{"id":23297,"date":"2023-10-12T09:46:00","date_gmt":"2023-10-12T05:46:00","guid":{"rendered":"https:\/\/veteran.az\/?p=23297"},"modified":"2024-10-12T21:53:52","modified_gmt":"2024-10-12T17:53:52","slug":"abs-nin-c%c9%99nubi-qafqaz-siyas%c9%99tind%c9%99-paradoks","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=23297","title":{"rendered":"AB\u015e-nin C\u0259nubi Qafqaz siyas\u0259tind\u0259 paradoks"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>09:46 12.10.2024<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Beyn\u0259lxalq siyas\u0259td\u0259 h\u0259r bir add\u0131m\u0131n, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 qlobal hegemonlu\u011fa iddial\u0131 bir \u00f6lk\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n at\u0131lan add\u0131m\u0131n m\u00fctl\u0259q m\u0259nada rasional v\u0259 m\u0259ntiqi izah\u0131 olmal\u0131d\u0131r. G\u00f6zl\u0259ntil\u0259rin \u0259ksin\u0259 olaraq indiki AB\u015e r\u0259hb\u0259rliyinin Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 siyasi demar\u015flar\u0131nda bel\u0259 bir rasionalizmi v\u0259 m\u0259ntiqi g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Va\u015finqtondan Az\u0259rbaycana a\u00e7\u0131q t\u0259zyiq siqnallar\u0131 g\u0259lm\u0259kd\u0259dir. Primitiv m\u0259zmunlu bu siqnallar\u0131n birba\u015fa \u00f6lk\u0259nin y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li siyasi \u015f\u0259xsl\u0259rind\u0259n yox, onlara yax\u0131n siyasi fiqurlardan g\u0259lm\u0259si d\u0259 asan ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u0259n taktikad\u0131r. AB\u015e siyas\u0259t\u00e7il\u0259ri \u00f6lk\u0259miz\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259zyiq siyas\u0259tini h\u0259m d\u0259 5-ci kolonun vasit\u0259sil\u0259 apar\u0131r. Lakin Amerika siyas\u0259t\u00e7il\u0259ri bir \u015feyi anlam\u0131rlar ki, AB\u015e-a v\u0259 Avropaya s\u0131\u011f\u0131naraq onun b\u00fcdc\u0259sind\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015f\u0259n v\u0259 \u00abinsan h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 s\u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131\u201d p\u0259rd\u0259si alt\u0131nda gizl\u0259n\u0259n he\u00e7 bir agent v\u0259 ya onlar\u0131n xaricd\u0259 t\u0259sis etdikl\u0259ri media qurumlar\u0131 Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tini AB\u015e-nin haqq\u0131n t\u0259r\u0259find\u0259 oldu\u011funa inand\u0131ra bilm\u0259z.<\/p>\n\n\n\n<p>Buna h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l AB\u015e-nin b\u00f6lg\u0259mizd\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 siyas\u0259t imkan yaratm\u0131r. AB\u015e-nin h\u0259mi\u015f\u0259 birt\u0259r\u0259fli qaydada Erm\u0259nistan\u0131n xeyrin\u0259 add\u0131mlar atd\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n maraqlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 t\u0259kzibedilm\u0259z faktlar var. Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n i\u015f\u011fala m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 halda, \u015eu\u015fan\u0131n v\u0259 La\u00e7\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259, Xocal\u0131da dinc az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dilmi\u015f soyq\u0131r\u0131m\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 Amerika Konqresind\u0259 Azadl\u0131\u011fa d\u0259st\u0259k Akt\u0131na 907-ci d\u00fcz\u0259li\u015fin q\u0259bul edilm\u0259sini Az\u0259rbaycan xalq\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 anlam\u0131r v\u0259 bunu siyasi \u0259xlaqs\u0131zl\u0131q akt\u0131 kimi q\u0259bul edir. BMT \u00fczv\u00fc olan m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259 Qaraba\u011f separat\u00e7\u0131lar\u0131na AB\u015e-d\u0259n h\u0259r il maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131n\u0131n ayr\u0131lmas\u0131 da Az\u0259rbaycan\u0131n suverenliyin\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259cav\u00fcz\u0259 d\u0259st\u0259k akt\u0131 kimi anla\u015f\u0131l\u0131r. AB\u015e ideoloqlar\u0131n\u0131n v\u0259 onlar\u0131n Az\u0259rbaycanda v\u0259 AB\u015e-nin \u00f6z\u00fcnd\u0259ki 5-ci kolonun is\u0259 buna inand\u0131r\u0131c\u0131 izah v\u0259 ya h\u0259r hans\u0131 \u0259ks arqument g\u0259tirm\u0259k imkan\u0131 yoxdur. D\u00fcnyada demokratiyan\u0131 v\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259diyini iddia ed\u0259n AB\u015e qon\u015fu \u00f6lk\u0259nin 20% \u0259razisini i\u015f\u011fal etmi\u015f v\u0259 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259ruz qoymu\u015f, b\u00f6lg\u0259d\u0259 Rusiyan\u0131n maraqlar\u0131n\u0131 t\u0259msil ed\u0259n Ter-Petrosyan, Ko\u00e7aryan v\u0259 Sarqsyan h\u00f6kum\u0259tl\u0259rin\u0259 d\u0259st\u0259k verm\u0259sini hans\u0131 \u015f\u00fcarlarla \u00f6rt-basd\u0131r ed\u0259 v\u0259 ya izah ed\u0259 bil\u0259r?!<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259min ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259ti m\u0259hz BMT-d\u0259n, AB\u015e-d\u0259n, NATO-dan v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, \u00f6z\u00fcn\u00fc \u0259dal\u0259t etalonu adland\u0131ran kollektiv Q\u0259rbd\u0259n beyn\u0259lxalq qanunlara istinad ed\u0259r\u0259k d\u00f6vl\u0259timizin haql\u0131 m\u00f6vqeyin\u0259 d\u0259st\u0259k verilm\u0259sini g\u00f6zl\u0259yirdi. Lakin t\u00f6r\u0259tdiyi etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259, \u00f6lk\u0259mizin \u0259razil\u0259rinin 20%-nin i\u015f\u011fal\u0131na, t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rimizin v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 talan edilm\u0259sin\u0259, m\u0259scidl\u0259rimizin, m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259rimizin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131na, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rimizin, yurd yerl\u0259rimizin xarabazarl\u0131\u011fa \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 Erm\u0259nistana qar\u015f\u0131 he\u00e7 bir sanksiya t\u0259l\u0259bi ortaya \u00e7\u0131xmad\u0131. Az\u0259rbaycan Erm\u0259nistan\u0131 t\u0259kba\u015f\u0131na m\u0259\u011flub etdikd\u0259n, \u00f6z\u00fcn\u00fcn suverenliyini v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra is\u0259 amerikal\u0131 konqresmenl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6lk\u0259miz\u0259 qar\u015f\u0131 fasil\u0259siz h\u00fccumlar ba\u015fland\u0131. Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259ti ayd\u0131n ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr ki, onlar\u0131n bir \u00e7oxu AB\u015e-d\u0259ki erm\u0259ni diasporu il\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259d\u0259 olan v\u0259 erm\u0259ni lobbizmi vasit\u0259sil\u0259 il\u0259 k\u00fclli miqdarda qeyri-qanuni g\u0259lir \u0259ld\u0259 ed\u0259n Robrt Menendes, Frank Pallone, Adam \u015eiff kimi korrupsionerl\u0259rdir. Onlar\u0131n aras\u0131nda h\u0259tta Erm\u0259nistan maraqlar\u0131na xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fckafatlar\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u0259nl\u0259r d\u0259 var.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlara g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259ti haql\u0131 olaraq bizd\u0259n AB\u015e-nin Az\u0259rbaycan \u0259leyhin\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 siyas\u0259t\u0259 Milli M\u0259clis v\u0259 h\u00f6kum\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n adekvat cavab verilm\u0259sini g\u00f6zl\u0259yir. Milli M\u0259clis \u00fczvl\u0259rinin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Xarici \u0130\u015fl\u0259r nazirin\u0259 r\u0259smi m\u00fcraci\u0259t etm\u0259sinin s\u0259b\u0259bi d\u0259 el\u0259 budur. Biz torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilm\u0259si v\u0259 bununla da beyn\u0259lxalq h\u00fcququn h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 \u0259dal\u0259tin t\u0259nt\u0259n\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn canlar\u0131n\u0131 f\u0259da etmi\u015f q\u0259hr\u0259manlar\u0131m\u0131z\u0131n \u015f\u00fcca\u0259tini v\u0259 z\u0259f\u0259rini sanksiya t\u0259zyiql\u0259ri il\u0259 d\u0259y\u0259rd\u0259n salmaq c\u0259hdl\u0259rin\u0259 g\u00f6z yuma bilm\u0259rik.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259xmin\u0259n 30 il \u0259rzind\u0259 AT\u018fT-in Minsk qrupunun h\u0259ms\u0259dr \u00f6lk\u0259l\u0259rinin (AB\u015e, Fransa v\u0259 Rusiya) b\u00f6lg\u0259d\u0259ki status-kvonu saxlamaq c\u0259hdl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, Az\u0259rbaycan \u00f6z g\u00fcc\u00fcn\u0259 erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131na son qoyub. M\u0259hz h\u0259ms\u0259dr \u00f6lk\u0259l\u0259rin yerin\u0259 yetirm\u0259li oldu\u011fu BMT q\u0259tnam\u0259l\u0259rini Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti v\u0259 Ordusu t\u0259kba\u015f\u0131na icra edib. Erm\u0259nistan is\u0259 c\u0259mi son iki il \u0259rzind\u0259 AB\u015e ba\u015fda olmaqla Rusiyaya qar\u015f\u0131 formala\u015fm\u0131\u015f Q\u0259rb koalisiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n qoyulmu\u015f sanksiyalardan yan ke\u00e7m\u0259kl\u0259 Rusiya il\u0259 ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259sini 15 milyarda yax\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131b. Bunu Rusiya prezidenti Vladimir Putinin Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri Nikol Pa\u015finyanla sonuncu Moskva g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 r\u0259q\u0259ml\u0259r d\u0259 s\u00fcbut edir. \u00abTicar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si \u00f6t\u0259n il 7,4 milyard dollara \u00e7at\u0131b, bu ilin birinci yar\u0131s\u0131nda is\u0259 2,5 d\u0259f\u0259 art\u0131b. \u018fg\u0259r biz bu templ\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ets\u0259k, bu o dem\u0259kdir ki, bu il ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si 14-16 milyard dollara \u00e7ata bil\u0259r ki, bu da rekord g\u00f6st\u0259ricidir\u201d. Erm\u0259nistan kimi c\u0131rtdan bir d\u00f6vl\u0259tin Rusiya il\u0259 15 milyard dollarl\u0131q ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259sinin n\u0259d\u0259n ibar\u0259t oldu\u011funu anlamamaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. Ayd\u0131nd\u0131r ki, praktiki olaraq he\u00e7 bir istehsal\u0131 olmayan ki\u00e7ik Erm\u0259nistanla Rusiya aras\u0131nda bu h\u0259cmd\u0259 ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si yaln\u0131z erm\u0259ni t\u0259r\u0259finin Q\u0259rbin sanksiyalar\u0131ndan yan ke\u00e7m\u0259sind\u0259 i\u015ftirak\u0131 il\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n Va\u015finqtondan g\u00f6r\u00fcnm\u0259m\u0259si m\u00fcmk\u00fcn deyil. Onlar\u0131n Erm\u0259nistanla \u0130ran aras\u0131ndak\u0131 s\u0131x \u0259laq\u0259l\u0259rd\u0259n d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r x\u0259b\u0259ri var. \u018fslind\u0259, \u0130r\u0259van v\u0259 Tehran \u00f6zl\u0259ri d\u0259 isti m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini he\u00e7 vaxt gizl\u0259tm\u0259yibl\u0259r. Dem\u0259li, Rusiya v\u0259 \u0130rana qar\u015f\u0131 kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259n AB\u015e \u0259slind\u0259 Rusiya il\u0259 ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259sini s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131ran, \u0130ranla h\u0259rbi-siyasi m\u00fctt\u0259fiqliyini d\u0259rinl\u0259\u015fdir\u0259n Erm\u0259nistan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yir. Paradoks g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlardan yaln\u0131z bir n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xarmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: AB\u015e v\u0259 Avropa Birliyinin Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 \u2013 revan\u015fist maraqlar\u0131na uy\u011fun olaraq Az\u0259rbaycana t\u0259zyiq g\u00f6st\u0259rm\u0259k c\u0259hdl\u0259ri siyasi iki\u00fczl\u00fcl\u00fckd\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey deyil. Bel\u0259 bir paradoksal v\u0259ziyy\u0259td\u0259 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin add\u0131mlar\u0131 daha praqmatik v\u0259 daha t\u0259sirli olmal\u0131d\u0131r. M\u00f6vcud reall\u0131qlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq Az\u0259rbaycan AB\u015e-la siyasi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini minimum s\u0259viyy\u0259y\u0259 endirm\u0259lidir. C\u0259nubi Qafqaz b\u00f6lg\u0259sinin \u00fcmumi iqtisadiyyat\u0131n\u0131n 80%-d\u0259n \u00e7ox hiss\u0259sinin Az\u0259rbaycana m\u0259xsus oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 ald\u0131qda bu AB\u015e \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn C\u0259nubi Qafqaz\u0131n faydal\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f qismind\u0259 itirilm\u0259si anlam\u0131na g\u0259lir. \u015e\u0259rq-Q\u0259rb v\u0259 \u015eimal-C\u0259nub tranzit yollar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycanda k\u0259si\u015fm\u0259si b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Avrasiyan\u0131n vahid siyasi, iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni m\u0259kanda birl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n bir d\u0259y\u0259rdir v\u0259 bu Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcd\u00fcr. AB\u015e is\u0259 erm\u0259ni lobbisinin daya\u011f\u0131nda ged\u0259r\u0259k antiaz\u0259rbaycan isteriyas\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 bu \u00fcst\u00fcnl\u00fckd\u0259n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 faydalanmaq f\u00fcrs\u0259tini \u0259ld\u0259n ver\u0259 bil\u0259r. \u018fg\u0259r AB\u015e-la Az\u0259rbaycan aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin harmoniyas\u0131n\u0131 v\u0259 praqmatikliyini da\u011f\u0131dan q\u00fcvv\u0259l\u0259rin son m\u0259qs\u0259di budursa, r\u0259smi Va\u015finqtonun \u201cstrateji d\u00fchas\u0131na\u201d ancaq heyr\u0259tl\u0259nm\u0259k olar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Cavan\u015fir FEYZ\u0130YEV,<\/strong><br><strong>Milli M\u0259clisin deputat\u0131,<\/strong><br><strong>f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>09:46 12.10.2024 Beyn\u0259lxalq siyas\u0259td\u0259 h\u0259r bir add\u0131m\u0131n, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 qlobal hegemonlu\u011fa iddial\u0131 bir \u00f6lk\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-23297","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cmiyyt"],"featured_image_urls":{"full":"","thumbnail":"","medium":"","medium_large":"","large":"","1536x1536":"","2048x2048":"","covernews-slider-full":"","covernews-slider-center":"","covernews-featured":"","covernews-medium":"","covernews-medium-square":""},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=6\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","tag_info":"C\u0259miyy\u0259t","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23297","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23297"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23297\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23299,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23297\/revisions\/23299"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23297"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23297"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23297"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}