{"id":24464,"date":"2025-11-06T12:17:26","date_gmt":"2025-11-06T08:17:26","guid":{"rendered":"https:\/\/veteran.az\/?p=24464"},"modified":"2025-11-06T12:17:26","modified_gmt":"2025-11-06T08:17:26","slug":"mill%c9%99tin-yaddasina-unvanlanan-s%c9%99sl%c9%99nis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=24464","title":{"rendered":"Mill\u0259tin yadda\u015f\u0131na \u00fcnvanlanan s\u0259sl\u0259ni\u015f"},"content":{"rendered":"\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev noyabr\u0131n 3-d\u0259, Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n 80 illiyin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f iclasda etdiyi \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda bir daha tarixin unudulmu\u015f s\u0259hif\u0259l\u0259rini a\u00e7d\u0131. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n s\u00f6zl\u0259ri, \u0259slind\u0259, t\u0259kc\u0259 bir elmi konfrans\u0131n deyil, b\u00fct\u00f6v bir mill\u0259tin yadda\u015f\u0131na s\u0259sl\u0259ni\u015f idi:<br>\u201cT\u0259kc\u0259 20-ci \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u00e7ar Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259rc edilmi\u015f x\u0259rit\u0259l\u0259r\u0259 baxmaq kifay\u0259tdir \u2013 h\u0259r k\u0259s g\u00f6rs\u00fcn ki, indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 toponiml\u0259rin m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259ti Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259lidir. O x\u0259rit\u0259l\u0259rd\u0259 Sevan g\u00f6l\u00fc yoxdur. Orada G\u00f6y\u00e7\u0259 g\u00f6l\u00fcd\u00fcr.\u201d<br>Bu c\u00fcml\u0259l\u0259r sad\u0259c\u0259 siyasi b\u0259yanat deyil \u2013 bir co\u011frafiyan\u0131n ruhunun yenid\u0259n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<br>Tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 bu su aynas\u0131 \u0259srl\u0259rl\u0259 \u201cG\u00f6yc\u0259 g\u00f6l\u00fc\u201d, b\u0259z\u0259n d\u0259 \u201cG\u00f6y\u00e7\u0259 d\u0259nizi\u201d ad\u0131 il\u0259 xat\u0131rlan\u0131r. \u201cG\u00f6y\u00e7\u0259\u201d \u2013 t\u00fcrk dilinin k\u00f6k\u00fc olan \u201cg\u00f6y\u201d s\u00f6z\u00fcnd\u0259n g\u0259lir, y\u0259ni s\u0259man\u0131n r\u0259ngi, ucal\u0131\u011f\u0131n r\u0259mzi. Bu ad h\u0259m d\u0259 G\u00f6y\u00e7\u0259 mahal\u0131n\u0131n q\u0259dim sakinl\u0259ri olan Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin ruhunu, dilini v\u0259 yadda\u015f\u0131n\u0131 ya\u015fad\u0131rd\u0131.<br>Ancaq 1930-cu ill\u0259rin s\u0259rt sovet k\u00fcl\u0259yi bu g\u00f6l\u00fcn \u00fcz\u0259rind\u0259n \u0259s\u0259nd\u0259, onun ad\u0131 da d\u0259yi\u015fdi. 1935-ci ild\u0259 Erm\u0259nistan SSR r\u0259hb\u0259rliyi \u201cG\u00f6y\u00e7\u0259\u201d ad\u0131n\u0131 r\u0259smi q\u0259rarla \u201cSevan\u201d kimi t\u0259sdiql\u0259di. Bu, t\u0259kc\u0259 bir toponimin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si deyildi \u2014 bir mill\u0259tin minillik izl\u0259rinin x\u0259rit\u0259d\u0259n silinm\u0259si \u0259m\u0259liyyat\u0131 idi.<br>Erm\u0259nistan SSR qurulandan sonra (1920\u20131930-cu ill\u0259r) \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n q\u0259dim torpaqlar\u0131nda s\u00fckutla, amma m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc bir erm\u0259nil\u0259\u015fdirm\u0259 siyas\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7irilirdi.<br>O d\u00f6vrd\u0259 Sovet hakimiyy\u0259ti \u201csosialist m\u0259zmunlu toponiml\u0259r\u201d b\u0259han\u0259si il\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 k\u0259nd, mahal v\u0259 da\u011f ad\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdirdi. \u018fslind\u0259 is\u0259 bu prosesin alt\u0131nda bir mill\u0259tin yadda\u015f\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259k niyy\u0259ti gizl\u0259nmi\u015fdi.<br>\u018fn bariz n\u00fcmun\u0259l\u0259r:<br>G\u00f6y\u00e7\u0259 g\u00f6l\u00fc Sevan g\u00f6l\u00fc 1935<br>Z\u0259ngibasar Masis 1935<br>Vedibasar Ararat 1935<br>D\u0259v\u0259li Armavir 1932<br>Ba\u015f Norashen (Basarke\u00e7\u0259r) Vardenis 1938<br>A\u011fbaba Ashotsk 1930-lar<br>Uluxanl\u0131 Metsamor 1930-lar<br>K\u0259m\u0259rli Artashat 1930-lar<br>\u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin \u00f6z\u00fcnd\u0259 d\u0259 t\u00fcrk adlar\u0131 bir-bir silinirdi: &#8212; Qala m\u0259h\u0259ll\u0259si, D\u0259mirbulaq, T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131, S\u0259rdar saray\u0131, G\u00f6y m\u0259scid kimi adlar x\u0259rit\u0259l\u0259rd\u0259n yox edil\u0259r\u0259k \u201cYerevan\u201d\u0131n s\u00fcni tarixinin t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131ld\u0131.<br>Tarixi \u0259dal\u0259t bax\u0131m\u0131ndan bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin h\u0259r biri k\u00fctl\u0259vi m\u0259d\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131n formas\u0131 idi.<br>Ad \u2013 sad\u0259c\u0259 bir s\u00f6z deyil. Ad h\u0259m yadda\u015fd\u0131r, h\u0259m kimlik, h\u0259m d\u0259 varl\u0131qd\u0131r.<br>Ad\u0131n silinm\u0259si yadda\u015f\u0131n itirilm\u0259si, yadda\u015f\u0131n itirilm\u0259si is\u0259 m\u0259\u011flubiyy\u0259tin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131d\u0131r.<br>Rusiya imperiyas\u0131 1828-ci ild\u0259 \u0130ravan xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u015f\u011fal etdikd\u0259n sonra bu torpaqlarda demoqrafik struktur d\u0259yi\u015fdirildi.<br>Xoydan, Salmasdan, Van v\u0259 Bitlisd\u0259n, Makudan g\u0259tiril\u0259n erm\u0259ni ail\u0259l\u0259ri t\u0259dric\u0259n yerli t\u00fcrkl\u0259rin k\u0259ndl\u0259rin\u0259 yerl\u0259\u015fdirildi.<br>1920-ci ill\u0259rd\u0259n sonra is\u0259 sovet idar\u0259\u00e7iliyi bu prosesi ideoloji don geyindir\u0259r\u0259k \u201ctarixi reall\u0131\u011f\u0131 d\u0259yi\u015fdirm\u0259\u201d c\u0259hdin\u0259 \u00e7evirdi.<br>Bu g\u00fcn Erm\u0259nistan\u0131n x\u0259rit\u0259sin\u0259 baxd\u0131qda, orada G\u00f6y\u00e7\u0259, Z\u0259ngibasar, Vedibasar adlar\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fcr\u00fck. Ancaq bu adlar h\u0259l\u0259 d\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n yadda\u015f\u0131nda ya\u015fay\u0131r \u2014 ana n\u0259n\u0259l\u0259rin laylalar\u0131nda, k\u00f6\u00e7 salan n\u0259sill\u0259rin n\u0259\u011fm\u0259l\u0259rind\u0259, itirilmi\u015f yurdlar\u0131n dua kimi \u00e7\u0259kil\u0259n adlar\u0131nda.<br>Bir xalq\u0131n g\u00fcc\u00fc yaln\u0131z silahda deyil, yadda\u015fda, ad\u0131nda v\u0259 dilind\u0259dir. H\u0259r d\u0259yi\u015fdiril\u0259n k\u0259nd ad\u0131, h\u0259r unudulan toponim \u0259slind\u0259 bir ruhun susdurulmas\u0131d\u0131r. Amma bu ruh \u2013 G\u00f6y\u00e7\u0259nin sular\u0131 kimi \u2013 d\u0259rin v\u0259 \u015f\u0259ffafd\u0131r. O, bir g\u00fcn yen\u0259 \u00f6z \u0259sl ad\u0131n\u0131 s\u0259sl\u0259y\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 \u2013 \u201c\u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131: tarixi-co\u011frafi t\u0259dqiqat\u201d, Bak\u0131, 2008.<\/li>\n\n\n\n<li>Qiyas\u0259ddin Qeybullayev \u2013 \u201cAz\u0259rbaycan toponiml\u0259rinin tarixi\u201d.<\/li>\n\n\n\n<li>Ziya B\u00fcnyadov \u2013 \u201cQ\u0259dim v\u0259 orta \u0259srl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri\u201d.<\/li>\n\n\n\n<li>SSR\u0130 arxivl\u0259ri \u2013 \u201c\u0421\u0421\u0421\u0420 \u0430\u0434\u043c\u0438\u043d\u0438\u0441\u0442\u0440\u0430\u0442\u0438\u0432\u043d\u043e-\u0442\u0435\u0440\u0440\u0438\u0442\u043e\u0440\u0438\u0430\u043b\u044c\u043d\u043e\u0435 \u0434\u0435\u043b\u0435\u043d\u0438\u0435 1926\u20131939\u201d.<br>Prezident \u0130lham \u018fliyevin dediyi kimi, bu tarixi x\u0259rit\u0259l\u0259r t\u0259dqiq v\u0259 t\u0259bli\u011f edilm\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki x\u0259rit\u0259 unudularsa, torpaq da unudular.<br>Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn bu, yaln\u0131z ke\u00e7mi\u015fin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 deyil \u2013 tarixi \u0259dal\u0259tin b\u0259rpas\u0131d\u0131r.<br>G\u00f6y\u00e7\u0259 g\u00f6l\u00fc h\u0259l\u0259 d\u0259 eyni g\u00f6yd\u00fcr, eyni su, eyni s\u0259ma. Sad\u0259c\u0259 ad\u0131 d\u0259yi\u015fdirilib. Ancaq adlar d\u0259yi\u015fs\u0259 d\u0259, yadda\u015f d\u0259yi\u015fmir. Yadda\u015f ya\u015fayan torpaq kimidir \u2013 o, susar, amma unutmur<br>Biz \u2013 Az\u0259rbaycan V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259si Veteranlar\u0131 \u0130ctimai Birliyinin \u00fczvl\u0259ri, ba\u015fda F\u00fczuli Rzaquliyev olmaqla,<br>bu m\u00fcq\u0259dd\u0259s adlar\u0131n v\u0259 milli d\u0259y\u0259rl\u0259rin geri qaytar\u0131lmas\u0131 namin\u0259 b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcm\u00fczl\u0259 \u2013 elmimizl\u0259, q\u0259l\u0259mimizl\u0259 v\u0259 laz\u0131m g\u0259l\u0259rs\u0259, silah\u0131m\u0131zla \u2013 m\u00fcbariz\u0259 aparma\u011fa haz\u0131r\u0131q.<br>Biz Ali Ba\u015f Komandan, M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ordumuzun Fatehi, c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda V\u0259t\u0259nimizin b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 milli kimliyimizin qorunmas\u0131 yolunda s\u0131x birl\u0259\u015fmi\u015fik. Onun tutdu\u011fu m\u00fcdrik siyasi x\u0259tt bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6rn\u0259k v\u0259 r\u0259hb\u0259r yoldur.<br>Biz inan\u0131r\u0131q ki, V\u0259t\u0259n sevgisi, \u015f\u0259hidl\u0259rin amal\u0131 v\u0259 xalq birliyi say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan daim qalib v\u0259 uca olacaq!<br>Ya\u015fas\u0131n Az\u0259rbaycan! Ya\u015fas\u0131n M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan! Ya\u015fas\u0131n igid Ordumuz!<br><br>M\u00fcbariz Eldar o\u011flu, AVMV\u0130B-nin Neft\u00e7ala rayon \u015f\u00f6b\u0259 s\u0259dri<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev noyabr\u0131n 3-d\u0259, Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n 80 illiyin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f iclasda&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":23166,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-24464","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cmiyyt"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/874345678.jpg",637,400,false],"thumbnail":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/874345678-300x188.jpg",150,94,true],"medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/874345678.jpg",300,188,false],"medium_large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/874345678.jpg",637,400,false],"large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/874345678.jpg",637,400,false],"1536x1536":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/874345678.jpg",637,400,false],"2048x2048":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/874345678.jpg",637,400,false],"covernews-slider-full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/874345678.jpg",637,400,false],"covernews-slider-center":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/874345678.jpg",637,400,false],"covernews-featured":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/874345678.jpg",637,400,false],"covernews-medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/874345678-540x340.jpg",540,340,true],"covernews-medium-square":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/874345678-400x250.jpg",400,250,true]},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=6\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","tag_info":"C\u0259miyy\u0259t","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24464","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24464"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24464\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24465,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24464\/revisions\/24465"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23166"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24464"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24464"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24464"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}