{"id":21691,"date":"2023-11-12T17:41:13","date_gmt":"2023-11-12T13:41:13","guid":{"rendered":"https:\/\/veteran.az\/?p=21691"},"modified":"2023-11-12T17:41:14","modified_gmt":"2023-11-12T13:41:14","slug":"olk%c9%99-konstitusiyasi-v%c9%99-heyd%c9%99r-eliyevin-dovl%c9%99tcilik-f%c9%99ls%c9%99f%c9%99si-mill%c9%99t-v%c9%99kili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=21691","title":{"rendered":"\u00d6lk\u0259 Konstitusiyas\u0131 v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik f\u0259ls\u0259f\u0259si \u2013 Mill\u0259t v\u0259kili"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u201cKonstitusiyam\u0131z \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 v\u0259 m\u00fct\u0259r\u0259qqi milli \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259r\u0259k, bu g\u00fcn\u00fcn reall\u0131qlar\u0131n\u0131, d\u00f6vl\u0259tin, c\u0259miyy\u0259tin inki\u015faf perspektivl\u0259rini \u0259ks etdirir.\u201d \u2013 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 c\u0259mi 23 ay m\u00f6vcud olmu\u015f Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vl\u0259tin \u0259sas Qanununu q\u0259bul ed\u0259 bilm\u0259mi\u015fdi. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n konstitusiya qurulu\u015funun tarixi SSR\u0130-nin t\u0259rkibind\u0259 oldu\u011fu d\u00f6vr\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. \u00d6lk\u0259mizin ilk Konstitusiyas\u0131 1921-ci il may\u0131n 19-da I \u00dcmumaz\u0259rbaycan Sovetl\u0259r Qurultay\u0131nda q\u0259bul edilib. SSR\u0130-nin yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar 1925-ci il mart\u0131n 14-d\u0259 IV \u00dcmumaz\u0259rbaycan Sovetl\u0259r Qurultay\u0131nda Konstitusiyaya \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilib. 1927-ci il mart\u0131n 26-da V \u00dcmumaz\u0259rbaycan Sovetl\u0259r Qurultay\u0131nda Az\u0259rbaycan SSR-in n\u00f6vb\u0259ti Konstitusiyas\u0131 t\u0259sdiq olunub. 1936-c\u0131 ild\u0259 SSR\u0130-nin yeni Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar 1937-ci il mart\u0131n 14-d\u0259 IX \u00dcmumaz\u0259rbaycan Sovetl\u0259r Qurultay\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-in yeni Konstitusiyas\u0131 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minib. 1977-ci ild\u0259 SSR\u0130-nin yeni Konstitusiyas\u0131 q\u0259bul edildikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan SSR-in yeni Konstitusiya layih\u0259si haz\u0131rlan\u0131b. 1978-ci il aprelin 2-d\u0259 h\u0259min layih\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259dar Az\u0259rbaycan SSR Ali Sovetind\u0259 m\u0259ruz\u0259 il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259klifi il\u0259 73-c\u00fc madd\u0259 il\u0259 Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t dili Az\u0259rbaycan dili olaraq t\u0259sbit olunub. 1978-ci il aprelin 21-d\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-in sonuncu Konstitusiyas\u0131 q\u0259bul olunub. Burada Az\u0259rbaycan dilin\u0259 d\u00f6vl\u0259t dili statusunun verilm\u0259si \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin xalq qar\u015f\u0131s\u0131nda tarixi xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biri idi. H\u0259min Konstitusiyaya 1980-ci ill\u0259rin ikinci yar\u0131s\u0131ndan etibar\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilib. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 ilkin redaksiyaya m\u00fcnasib\u0259td\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259yi\u015fikliy\u0259 u\u011frayan Konstitusiya 1995-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 q\u0259bul edil\u0259n\u0259d\u0259k q\u00fcvv\u0259d\u0259 olub.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunu Siyas\u0259tinfoya Milli M\u0259clisin deputat\u0131 Aqil M\u0259mm\u0259dov deyib.<\/p>\n\n\n\n<p>Deputat vur\u011fulay\u0131b ki, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin yeni Konstitusiyas\u0131 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 \u0259n b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biri idi: \u201c\u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Konstitusiya komissiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 layih\u0259si haz\u0131rlan\u0131b. 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f referendumda se\u00e7icil\u0259rin 86 faizi i\u015ftirak etmi\u015f v\u0259 onlar\u0131n 91,9 faizi Konstitusiyan\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sinin lehin\u0259 s\u0259s verib. Bundan sonra D\u00f6vl\u0259tin \u018fsas Qanunu 1995-ci il noyabr\u0131n 27-d\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minmi\u015fdir. M\u0259hz ilk Konstitusiyan\u0131n milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259tini n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin 1995-ci il 15 dekabr tarixli F\u0259rman\u0131na \u0259sas\u0259n h\u0259r il noyabr\u0131n 12-si Konstitusiya G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. Konstitusiyam\u0131z m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesini t\u0259nziml\u0259y\u0259n, demokratik inki\u015fafa t\u0259minat yaradan, c\u0259miyy\u0259tin siyasi, sosial, m\u0259d\u0259ni, iqtisadi sah\u0259l\u0259rd\u0259 k\u00f6kl\u00fc d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n, qanunvericiliyin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 h\u00fcquqi baza rolunu oynayan m\u00fck\u0259mm\u0259l v\u0259 m\u00fct\u0259r\u0259qqi s\u0259n\u0259ddir. Bel\u0259likl\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n Konstitusiyas\u0131 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 demokratik, h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesin\u0259 h\u00fcquqi baza yaratd\u0131 v\u0259 onun inki\u015faf\u0131na g\u00fccl\u00fc t\u0259kan verdi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/siyasetinfo.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Aqil-M%C9%99mm%C9%99dov-1024x576.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1658\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Mill\u0259t v\u0259kili hesab edir ki, Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131 q\u0259bul edil\u0259rk\u0259n h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun m\u00fcasir meyill\u0259rin\u0259 istinad olunub, \u00f6lk\u0259mizin h\u00fcquq sistemi \u00fc\u00e7\u00fcn yeni bir t\u0259sisat\u0131n \u2013 konstitusiya \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259si orqan\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. \u018fsas Qanunda d\u00f6vl\u0259tin m\u00fcst\u0259qilliyini, suverenliyini v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc qorumaq, c\u0259miyy\u0259tin demokratikl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131na nail olmaq, qanunlar\u0131n aliliyini t\u0259min ed\u0259n h\u00fcquqi baza m\u00f6vcuddur. Bu m\u0259nada \u00f6lk\u0259 Konstitusiyan\u0131n 48 madd\u0259si bilavasit\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131na v\u0259 onlar\u0131n t\u0259minatlar\u0131na h\u0259sr edilib\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Aqil M\u0259mm\u0259dov bildirib ki, d\u0259yi\u015fil\u0259n sosial-siyasi reall\u0131q s\u0259b\u0259bind\u0259n v\u0259 \u0259ld\u0259 olunan u\u011furlar\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilib v\u0259 \u0259lav\u0259l\u0259r olunub: \u201c2002-ci il avqustun 24-d\u0259 referendum yolu il\u0259 Konstitusiyan\u0131n 24 madd\u0259sind\u0259 29, 2009-cu il mart\u0131n 18-d\u0259 is\u0259 25 madd\u0259y\u0259 30-dan art\u0131q \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik olunub. Bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin sosial-iqtisadi bazas\u0131n\u0131n daha da g\u00fccl\u0259nm\u0259sind\u0259n, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131na daha etibarl\u0131 t\u0259minat verilm\u0259sind\u0259n, sosial d\u00f6vl\u0259t prinsipl\u0259rini t\u0259sbit etm\u0259k imkanlar\u0131n\u0131n daha da geni\u015fl\u0259nm\u0259sind\u0259n ir\u0259li g\u0259lirdi. Eyni zamanda Prezident \u0130lham \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 2016-c\u0131 il sentyabr\u0131n 26-da ke\u00e7irilmi\u015f referendumla Konstitusiyada \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u0259f\u0259 \u0259lav\u0259l\u0259r v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilib. Konstitusiyan\u0131n 29 madd\u0259sind\u0259 edil\u0259n 41 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 etm\u0259kl\u0259, ali d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti, m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131n\u0131n v\u0259 b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259rin i\u015finin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edib. Bununla yana\u015f\u0131 insan h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n daha s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259min edilm\u0259sin\u0259, h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259rin m\u0259suliyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015f d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r Konstitusiyam\u0131zda \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. M\u0259hz son d\u0259yi\u015fikliy\u0259 \u0259sas\u0259n idar\u0259etm\u0259 sistemind\u0259 yeni t\u0259sisat \u2013 Birinci vitse-prezidentlik institutu yarad\u0131ld\u0131. M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycanda bu yeni t\u0259sisat d\u00f6vl\u0259t v\u0259 hakimiyy\u0259t idar\u0259etm\u0259 mexanizmind\u0259 funksional institut olaraq yenil\u0259n\u0259n respublikan\u0131n yeni idar\u0259etm\u0259 modeli oldu\u201d. (siyasetinfo.)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cKonstitusiyam\u0131z \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 v\u0259 m\u00fct\u0259r\u0259qqi milli \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259r\u0259k, bu g\u00fcn\u00fcn reall\u0131qlar\u0131n\u0131, d\u00f6vl\u0259tin, c\u0259miyy\u0259tin inki\u015faf perspektivl\u0259rini&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":21692,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-21691","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cmiyyt"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/konstitusiya-gunu-konstitusiya-mahkamasi-maqala.jpg",460,314,false],"thumbnail":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/konstitusiya-gunu-konstitusiya-mahkamasi-maqala-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/konstitusiya-gunu-konstitusiya-mahkamasi-maqala-300x205.jpg",300,205,true],"medium_large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/konstitusiya-gunu-konstitusiya-mahkamasi-maqala.jpg",460,314,false],"large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/konstitusiya-gunu-konstitusiya-mahkamasi-maqala-300x205.jpg",300,205,true],"1536x1536":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/konstitusiya-gunu-konstitusiya-mahkamasi-maqala.jpg",460,314,false],"2048x2048":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/konstitusiya-gunu-konstitusiya-mahkamasi-maqala.jpg",460,314,false],"covernews-slider-full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/konstitusiya-gunu-konstitusiya-mahkamasi-maqala.jpg",460,314,false],"covernews-slider-center":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/konstitusiya-gunu-konstitusiya-mahkamasi-maqala.jpg",460,314,false],"covernews-featured":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/konstitusiya-gunu-konstitusiya-mahkamasi-maqala.jpg",460,314,false],"covernews-medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/konstitusiya-gunu-konstitusiya-mahkamasi-maqala.jpg",460,314,false],"covernews-medium-square":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/konstitusiya-gunu-konstitusiya-mahkamasi-maqala-400x250.jpg",400,250,true]},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=6\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","tag_info":"C\u0259miyy\u0259t","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21691","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21691"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21691\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21693,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21691\/revisions\/21693"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/21692"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}