{"id":24309,"date":"2025-09-18T14:04:00","date_gmt":"2025-09-18T10:04:00","guid":{"rendered":"https:\/\/veteran.az\/?p=24309"},"modified":"2025-09-18T14:04:00","modified_gmt":"2025-09-18T10:04:00","slug":"mubariz-eldar-oglu-yazir-pasinyanin-trump-marsrutu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=24309","title":{"rendered":"M\u00fcbariz Eldar o\u011flu yaz\u0131r: &#171;Pa\u015finyan\u0131n \u201cTrump Mar\u015frutu\u201d"},"content":{"rendered":"\n<p>M\u00fcbariz Eldar o\u011flu<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259rh\u0259d N\u0259zar\u0259ti, Suverenlik v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Perspektivi<br>1. Suverenlik, yurisdiksiya v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc prinsipi Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri Nikol Pa\u015finyan \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda bildirdi ki, TRIPP (\u201cTrump Route for International Peace and Prosperity\u201d) layih\u0259si Erm\u0259nistan\u0131n suverenliyi, yurisdiksiyas\u0131 v\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259saslanacaq. O, \u201cinfrastruktur\u201d ad\u0131 alt\u0131nda h\u0259r hans\u0131 xarici n\u0259zar\u0259t\u0259 icaz\u0259 verilm\u0259y\u0259c\u0259yini, b\u00fct\u00fcn prosesl\u0259rin yaln\u0131z Erm\u0259nistan qanunlar\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 apar\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulad\u0131.<br>PS &#8212; Az\u0259rbaycan\u0131n bax\u0131\u015f\u0131na g\u00f6r\u0259 \u2013 geni\u015f t\u0259hlil:<br>Erm\u0259nistan\u0131n suverenliyini \u00f6n plana \u00e7\u0131xarmas\u0131, regional inteqrasiyada m\u0259suliyy\u0259tini \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259si kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r. Lakin reall\u0131qda bu, Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi il\u0259 ba\u011fl\u0131 haql\u0131 g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rin t\u0259xir\u0259 sal\u0131nmas\u0131 dem\u0259kdir. Bak\u0131, d\u0259hlizin mane\u0259siz istifad\u0259sini, s\u0259rb\u0259st tranziti v\u0259 Nax\u00e7\u0131van il\u0259 \u0259sas hiss\u0259 aras\u0131ndak\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259ni t\u0259min etm\u0259yi h\u0259d\u0259fl\u0259yir. Erm\u0259nistan\u0131n b\u00fct\u00fcn idar\u0259etm\u0259ni yaln\u0131z \u00f6z n\u0259zar\u0259tind\u0259 saxlamaq ist\u0259yi, Az\u0259rbaycan\u0131n bu m\u0259qs\u0259d\u0259 \u00e7atmas\u0131n\u0131 gecikdir\u0259 v\u0259 regional ticar\u0259t, logistika \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 \u0259ng\u0259l yarada bil\u0259r. Bu da, n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259, Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn iqtisadi v\u0259 geosiyasi \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rin m\u0259hdudla\u015fmas\u0131 dem\u0259kdir.<br>2. Yolun idar\u0259 olunmas\u0131<br>Pa\u015finyan a\u00e7\u0131qlad\u0131 ki, TRIPP mar\u015frutunun istifad\u0259si v\u0259 idar\u0259 olunmas\u0131 (business management) Erm\u0259nistan v\u0259 AB\u015e-\u0131n yaradaca\u011f\u0131 m\u00fc\u015ft\u0259r\u0259k \u015firk\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Lakin yolun n\u0259zar\u0259ti (control) tam \u015f\u0259kild\u0259 Erm\u0259nistan qanunlar\u0131 v\u0259 yurisdiksiyas\u0131 daxilind\u0259 qalacaq. Y\u0259ni, texniki-idar\u0259etm\u0259 xarici \u015firk\u0259t\u0259 aid olsa da, d\u00f6vl\u0259t n\u0259zar\u0259ti Erm\u0259nistan\u0131n \u0259lind\u0259 saxlan\u0131lacaq.<br>PS &#8212; Az\u0259rbaycan\u0131n bax\u0131\u015f\u0131na g\u00f6r\u0259 \u2013 geni\u015f t\u0259hlil:<br>Texniki idar\u0259etm\u0259nin xarici \u015firk\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lmas\u0131, n\u0259z\u0259ri bax\u0131mdan, regional kommunikasiya yollar\u0131n\u0131n m\u00fcasir standartlara uy\u011fun i\u015fl\u0259m\u0259sin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259 bil\u0259r. Lakin n\u0259zar\u0259tin tam \u015f\u0259kild\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n \u0259lind\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn strateji t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 tranzit m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 narahatl\u0131q yarad\u0131r. Bu, Nax\u00e7\u0131vanla \u0259sas hiss\u0259 aras\u0131nda y\u00fck v\u0259 s\u0259rni\u015fin h\u0259r\u0259k\u0259tinin mane\u0259siz t\u0259min olunmas\u0131na \u0259lav\u0259 \u0259ng\u0259l yarada bil\u0259r. Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas narahatl\u0131q odur ki, h\u0259r hans\u0131 siyasi v\u0259 ya t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik s\u0259b\u0259bi il\u0259 Erm\u0259nistan tranziti m\u0259hdudla\u015fd\u0131ra bil\u0259r, bu da regionun iqtisadi v\u0259 logistika s\u0259m\u0259r\u0259sini azaldar.<br>3. S\u0259rh\u0259d ke\u00e7idl\u0259ri, g\u00f6mr\u00fck v\u0259 s\u0259rh\u0259d yoxlamalar\u0131<br>Pa\u015finyan parlamentd\u0259 deputatlar\u0131n suallar\u0131na cavab olaraq bildirdi ki, s\u0259rh\u0259d v\u0259 g\u00f6mr\u00fck yoxlamalar\u0131 m\u00fcasir texnologiyalar \u0259sas\u0131nda qurulacaq. \u0130nsanlarla birba\u015fa t\u0259mas yaln\u0131z texniki nasazl\u0131q a\u015fkar edildikd\u0259 olacaq. G\u00f6mr\u00fck prosedurlar\u0131, s\u0259rh\u0259d xidm\u0259ti v\u0259 standart yoxlamalar saxlan\u0131lacaq, Erm\u0259nistan\u0131n g\u00f6mr\u00fck v\u0259 s\u0259rh\u0259d sah\u0259sind\u0259 \u00f6z suveren h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 he\u00e7 kiml\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmur.<br>PS &#8212; Az\u0259rbaycan\u0131n bax\u0131\u015f\u0131na g\u00f6r\u0259 \u2013 geni\u015f t\u0259hlil:<br>Texnologiyaya \u0259saslanan s\u0259rh\u0259d v\u0259 g\u00f6mr\u00fck sistemi, n\u0259z\u0259ri bax\u0131mdan, kommunikasiya s\u00fcr\u0259tini art\u0131rsa da, Erm\u0259nistan\u0131n b\u00fct\u00fcn prosesi \u00f6z n\u0259zar\u0259tind\u0259 saxlamas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n tranzit y\u00fckl\u0259rinin s\u0259rb\u0259st h\u0259r\u0259k\u0259tin\u0259 mane ola bil\u0259r. Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6zl\u0259ntisi, Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011fun, he\u00e7 bir s\u00fcni gecikm\u0259l\u0259r v\u0259 siyasi mane\u0259l\u0259r olmadan f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259sidir. Erm\u0259nistan\u0131n suveren h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131xarmas\u0131 is\u0259 Bak\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn mane\u0259l\u0259rin, yoxlamalar\u0131n v\u0259 prosedur yava\u015flamalar\u0131n\u0131n h\u00fcquqi \u0259sas\u0131n\u0131 yarad\u0131r. Bu, regional ticar\u0259t v\u0259 iqtisadi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<br>4. \u201cZangezur koridoru\u201d terminologiyas\u0131 v\u0259 layih\u0259nin adland\u0131r\u0131lmas\u0131<br>Pa\u015finyan d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 vur\u011fulay\u0131b ki, \u201cZangezur koridoru\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 Erm\u0259nistan \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259bulolunmazd\u0131r. Layih\u0259nin r\u0259smi ad\u0131 \u201cTrump Route\u201d (TRIPP) olaraq t\u0259sbit edilib. O, \u201cZangezur koridoru\u201d ifad\u0259sinin Az\u0259rbaycan\u0131n v\u0259 b\u0259zi xarici dair\u0259l\u0259rin i\u015fl\u0259tdiyi termin oldu\u011funu, lakin r\u0259smi s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 bel\u0259 bir anlay\u0131\u015f\u0131n m\u00f6vcud olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd edib.<br>PS &#8212; Az\u0259rbaycan\u0131n bax\u0131\u015f\u0131na g\u00f6r\u0259 \u2013 geni\u015f t\u0259hlil:<br>Terminoloji f\u0259rqlilik yaln\u0131z s\u00f6z deyil, strateji ziddiyy\u0259tin ifad\u0259sidir. Bak\u0131, \u201cZ\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi\u201dni regional inteqrasiyan\u0131n v\u0259 beyn\u0259lxalq ticar\u0259t mar\u015frutlar\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259l elementi kimi g\u00f6r\u00fcr. Erm\u0259nistan\u0131n \u201ckoridor\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 r\u0259dd etm\u0259si, Az\u0259rbaycan\u0131n Nax\u00e7\u0131vanla \u0259sas hiss\u0259sini birl\u0259\u015fdir\u0259n mane\u0259siz d\u0259hliz h\u0259d\u0259fl\u0259rin\u0259 \u00e7atmas\u0131na \u0259ng\u0259l yarad\u0131r. Bu, h\u0259m\u00e7inin, beyn\u0259lxalq h\u00fcquq \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 tranzit h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sini m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259\u015fdirir. Az\u0259rbaycan\u0131n bax\u0131\u015f\u0131 bel\u0259dir ki, d\u0259hliz\u0259 mane\u0259l\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 regional s\u00fclh v\u0259 iqtisadi inki\u015faf \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir, Erm\u0259nistan\u0131n m\u00f6vqeyi is\u0259 bu bax\u0131mdan risk v\u0259 g\u0259rginlik yarad\u0131r.<br>Q\u0131sa R\u0259y v\u0259 \u018fh\u0259miyy\u0259ti<br>Pa\u015finyan\u0131n a\u00e7\u0131qlamalar\u0131 Erm\u0259nistan daxilind\u0259ki narahatl\u0131qlar\u0131 aradan qald\u0131rmaq v\u0259 layih\u0259nin praktik icras\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r: s\u0259rh\u0259d-ke\u00e7id prosedurlar\u0131, n\u0259zar\u0259t v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. TRIPP-in Erm\u0259nistan \u00fc\u00e7\u00fcn blokadalar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131, regional kommunikasiya yollar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 v\u0259 iqtisadi imkanlar\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm oldu\u011fu vur\u011fulan\u0131r.<br>PS &#8212; Az\u0259rbaycan\u0131n bax\u0131\u015f\u0131na g\u00f6r\u0259 \u2013 geni\u015f t\u0259hlil:<br>TRIPP layih\u0259si, n\u0259z\u0259ri bax\u0131mdan, regional kommunikasiya v\u0259 iqtisadi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcsb\u0259t add\u0131m ola bil\u0259r. Lakin Erm\u0259nistan\u0131n n\u0259zar\u0259ti \u00f6z \u0259lind\u0259 saxlamaq m\u00f6vqeyi v\u0259 \u201ckoridor\u201d terminologiyas\u0131n\u0131 r\u0259dd etm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n Nax\u00e7\u0131vanla \u0259sas hiss\u0259ni birl\u0259\u015fdir\u0259n mane\u0259siz d\u0259hliz g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rin\u0259 uy\u011fun g\u0259lmir. Bu, Bak\u0131n\u0131n geosiyasi v\u0259 iqtisadi maraqlar\u0131na ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r, regional ticar\u0259t v\u0259 tranzit s\u0259m\u0259r\u0259liliyini azalda bil\u0259r. Az\u0259rbaycan\u0131n bax\u0131\u015f\u0131 budur ki, real fayda yaln\u0131z beyn\u0259lxalq h\u00fcquqi z\u0259man\u0259t v\u0259 s\u0259rb\u0259st tranzit t\u0259min edildiyi halda \u0259ld\u0259 edil\u0259 bil\u0259r<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcbariz Eldar o\u011flu S\u0259rh\u0259d N\u0259zar\u0259ti, Suverenlik v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Perspektivi1. Suverenlik, yurisdiksiya v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc prinsipi&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":24310,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-24309","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cmiyyt"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/767hby.jpg",700,456,false],"thumbnail":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/767hby-150x98.jpg",150,98,true],"medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/767hby-300x195.jpg",300,195,true],"medium_large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/767hby.jpg",640,417,false],"large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/767hby.jpg",640,417,false],"1536x1536":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/767hby.jpg",700,456,false],"2048x2048":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/767hby.jpg",700,456,false],"covernews-slider-full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/767hby.jpg",700,456,false],"covernews-slider-center":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/767hby.jpg",700,456,false],"covernews-featured":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/767hby.jpg",700,456,false],"covernews-medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/767hby-540x340.jpg",540,340,true],"covernews-medium-square":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/767hby-400x250.jpg",400,250,true]},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=6\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","tag_info":"C\u0259miyy\u0259t","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24309","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24309"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24309\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24311,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24309\/revisions\/24311"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24310"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24309"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24309"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24309"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}