{"id":23443,"date":"2023-11-12T12:43:00","date_gmt":"2023-11-12T08:43:00","guid":{"rendered":"https:\/\/veteran.az\/?p=23443"},"modified":"2024-11-12T23:44:49","modified_gmt":"2024-11-12T19:44:49","slug":"konstitusiyamiz-milli-maraqlarimizin-real-ifad%c9%99sidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=23443","title":{"rendered":"Konstitusiyam\u0131z milli maraqlar\u0131m\u0131z\u0131n real ifad\u0259sidir"},"content":{"rendered":"\n<p><em>12 noyabr, 2024<\/em><\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">1991-ci ild\u0259 M\u00fcst\u0259qilliyimizin b\u0259rpas\u0131ndan sonra yeni d\u00f6vl\u0259t Konstitusiyan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 regiona v\u0259 beyn\u0259lxalq siyasi m\u0259kana inteqrasiya etm\u0259yin ba\u015fl\u0131ca \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259n biri idi. \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f x\u00fcsusi komissiyan\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 Konstitusiya layih\u0259si \u00fcmumxalq m\u00fczakir\u0259sind\u0259n sonra 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f referendum yolu il\u0259 q\u0259bul olundu. Odur ki, bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259mizd\u0259 Konstitusiya g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir.<\/h4>\n\n\n\n<p>Konstitusiya h\u0259r bir d\u00f6vl\u0259tin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, siyasi qurulu\u015funu, d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik forma v\u0259 prinsipl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n \u018fsas Qanundur, y\u0259ni Ana Yasad\u0131r. Bir d\u00f6vl\u0259tin m\u00f6vcud oldu\u011fu d\u00f6vrd\u0259 b\u00fct\u00fcn qanunlar v\u0259 qaydalar m\u0259hz onun \u0259sas\u0131nda v\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 q\u0259bul edilir v\u0259 f\u0259aliyy\u0259td\u0259 olur. Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f v\u0259 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si yolu il\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f \u018fsas Qanun m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ilk, \u00fcmumilikd\u0259 is\u0259 \u00f6lk\u0259mizin be\u015finci Konstitusiyas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vl\u0259tin \u018fsas Qanununu q\u0259bul ed\u0259 bilm\u0259mi\u015fdi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 1921-ci il may\u0131n 19-da q\u0259bul olunmu\u015f Az\u0259rbaycan SSR-in Konstitusiyas\u0131 ilk Ana Yasam\u0131z hesab olunur. Az\u0259rbaycan\u0131n sayca ikinci Konstitusiyas\u0131 1927-ci ilin mart ay\u0131nda q\u0259bul edilib. O zaman Az\u0259rbaycan Zaqafqaziya Sovet Federativ Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 idi v\u0259 bu \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259 SSR\u0130-y\u0259 inteqrasiya edilmi\u015fdi. 1936-c\u0131 ild\u0259 SSR\u0130-nin yeni \u0259sas qanunu q\u0259bul edildikd\u0259n sonra ona m\u00fcvafiq olaraq, 1937-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc Konstitusiyas\u0131 q\u0259bul olunub. Az\u0259rbaycan SSR-in sayca d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc konstitusiyas\u0131 1978-ci ild\u0259, 1977-ci ild\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minmi\u015f SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131 \u0259sas\u0131nda q\u0259bul edildi. Bu konstitusiyan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 q\u0259bulu o zaman Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdi v\u0259 m\u0259hz onun t\u0259kidi il\u0259 1978-ci il Konstitusiyas\u0131nda Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili statusu qorunub saxlanm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 yeni Konstitusiyan\u0131n q\u0259bulu m\u00fcst\u0259qillik tariximizin \u0259n m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rind\u0259n biri olmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 \u0259n b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir. Bu Konstitusiya m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesini t\u0259nziml\u0259y\u0259n, demokratik inki\u015fafa v\u0259 s\u0259rb\u0259st bazar iqtisadiyyat\u0131na t\u0259minat yaradan, c\u0259miyy\u0259tin siyasi, sosial, m\u0259d\u0259ni, iqtisadi h\u0259yat\u0131nda t\u0259tbiq olunan \u0259sas normalar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n, qanunvericiliyin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 h\u00fcquqi baza rolunu oynayan m\u00fck\u0259mm\u0259l v\u0259 m\u00fct\u0259r\u0259qqi bir s\u0259n\u0259ddir.<\/p>\n\n\n\n<p>Konstitusiya v\u0259 milli ideologiyan\u0131n v\u0259hd\u0259tind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r \u00f6z \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda vur\u011fulay\u0131rd\u0131 ki, milli ideologiyam\u0131z, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, d\u00f6vl\u0259timizin konstitusiya normalar\u0131na, xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixi ke\u00e7mi\u015fin\u0259, milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259, m\u00f6vcud ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259, \u00f6lk\u0259mizin bu g\u00fcn\u00fc v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 ba\u011fl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. El\u0259 bu yana\u015fman\u0131n n\u0259tic\u0259sidir ki, Heyd\u0259r \u018fliyevin yaratd\u0131\u011f\u0131 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259si v\u0259 onun m\u0259zmununu t\u0259\u015fkil ed\u0259n \u0259sas prinsipl\u0259r \u00f6lk\u0259 konstitusiyas\u0131nda da konkret formada \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. \u00dcmummilli Lider d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik maraqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131ndan dan\u0131\u015fanda, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, \u00f6lk\u0259nin ali qanununun m\u00fcdd\u0259alar\u0131na d\u00f6nm\u0259d\u0259n \u0259m\u0259l edilm\u0259sini x\u00fcsusi vur\u011fulay\u0131r, Konstitusiya normalar\u0131n\u0131n h\u0259r bir Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n \u00fcmummilli v\u0259zif\u0259si oldu\u011funu qeyd edirdi. Bu normalar, \u018fsas Qanunun preambula hiss\u0259sind\u0259 t\u0259sbit olunub v\u0259 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259: \u00f6lk\u0259nin m\u00fcst\u0259qilliyinin, suverenliyinin v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn qorunmas\u0131n\u0131, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin b\u0259rq\u0259rar olunmas\u0131n\u0131, xalq\u0131n irad\u0259sin\u0259, qanunlar\u0131n aliliyin\u0259 \u0259saslanan h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funu, \u0259dal\u0259tli iqtisadi v\u0259 sosial qaydalara uy\u011fun olaraq ham\u0131n\u0131n layiqli h\u0259yat s\u0259viyy\u0259sinin t\u0259min edilm\u0259sini, milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 sadiqliyi, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya xalqlar\u0131 il\u0259 dostluq, s\u00fclh v\u0259 \u0259min-amanl\u0131q \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fama\u011f\u0131 v\u0259 dig\u0259r \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fman\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev Konstitusiyam\u0131z\u0131n \u0259sas\u0131na ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, b\u00fct\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n sabit, firavan v\u0259 dinamik inki\u015faf\u0131na cavab ver\u0259n milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi &#8212; m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131 qoyurdu. Ulu \u00d6nd\u0259r \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 bel\u0259 \u015f\u0259rh verirdi: \u201cM\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n qiym\u0259tli tarixi nailiyy\u0259tdir v\u0259 onun qorunmas\u0131, \u0259b\u0259diya\u015far edilm\u0259si h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259s borcudur\u201d. Milli ideologiyadan dan\u0131\u015fark\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev qeyd edirdi ki, \u201cbiz, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, b\u00fct\u00fcn xalq\u0131m\u0131z\u0131, b\u00fct\u00fcn soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fdirm\u0259liyik, g\u0259ncl\u0259rimizi, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259ri d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik prinsipl\u0259rin\u0259 sadiq ruhda t\u0259rbiy\u0259 etm\u0259liyik\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259zmunundan da g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, h\u0259m \u018fsas Qanunun, h\u0259m d\u0259 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259, h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik maraqlar\u0131 &#8212; g\u00fccl\u00fc Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 davaml\u0131 inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si prinsipi dayan\u0131r. \u201cG\u00fccl\u00fc Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7ox\u0259srlik d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259r\u0259k onlar\u0131 daim ya\u015fadacaq v\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k bir siyasi-iqtisadi v\u0259 sosial-m\u0259n\u0259vi idar\u0259\u00e7ilik institutunun m\u00f6vcudlu\u011funu \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva edir. Bu d\u00f6vl\u0259tin sabit v\u0259 multikultural ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131, m\u00fck\u0259mm\u0259l m\u0259rk\u0259zi v\u0259 yerli idar\u0259etm\u0259 sistemi, i\u015fl\u0259k qanunlar\u0131 olmal\u0131, h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f etnik-dini v\u0259 sosial m\u0259nsubiyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, yaln\u0131z \u015f\u0259xsi qabiliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 prosesl\u0259r\u0259 c\u0259lb edilm\u0259li, \u00f6lk\u0259d\u0259 tam \u015f\u0259ffaf v\u0259 tolerant ictimai m\u00fchit yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Konstitusiyada v\u0259 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131nda ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n dig\u0259r \u0259sas t\u0259l\u0259b Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideyas\u0131na s\u00f6yk\u0259n\u0259n milli birlik v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u0259mr\u0259yliyi prinsipidir. Bu prinsip m\u00fcasir Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin t\u0259m\u0259lind\u0259 dayan\u0131r v\u0259 b\u00fct\u00fcn dig\u0259r siyasi, sosial-etnik maraqlardan \u00fcst\u00fcn tutulur. \u00d6lk\u0259mizin milli maraqlar\u0131na s\u00f6yk\u0259n\u0259n Konstitusiya normalar\u0131 b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmumi m\u0259nafeyini ifad\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yax\u0131n tariximizin \u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 taley\u00fckl\u00fc d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u0259 r\u0259hb\u0259rliyin a\u011f\u0131r m\u0259suliyy\u0259tini \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f Ulu \u00d6nd\u0259rin yaratd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259limi v\u0259 onun ayr\u0131lmaz hiss\u0259si olan Konstitusiya m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n bug\u00fcnk\u00fc varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir, \u00f6lk\u0259nin davaml\u0131 inki\u015faf\u0131na v\u0259 t\u0259r\u0259qqisin\u0259 xidm\u0259t edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Milli d\u00f6vl\u0259timiz v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rimiz ya\u015fad\u0131qca, Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fcdrikliyind\u0259n, i\u015f\u0131ql\u0131 ideyalar\u0131ndan v\u0259 \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259n yo\u011furulan Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131 v\u0259 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259si d\u00f6vl\u0259timizin g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf v\u0259 t\u0259r\u0259qqi yoluna daim i\u015f\u0131q salacaqd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Cavan\u015fir Feyziyev,<\/strong>&nbsp;<em>Mill\u0259t v\u0259kili, f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>12 noyabr, 2024 1991-ci ild\u0259 M\u00fcst\u0259qilliyimizin b\u0259rpas\u0131ndan sonra yeni d\u00f6vl\u0259t Konstitusiyan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 regiona v\u0259 beyn\u0259lxalq&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-23443","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cmiyyt"],"featured_image_urls":{"full":"","thumbnail":"","medium":"","medium_large":"","large":"","1536x1536":"","2048x2048":"","covernews-slider-full":"","covernews-slider-center":"","covernews-featured":"","covernews-medium":"","covernews-medium-square":""},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=6\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","tag_info":"C\u0259miyy\u0259t","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23443","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23443"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23443\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23444,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23443\/revisions\/23444"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23443"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23443"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23443"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}