{"id":24684,"date":"2026-03-31T09:14:03","date_gmt":"2026-03-31T05:14:03","guid":{"rendered":"https:\/\/veteran.az\/?p=24684"},"modified":"2026-03-31T09:14:03","modified_gmt":"2026-03-31T05:14:03","slug":"31-mart-az%c9%99rbaycanlilarin-soyqirimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=24684","title":{"rendered":"31 Mart Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p>1918-ci ilin 30 mart\u0131 il\u0259 3 aprel tarixl\u0259ri aras\u0131nda Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 Bak\u0131 quberniyas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259, h\u0259m\u00e7inin G\u00f6y\u00e7ay, \u015eamax\u0131, Quba, Xa\u00e7maz, L\u0259nk\u0259ran, Hac\u0131qabul, Salyan, Z\u0259ng\u0259zur, Qaraba\u011f, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 Bak\u0131 Soveti v\u0259 erm\u0259ni da\u015fnak silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri v\u0259h\u015filikl\u0259r insanl\u0131\u011f\u0131n \u0259n qara s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n birini yaratd\u0131. Bu qanl\u0131 q\u0131r\u011f\u0131n xalq\u0131m\u0131z\u0131n yadda\u015f\u0131nda silinm\u0259z, d\u0259rind\u0259n sars\u0131d\u0131c\u0131 iz buraxm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyev 26 mart 1998-ci il tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 31 mart tarixini Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc kimi t\u0259sis etmi\u015fdir. Bu g\u00fcn h\u0259m d\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n faci\u0259l\u0259rini unutmama\u011fa v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 tarixi d\u0259rs kimi \u00e7atd\u0131rma\u011fa xidm\u0259t edir. 1917-ci ild\u0259 Rusiyada ba\u015f vermi\u015f Oktyabr inqilab\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259si olaraq, separat\u00e7\u0131 v\u0259 u\u015faq qatili Stepan \u015eaumyan\u0131n r\u0259hb\u0259rlik etdiyi bol\u015fevik Bak\u0131 Soveti Bak\u0131 quberniyas\u0131nda hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irdi. Bu d\u00f6vrd\u0259 rus v\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc soy\u011fun\u00e7uluq, zorak\u0131l\u0131q v\u0259 terror siyas\u0259tin\u0259 ba\u015flad\u0131lar. M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259r qar\u0259t, talan v\u0259 amans\u0131z basq\u0131nlarla \u00fczl\u0259\u015fdi. Dekabr\u0131n 26-da Bak\u0131dak\u0131 t\u00fcrk d\u00fckanlar\u0131n\u0131n v\u0259 ma\u011fazalar\u0131n\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti ba\u011flanm\u0131\u015f, m\u00fcs\u0259lman tacirl\u0259r t\u0259la\u015f i\u00e7ind\u0259 t\u0259dbir g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. \u201c\u0130smailiyy\u0259\u201d binas\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n mitinqd\u0259 3 min\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 M\u00fcs\u0259lman \u0130ctimai T\u0259\u015fkilatlar\u0131 Komit\u0259sind\u0259n \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 qayda-qanun yarad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yard\u0131m ist\u0259di. Natiql\u0259r soy\u011fun\u00e7uluq, zorak\u0131l\u0131q v\u0259 qanunsuz axtar\u0131\u015flara etiraz etdil\u0259r, lakin bu etirazlar rus bol\u015fevikl\u0259ri v\u0259 da\u015fnaklar\u0131n t\u00f6r\u0259tdiyi v\u0259h\u015filiyi dayand\u0131rma\u011fa yetm\u0259di.<\/p>\n\n\n\n<p>Bak\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 &#8212; Erm\u0259ni da\u015fnak\u2013rus bol\u015fevik q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 ba\u015flatd\u0131\u011f\u0131 mart q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 \u0259snas\u0131nda y\u00fczl\u0259rl\u0259 ki\u015fi, qad\u0131n v\u0259 u\u015faq amans\u0131zcas\u0131na \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Qad\u0131nlar v\u0259 u\u015faqlar x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla h\u0259d\u0259f al\u0131nd\u0131, onlar\u0131 m\u00fcdafi\u0259siz v\u0259ziyy\u0259td\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirdil\u0259r. Bak\u0131 Sovetinin h\u0259rbi-inqilabi komit\u0259sin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n erm\u0259ni Korqanovun yaratd\u0131\u011f\u0131 \u201cinqilabi\u201d orduya az\u0259rbaycanl\u0131lar daxil edilm\u0259mi\u015f, erm\u0259nil\u0259r is\u0259 silahland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 v\u0259h\u015filik t\u00f6r\u0259tm\u0259y\u0259 t\u0259\u015fviq edilmi\u015fdi. Erm\u0259ni m\u00fc\u0259llifl\u0259r bel\u0259 amans\u0131z v\u0259 diskriminativ siyas\u0259ti etiraf etmi\u015fl\u0259r. Quba v\u0259 \u015eamax\u0131da q\u0131r\u011f\u0131n &#8212; 1918-ci ild\u0259 Quba q\u0259zas\u0131nda erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131 v\u0259 bol\u015fevikl\u0259rin yerli \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar x\u00fcsusil\u0259 d\u0259h\u015f\u0259tli idi. L\u0259zgi \u0259halisinin m\u00fcqavim\u0259ti b\u0259zi \u0259razil\u0259rd\u0259 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r qazand\u0131rsa da, \u00fcmumilikd\u0259 da\u011f\u0131nt\u0131, talan v\u0259 insan itkisi geni\u015f miqyasda ba\u015f verdi. \u015eamax\u0131da is\u0259 Bak\u0131da ba\u015flayan q\u0131r\u011f\u0131nlar davam etdi, y\u00fczl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0259ddarl\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetirildi, k\u0259ndl\u0259r yand\u0131r\u0131ld\u0131, ail\u0259l\u0259r darmada\u011f\u0131n edildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Qurbanlar\u0131n statistikas\u0131 &#8212; Tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, 31 mart soyq\u0131r\u0131m\u0131nda h\u0259lak olmu\u015flar\u0131n say\u0131 t\u0259xmin\u0259n 15\u201318 min n\u0259f\u0259r aras\u0131nda olmu\u015fdur:<\/p>\n\n\n\n<p>\u2022 T\u0259xmin\u0259n 4 mind\u0259n \u00e7ox u\u015faq<br>\u2022 3 mind\u0259n art\u0131q qad\u0131n<br>\u2022 6 min qoca<\/p>\n\n\n\n<p>Bu r\u0259q\u0259ml\u0259r yaln\u0131z statistik g\u00f6st\u0259ricil\u0259r deyil, h\u0259r biri ayr\u0131 bir faci\u0259, da\u011f\u0131lan bir ail\u0259 v\u0259 sars\u0131lan bir h\u0259yat hekay\u0259sini \u0259ks etdirir. \u0130nsanl\u0131q faci\u0259si v\u0259 tarix d\u0259rsi &#8212; 31 mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 yaln\u0131z bir tarixi hadis\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 insanl\u0131q faci\u0259sinin, \u0259dal\u0259tsizliyin v\u0259 nifr\u0259tin simvoludur. Bu qanl\u0131 q\u0131r\u011f\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fcy\u00fcn\u00fc, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliyini v\u0259 milli kimliyini qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6st\u0259rdikl\u0259ri m\u00fcqavim\u0259ti \u0259ks etdirir. Tarix g\u00f6st\u0259rir ki, insanl\u0131q yaln\u0131z \u0259dal\u0259t v\u0259 m\u0259rh\u0259m\u0259t \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259nir; nifr\u0259t v\u0259 amans\u0131zl\u0131q is\u0259 c\u0259miyy\u0259tl\u0259ri m\u0259hv\u0259 apar\u0131r. Bu faci\u0259 h\u0259m d\u0259 h\u0259r birimiz\u0259 xat\u0131rlad\u0131r ki, h\u0259qiq\u0259t v\u0259 \u0259dal\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 yaln\u0131z d\u00f6y\u00fc\u015f meydanlar\u0131nda deyil, tarix yazan s\u00f6zl\u0259rd\u0259, \u0259d\u0259biyyatda, m\u0259d\u0259ni irsimizd\u0259 v\u0259 milli yadda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n qorunmas\u0131nda davam etm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259si Veteranlar\u0131 \u0130ctimai Birliyi (AVMV\u0130B)-nin s\u0259dri F\u00fczuli Rzaquliyev, 93 min m\u00fcharib\u0259 veteran\u0131 ad\u0131ndan, el\u0259c\u0259 d\u0259 AVMV\u0130B-in Neft\u00e7ala rayon \u015f\u00f6b\u0259sinin \u00fczvl\u0259ri v\u0259 \u201cQocalar D\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 Gedir\u201d qrupunun t\u0259msil\u00e7il\u0259ri olaraq 31 mart Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fcnd\u0259 b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259hidl\u0259rimiz\u0259 Allahdan r\u0259hm\u0259t dil\u0259yir. \u201cBa\u015f\u0131n sa\u011f olsun, V\u0259t\u0259n!\u201d \u2013 s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 \u015f\u0259hidl\u0259rimizin ail\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259rin h\u00fczn, s\u0259bir v\u0259 irad\u0259 arzulay\u0131r. 31 mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 milli yadda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n qorunmas\u0131n\u0131n, vicdan\u0131m\u0131z\u0131n ay\u0131q olmas\u0131n\u0131n v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 haqq\u0131n, \u0259dal\u0259tin v\u0259 v\u0259t\u0259n sevgisinin \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r vacib oldu\u011funu biz\u0259 xat\u0131rlad\u0131r. Bu g\u00fcn biz yaln\u0131z tarixi xat\u0131rlam\u0131r, h\u0259m d\u0259 insanl\u0131q, \u0259dal\u0259t v\u0259 v\u0259t\u0259n u\u011frunda canlar\u0131n\u0131 f\u0259da etmi\u015f q\u0259hr\u0259manlar\u0131m\u0131z\u0131n ruhunu ehtiramla an\u0131r\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcbariz Eldar o\u011flu AVMV\u0130B-nin Neft\u00e7ala rayon \u015f\u00f6b\u0259 s\u0259dri<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1918-ci ilin 30 mart\u0131 il\u0259 3 aprel tarixl\u0259ri aras\u0131nda Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 Bak\u0131 quberniyas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":9244,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-24684","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cmiyyt"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/soyqirimi_-_31_mart.png",800,450,false],"thumbnail":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/soyqirimi_-_31_mart-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/soyqirimi_-_31_mart-300x169.png",300,169,true],"medium_large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/soyqirimi_-_31_mart-768x432.png",640,360,true],"large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/soyqirimi_-_31_mart.png",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/soyqirimi_-_31_mart.png",800,450,false],"2048x2048":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/soyqirimi_-_31_mart.png",800,450,false],"covernews-slider-full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/soyqirimi_-_31_mart.png",800,450,false],"covernews-slider-center":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/soyqirimi_-_31_mart.png",800,450,false],"covernews-featured":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/soyqirimi_-_31_mart.png",800,450,false],"covernews-medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/soyqirimi_-_31_mart-720x380.png",540,285,true],"covernews-medium-square":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/soyqirimi_-_31_mart-675x450.png",375,250,true]},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=6\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","tag_info":"C\u0259miyy\u0259t","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24684","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24684"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24684\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24685,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24684\/revisions\/24685"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9244"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24684"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24684"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24684"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}