{"id":24149,"date":"2025-08-17T22:09:00","date_gmt":"2025-08-17T18:09:00","guid":{"rendered":"https:\/\/veteran.az\/?p=24149"},"modified":"2025-08-21T01:11:46","modified_gmt":"2025-08-20T21:11:46","slug":"romanovlar-susl%c9%99sinin-sonunu-g%c9%99tir%c9%99n-gozl%c9%99nilm%c9%99z-t%c9%99saduf","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=24149","title":{"rendered":"Romanovlar s\u00fcsl\u0259sinin sonunu g\u0259tir\u0259n g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z t\u0259sad\u00fcf"},"content":{"rendered":"\n<p>Xalqlar\u0131 \u0259sar\u0259t alt\u0131na alm\u0131\u015f v\u0259 I D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sin\u0259 daxil olmu\u015f Rusiya imperiyas\u0131n\u0131 idar\u0259 ed\u0259n Romanovlar ail\u0259sind\u0259 ba\u015f vermi\u015f \u00fcz\u00fcc\u00fc hadis\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259y\u0259 yay\u0131l\u0131r: hemofiliyadan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n varis \u2013 balaca Alekseyin x\u0259st\u0259liyin\u0259 he\u00e7 bir h\u0259kim \u0259lac tapa bilmir. \u00c7ar ail\u0259si \u00fcmidini itirdikd\u0259, na\u0259lac qal\u0131b bir x\u0259b\u0259rin s\u0259das\u0131 ard\u0131nca getm\u0259li olur: \u00c7ari\u00e7aya p\u0131\u00e7\u0131lday\u0131rlar ki, Sibir me\u015f\u0259l\u0259rinin d\u0259rinlikl\u0259rind\u0259, Tanr\u0131ya yax\u0131n bir k\u0259ndd\u0259n g\u0259l\u0259n, m\u00f6c\u00fcz\u0259vi q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259 malik bir k\u0259ndli varm\u0131\u015f \u2013 ad\u0131 da Qrigoriy Rasputin.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fvv\u0259lc\u0259 bu x\u0259b\u0259r\u0259 inanm\u0131rlar. \u00c7ari\u00e7a Aleksandra saray h\u0259kiml\u0259rinin v\u0259 Avropadan g\u0259tirilmi\u015f professorlar\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 inanmaq ist\u0259yir. Amma o\u011flunun \u0259zablar\u0131, qan\u0131 dayanmayan yaralar\u0131 v\u0259 h\u0259r an \u00f6l\u00fcm qorxusu onun b\u00fct\u00fcn dir\u0259ncini q\u0131r\u0131r. V\u0259 n\u0259hay\u0259t \u00fcmidini itirmi\u015f \u00e7ar ail\u0259si Rasputini saraya d\u0259v\u0259t edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Qap\u0131lardan i\u00e7\u0259ri gir\u0259n bu adam n\u0259 zad\u0259gan idi, n\u0259 alim, n\u0259 d\u0259 ruhanil\u0259rin g\u00f6z\u00fcnd\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s. Sad\u0259 bir k\u0259ndli idi \u2013 uzun sa\u00e7lar\u0131, d\u0131rnaqalr\u0131n\u0131n aras\u0131na torpaq dolan kobud \u0259ll\u0259ri, bax\u0131\u015flar\u0131nda is\u0259 q\u0259rib\u0259 bir cazib\u0259si vard\u0131. O, n\u0259 d\u0259rman yaz\u0131r, n\u0259 d\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b tibbi \u0259m\u0259liyyatlardan dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Sad\u0259c\u0259 dua edir, p\u0131\u00e7\u0131lday\u0131r, \u0259ll\u0259rini g\u00f6y\u0259 qald\u0131r\u0131r, b\u0259z\u0259n d\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n yan\u0131nda saatlarla sakitc\u0259 otururdu. Dig\u0259r onun bu davran\u0131\u015f\u0131 m\u00f6c\u00fcz\u0259 il\u0259 bitirdi: Alekseyin qan\u0131 dayan\u0131r, a\u011fr\u0131lar\u0131 azal\u0131r, gec\u0259l\u0259r daha rahat yat\u0131rd\u0131. Elm adamlar\u0131 bunu izah etm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kirdil\u0259r v\u0259 t\u0259sad\u00fcf adland\u0131r\u0131rd\u0131lar. Lakin Alekseyin anas\u0131, \u00e7ari\u00e7a Aleksandra Feodorovna Rasputin\u0259 b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 inanma\u011fa ba\u015fald\u0131 v\u0259 ona ilahi vergi malik \u015f\u0259fa\u00e7\u0131 kimi ita\u0259t g\u00f6st\u0259rdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259c\u0259, Rasputin t\u0259dric\u0259n ail\u0259nin xilaskar\u0131, \u00e7ari\u00e7an\u0131n is\u0259 \u0259n etibarl\u0131 daya\u011f\u0131na \u00e7evrilir. Onun s\u00f6z\u00fc h\u0259kiml\u0259rin h\u00f6km\u00fcnd\u0259n g\u00fccl\u00fc olur. Bir m\u00fcdd\u0259td\u0259n sonra o, yaln\u0131z k\u00f6rp\u0259nin deyil, b\u00fct\u00fcn Romanov saray\u0131n\u0131n taleyin\u0259 qar\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131r. Saray d\u0259hlizl\u0259rind\u0259 onun add\u0131m s\u0259sl\u0259ri e\u015fidildikc\u0259 zad\u0259ganlar\u0131n \u00fcr\u0259yin\u0259 qorxu d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. \u00c7\u00fcnki onlar hesab edirdi ki, taxt\u0131 silk\u0259l\u0259y\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259 n\u0259 I d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si, b\u0259 siyas\u0259t\u00e7il\u0259r, n\u0259 d\u0259 xalq \u00fcsyan\u0131 deyil, m\u0259hz bu q\u0259rib\u0259 k\u0259ndlidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sanki Rusiyan\u0131n min illik tarixi bir anda k\u0259ndli paltar\u0131nda i\u00e7\u0259ri daxil olmu\u015f v\u0259 Romanovlar\u0131n evini i\u00e7\u0259rid\u0259n \u00e7\u00f6kd\u00fcrm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. \u00c7ar ail\u0259si getdikc\u0259 Rasputinin sehrli n\u0259f\u0259sin\u0259 daha da ba\u011flan\u0131r, saray \u0259yanlar\u0131 is\u0259 nifr\u0259t v\u0259 qorxu il\u0259 g\u00f6zl\u0259yirdi: bu adam\u0131n ayaq izl\u0259ri imperiyan\u0131n sonuna apar\u0131rd\u0131. H\u0259tta i\u015f o yer\u0259 g\u0259lib \u00e7atd\u0131 ki, b\u0259zi nazirl\u0259rin t\u0259yinat\u0131 m\u0259hz Rasputinin t\u00f6vsiy\u0259si \u0259sas\u0131nda ba\u015f tutdu. Bu art\u0131q h\u0259y\u0259can siqanl\u0131 idi. Rasputinin t\u0259siri n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259t i\u015fl\u0259rind\u0259 onun v\u0259 yax\u0131nlar\u0131n\u0131n m\u00fcdaxil\u0259si \u00e7ox b\u00f6y\u00fck naraz\u0131l\u0131\u011fa s\u0259b\u0259b olmu\u015fdu v\u0259 bu da Romanovlar\u0131n n\u00fcfuzunun z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259sin\u0259 yol a\u00e7d\u0131. Sad\u0259 xalq k\u00fctl\u0259si d\u00f6vl\u0259t i\u015fl\u0259rini adi bir k\u0259ndlinin idar\u0259sin\u0259 ke\u00e7m\u0259sini q\u0259bul ed\u0259 bilmirdil\u0259r. Bu is\u0259 xalq aras\u0131nda \u00e7ar\u0131n n\u00fcfuzunu he\u00e7\u0259 endiridi. Romanovlar n\u0259 q\u0259d\u0259r ona s\u0131\u011f\u0131n\u0131rd\u0131larsa, xalqla aralar\u0131ndak\u0131 u\u00e7urum bir o q\u0259d\u0259r d\u0259rinl\u0259\u015firdi. Vaxt ke\u00e7dikc\u0259 xalq \u00e7ara, onun ail\u0259sin\u0259 v\u0259 Rasputin\u0259 nifr\u0259t etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Bu nifr\u0259t is\u0259 inqilab\u0131n ilk q\u0131\u011f\u0131lc\u0131mlar\u0131ndan partlama\u011fa haz\u0131rla\u015fan b\u00f6y\u00fck bir bar\u0131t \u00e7\u0259ll\u0259yini doldururdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu prosesi izl\u0259y\u0259n saray \u0259yanlar\u0131 v\u0259 zad\u0259gan silki Rasputin\u0259 qar\u015f\u0131 sui-q\u0259sd haz\u0131rlama\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131r. Onlar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcl\u0259r ki, \u0259g\u0259r Rasputin sa\u011f qald\u0131qca xalq\u0131n nifr\u0259ti k\u00fckr\u0259y\u0259c\u0259k v\u0259 sonda \u00e7ar devril\u0259c\u0259k, o zaman is\u0259 zad\u0259ganlar\u0131n da varl\u0131\u011f\u0131na son qoyulacaq.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259li, Romanovlar\u0131n s\u00fcqutunun min s\u0259b\u0259bi vard\u0131: kas\u0131b k\u0259ndlil\u0259rin \u00fcsyan\u0131, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259k n\u00f6vb\u0259l\u0259ri, s\u0259ng\u0259rl\u0259rd\u0259 q\u0131r\u0131lan milyonlar. Amma bu s\u00fcqutun \u00fcz\u0259rin\u0259 Rasputinin k\u00f6lg\u0259si d\u00fc\u015fd\u00fc. Tarix, \u00e7ox vaxt, b\u00f6y\u00fck imperiyalar\u0131n m\u0259\u011flubiyy\u0259tini g\u00fclm\u0259li v\u0259 banal bir s\u0259b\u0259bl\u0259 yadda saxlay\u0131r. Rasputin is\u0259 bu banall\u0131\u011f\u0131n simvolu oldu \u2013 bir k\u0259ndli b\u00fct\u00fcn bir s\u00fclal\u0259nin taleyini d\u0259yi\u015fdi. N\u0259hay\u0259t, 1916-c\u0131 ilin qaranl\u0131q bir dekabr gec\u0259sind\u0259 zad\u0259ganlar ona sui-q\u0259sd t\u0259\u015fkil etdil\u0259r. \u018fvv\u0259lc\u0259 onu z\u0259h\u0259rl\u0259dil\u0259r \u2013 \u00f6lm\u0259di. G\u00fcll\u0259l\u0259dil\u0259r \u2013 yen\u0259 aya\u011fa qalxd\u0131. Ax\u0131rda buz kimi Neva \u00e7ay\u0131na atd\u0131lar. \u018ffsan\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, s\u0259h\u0259ri g\u00fcn onun c\u0259s\u0259di \u00e7ayda tap\u0131landa h\u0259l\u0259 d\u0259 n\u0259f\u0259s alma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rm\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p>Lakin Rasputin\u0259 qar\u015f\u0131 sui-q\u0259sdd\u0259n sonra v\u0259ziyy\u0259t d\u00fcz\u0259lm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259 daha da pisl\u0259\u015fdi. \u018fvv\u0259lc\u0259 I D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sind\u0259 m\u0259\u011flubiyy\u0259t v\u0259 bu m\u0259\u011flubiyy\u0259tin g\u0259tirdiyi iqtisadi b\u00f6hran, \u00e7\u00f6r\u0259k q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0259rzaq \u00fc\u00e7\u00fcn uzun n\u00f6vb\u0259l\u0259r, xalq\u0131n acl\u0131q v\u0259 naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131 1917-ci il fevral inqilab\u0131na g\u0259tirdi. N\u0259tic\u0259d\u0259 II Nikolay taxtdan \u0259l \u00e7\u0259kdi, Romanov s\u00fclal\u0259si devrildi.<\/p>\n\n\n\n<p>arix g\u00f6st\u0259rir ki, b\u00f6y\u00fck imperiyalar yaln\u0131z g\u00fcc, silah v\u0259 siyas\u0259t vasit\u0259sil\u0259 yox, b\u0259z\u0259n \u0259n g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z v\u0259 adi hadis\u0259l\u0259rin t\u0259siri il\u0259 d\u0259 sars\u0131l\u0131r. Rasputin is\u0259 qorxu v\u0259 sirrin qar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 kimi, bir \u0259fsan\u0259y\u0259 \u00e7evril\u0259r\u0259k n\u0259sill\u0259rin yadda\u015f\u0131nda ya\u015fay\u0131r. Onun h\u0259yat\u0131 v\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fc, imperiyan\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u00f6n s\u00f6z\u00fcd\u00fcr \u2013 sanki tarix \u00f6z gizli d\u0259rsl\u0259rini p\u0131\u00e7\u0131lday\u0131r: b\u0259z\u0259n b\u00f6y\u00fck imperiyalar\u0131n taleyini d\u0259yi\u015fdir\u0259n s\u0259b\u0259bin arxas\u0131nda sad\u0259 bir insan taleyi dayan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nurlan M\u0259mm\u0259dli<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Veteran.az sayt\u0131n\u0131n redaktoru<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xalqlar\u0131 \u0259sar\u0259t alt\u0131na alm\u0131\u015f v\u0259 I D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sin\u0259 daxil olmu\u015f Rusiya imperiyas\u0131n\u0131 idar\u0259 ed\u0259n Romanovlar&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":24150,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-24149","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/7f567.png",770,420,false],"thumbnail":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/7f567-150x82.png",150,82,true],"medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/7f567-300x164.png",300,164,true],"medium_large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/7f567-768x419.png",640,349,true],"large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/7f567.png",640,349,false],"1536x1536":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/7f567.png",770,420,false],"2048x2048":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/7f567.png",770,420,false],"covernews-slider-full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/7f567.png",770,420,false],"covernews-slider-center":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/7f567.png",770,420,false],"covernews-featured":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/7f567.png",770,420,false],"covernews-medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/7f567-540x340.png",540,340,true],"covernews-medium-square":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/7f567-400x250.png",400,250,true]},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Tarix<\/a>","tag_info":"Tarix","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24149","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24149"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24149\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24163,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24149\/revisions\/24163"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/24150"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24149"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24149"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24149"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}