574"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}