{"id":21035,"date":"2023-04-29T15:03:01","date_gmt":"2023-04-29T11:03:01","guid":{"rendered":"http:\/\/veteran.az\/?p=21035"},"modified":"2023-04-29T15:03:01","modified_gmt":"2023-04-29T11:03:01","slug":"unudulmaz-s%c9%99rk%c9%99rd%c9%99-c%c9%99msid-c%c9%99f%c9%99rqulu-oglu-naxcivanski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=21035","title":{"rendered":"Unudulmaz s\u0259rk\u0259rd\u0259 &#8212; C\u0259m\u015fid C\u0259f\u0259rqulu o\u011flu Nax\u00e7\u0131vanski"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>H\u0259rb tariximiz\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f generallar b\u0259x\u015f ed\u0259n K\u0259ng\u0259rlil\u0259r (Nax\u00e7\u0131vanskil\u0259r) n\u0259slinin g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si olan C\u0259m\u015fid xan Nax\u00e7\u0131vanski bacar\u0131ql\u0131 s\u0259rk\u0259rd\u0259 kimi \u015f\u0259r\u0259fli d\u00f6y\u00fc\u015f yolu ke\u00e7ib. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi u\u011frunda apar\u0131lan m\u00fcbariz\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi \u015f\u00fcca\u0259tl\u0259rl\u0259 milli h\u0259rb s\u0259n\u0259ti tariximiz\u0259 d\u0259y\u0259rli t\u00f6hf\u0259l\u0259r verib. Onun y\u00fcks\u0259k ixtisasl\u0131 h\u0259rb\u00e7i kadr haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 sah\u0259sind\u0259ki z\u0259ngin f\u0259aliyy\u0259ti bu g\u00fcn d\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 \u00f6yr\u0259nilir. C\u00fcmhuriyy\u0259t Ordusunun zabiti, diviziya komandiri C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanski z\u0259ngin f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 babalar\u0131 Kalbal\u0131 xan, \u0130smay\u0131l xan, Ehsan xan v\u0259 H\u00fcseyn xan\u0131n s\u0259rk\u0259rd\u0259lik bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259k m\u0259har\u0259tl\u0259 davam etdirmi\u015fdir.<br><\/strong><br>C\u0259m\u015fid C\u0259f\u0259rqulu o\u011flu Nax\u00e7\u0131vanski 9 avqust 1895-ci ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olub. G\u00f6rk\u0259mli s\u0259rk\u0259rd\u0259 n\u0259sil \u015f\u0259c\u0259r\u0259sind\u0259 general-mayor II Kalbal\u0131 xan\u0131n o\u011flu C\u0259f\u0259rqulu xan\u0131n ail\u0259sind\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7\u0131b. O d\u00f6vr\u00fcn ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259rbi pe\u015f\u0259y\u0259 yaln\u0131z zad\u0259gan \u00f6vladlar\u0131 c\u0259lb olunurdular. Bel\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131 ki, zad\u0259gan \u00f6vladlar\u0131nda sadiqlik, etibarl\u0131l\u0131q g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri y\u00fcks\u0259k idi. C\u0259m\u015fid d\u0259 xan n\u0259slinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, zad\u0259gan \u00f6vlad\u0131 kimi h\u0259rb elminin sirl\u0259rini \u00f6yr\u0259nir. O, 1914-c\u00fc ild\u0259 Yelizavetqrad (Q\u0259rbi Ukrayna) qvardiya m\u0259kt\u0259bind\u0259 t\u0259hsil al\u0131r. Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlardan t\u0259\u015fkil olunmu\u015f s\u00fcvari eskadronunun komandiri olan C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanski &#171;Brusilov c\u0259bh\u0259si&#187;nin yar\u0131lmas\u0131nda i\u015ftirak edir v\u0259 \u015f\u00fcca\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 4-c\u00fc d\u0259r\u0259c\u0259li &#171;M\u00fcq\u0259dd\u0259s Georgi&#187; ordeni il\u0259 t\u0259ltif olunur. Avstriya-Rum\u0131niya c\u0259bh\u0259sind\u0259 \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 yaralanan Nax\u00e7\u0131vanski igid s\u00fcvari zabiti kimi g\u00fcm\u00fc\u015f silahla m\u00fckafatland\u0131r\u0131l\u0131r, II, III, IV d\u0259r\u0259c\u0259li Anna, II d\u0259r\u0259c\u0259li Stanislav ordenl\u0259ri il\u0259 t\u0259ltif olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin ordu quruculu\u011funda g\u00f6rk\u0259mli h\u0259rb xadimi C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanskinin b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259ri olub. Rusiyada ba\u015f ver\u0259n inqilablar b\u00f6y\u00fck \u00e7ar ordusuna da t\u0259sirsiz \u00f6t\u00fc\u015fm\u00fcr. C\u0259nub-Q\u0259rb c\u0259bh\u0259sinin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanski komandiri oldu\u011fu s\u00fcvari alay\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 V\u0259t\u0259n\u0259 d\u00f6n\u00fcr v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259li zabit kimi Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 qo\u015fulur. O, 1918-ci il sentyabr\u0131n 15-d\u0259 Qafqaz \u0130slam Ordusu, milli qo\u015fun hiss\u0259l\u0259ri, \u018flahidd\u0259 Korpusun t\u0259rkibind\u0259 erm\u0259ni-bol\u015fevik h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin Bak\u0131dan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131nda v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n istiqlaliyy\u0259ti u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259sind\u0259 inamla d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Alay komandiri kimi \u00e7ar ordusunda v\u0259 m\u00fcharib\u0259 c\u0259bh\u0259l\u0259rind\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259cr\u00fcb\u0259 qazanm\u0131\u015f istedadl\u0131 s\u0259rk\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda milli ordu hiss\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131nda bilik v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259sini \u0259sirg\u0259m\u0259di. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanskinin Xank\u0259ndid\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n komandiri oldu\u011fu alay 1920-ci ilin mart\u0131nda Qaraba\u011fda erm\u0259ni da\u015fnak q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 ke\u00e7iril\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015f \u0259m\u0259liyyatlar\u0131nda v\u0259 daxili sabitliyin qorunmas\u0131nda b\u00fct\u00fcn tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 yerin\u0259 yetirir. Qaraba\u011fda erm\u0259ni quldurlar\u0131n\u0131n m\u0259hv edilm\u0259sind\u0259 v\u0259 \u018fsk\u0259ran qalas\u0131n\u0131n azad olunmas\u0131nda \u0130kinci Qaraba\u011f s\u00fcvari alay\u0131n\u0131n komandiri C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanski v\u0259 \u0259sg\u0259rl\u0259ri \u0259sl q\u0259hr\u0259manl\u0131q g\u00f6st\u0259rdil\u0259r. 1920-ci ilin aprel i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra onun s\u00fcvari alay\u0131 da q\u0131z\u0131l ordu hiss\u0259l\u0259rinin t\u0259rkibin\u0259 ke\u00e7ir. T\u0259cr\u00fcb\u0259li zabit C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanski Bak\u0131da yarad\u0131lm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan Birl\u0259\u015fmi\u015f Komanda M\u0259kt\u0259binin r\u0259isi, 1921-ci ilin dekabr\u0131nda is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ilk milli da\u011f-at\u0131c\u0131 diviziyas\u0131n\u0131n komandiri t\u0259yin olunur, y\u00fcks\u0259k ixtisasl\u0131 h\u0259rb\u00e7i kadrlar\u0131n haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. C\u0259sur s\u0259rk\u0259rd\u0259 milli da\u011f-at\u0131c\u0131 diviziyas\u0131n\u0131 ke\u00e7mi\u015f \u0130ttifaq\u0131n h\u0259r yerind\u0259 tan\u0131d\u0131r. M\u0259\u015fhur rus s\u0259rk\u0259rd\u0259si M.V.Frunze 1923 v\u0259 1925-ci ill\u0259rd\u0259 ordu hiss\u0259l\u0259rinin d\u00f6y\u00fc\u015f haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yoxlamaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 Bak\u0131ya g\u0259l\u0259rk\u0259n diviziyan\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 yax\u0131ndan tan\u0131\u015f olur v\u0259 C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanskinin xidm\u0259tini y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir.<\/p>\n\n\n\n<p>Art\u0131q o, h\u0259rbi taktikan\u0131 v\u0259 h\u0259rb elmini d\u0259rind\u0259n bil\u0259n s\u0259rk\u0259rd\u0259 kimi yeti\u015fmi\u015fdi. Qeyd edilm\u0259lidir ki, onun bacar\u0131ql\u0131 h\u0259rbi r\u0259is kimi yeti\u015fm\u0259sind\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f h\u0259rbi xadiml\u0259rd\u0259n S\u0259m\u0259d b\u0259y Mehmandarovun v\u0259 \u018fla\u011fa \u015e\u0131xlinskinin b\u00f6y\u00fck rolu olub. Bu m\u0259\u015fhur s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259rin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 Az\u0259rbaycan diviziyas\u0131 Zaqafqaziya ordusunun taktiki-t\u0259lim m\u0259\u015fql\u0259rind\u0259 birinci yeri tutmu\u015fdu. C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanski 1921-ci ild\u0259n 1 iyun 1931-ci il\u0259d\u0259k Az\u0259rbaycan milli da\u011f-at\u0131c\u0131 diviziyas\u0131n\u0131n komandiri olub. Bu 10 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 \u00f6lk\u0259nin h\u0259rbi quruculu\u011funa b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259l\u0259r verib. &#171;Taktiki-t\u0259lim haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 q\u0259na\u0259tl\u0259ndiricidir, \u00f6z haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u0259rinl\u0259\u015fdirir, h\u0259rbi i\u015f\u0259 sonsuz m\u0259h\u0259bb\u0259t g\u00f6st\u0259rir, i\u015fd\u0259 f\u0259ald\u0131r, metodika sah\u0259sind\u0259 haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 kafidir, komanda xadimliyin\u0259 t\u0259may\u00fcl\u00fc b\u00f6y\u00fckd\u00fcr, diviziyaya r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259y\u0259 tam layiqdir&#187;. Bu s\u0259tirl\u0259r 1927-1928-ci ill\u0259rd\u0259 h\u0259rbi akademiyan\u0131n ali komanda hey\u0259tind\u0259n C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanskiy\u0259 verilmi\u015f xasiyy\u0259tnam\u0259d\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n\n\n\n<p>O, xan \u0259silli oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n s\u0131ralar\u0131na q\u0259bul edilmirdi. Daim t\u0259qib olunan C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanski Moskvaya M.V.Frunze ad\u0131na H\u0259rbi Akademiyaya dinl\u0259yici kimi g\u00f6nd\u0259rilir. 1933-c\u00fc ild\u0259 kursu bitirdikd\u0259n sonra akademiyada m\u00fc\u0259llim saxlan\u0131l\u0131r v\u0259 \u0259sas fak\u00fclt\u0259nin ikinci kursunun r\u0259isi t\u0259yin edilir. 1934-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 \u00fcmumi taktika kafedras\u0131na r\u0259is t\u0259yin edil\u0259n C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanskiy\u0259 1935-ci ilin 5 dekabr tarixind\u0259 kombriq, y\u0259ni, general h\u0259rbi r\u00fctb\u0259si verilir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6t\u0259n \u0259srin 30-cu ill\u0259rinin sonlar\u0131nda q\u0131rm\u0131z\u0131 terrorun geni\u015f &#171;v\u00fcs\u0259t&#187; ald\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6n\u0259md\u0259 diviziya komandiri C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanski guya ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi &#171;casus t\u0259xribat d\u0259st\u0259si&#187; il\u0259 m\u00fchacir\u0259td\u0259 olan qarda\u015flar\u0131 Davud xan v\u0259 Kalbal\u0131 xanla s\u0131x \u0259laq\u0259 saxlamaqda t\u0259qsirl\u0259ndiril\u0259r\u0259k repressiyaya m\u0259ruz qal\u0131r. O, m\u0259\u015fhur Lefortovo h\u0259bsxanas\u0131n\u0131n divarlar\u0131 aras\u0131nda 97 g\u00fcn a\u011f\u0131r i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131r. H\u00f6km g\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u00fcn totalitar rejim qayda-qanunlar\u0131 istedadl\u0131 s\u0259rk\u0259rd\u0259, general C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanskinin \u00f6mr\u00fcn\u00fc yar\u0131da qoydu. 43 illik h\u0259yat\u0131n\u0131n 26 ilini h\u0259rb s\u0259n\u0259tin\u0259 h\u0259sr ed\u0259n unudulmaz s\u0259rk\u0259rd\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn \u0259n parlaq \u00e7a\u011f\u0131nda q\u0131rm\u0131z\u0131 terrorun qurban\u0131 oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanski Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131 v\u0259 Zaqafqaziya Sovet Federativ Sosialist Respublikas\u0131 M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259l\u0259rinin \u00fczv\u00fc idi. Q\u0131rm\u0131z\u0131 bayraq, Q\u0131rm\u0131z\u0131 \u018fm\u0259k Bayra\u011f\u0131, Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ulduz ordenl\u0259ri il\u0259 t\u0259ltif edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Xalq\u0131m\u0131z repressiya qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259sini daim \u0259ziz tutur, onlar\u0131 ehtiramla yad edir. 1971-ci ild\u0259 \u00fcmummilli liderimiz Heyd\u0259r \u018fliyevin yaratd\u0131\u011f\u0131 respublika h\u0259rbi t\u0259yinatl\u0131 orta internat-m\u0259kt\u0259bi C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanskinin ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. Do\u011fma ata-baba yurdu Nax\u00e7\u0131vanda ev-muzeyi yarad\u0131l\u0131b. Bak\u0131da vaxtil\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 binaya barelyefi vurulub. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev 2015-ci il aprelin 2-d\u0259 g\u00f6rk\u0259mli s\u0259rk\u0259rd\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n ilk milli at\u0131c\u0131 diviziyas\u0131n\u0131n komandiri general C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanskinin 120 illik yubileyinin ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b. \/ordu,az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259rb tariximiz\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f generallar b\u0259x\u015f ed\u0259n K\u0259ng\u0259rlil\u0259r (Nax\u00e7\u0131vanskil\u0259r) n\u0259slinin g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si olan C\u0259m\u015fid xan Nax\u00e7\u0131vanski&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":21036,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-21035","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/njhb.jpg",512,376,false],"thumbnail":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/njhb-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/njhb-300x220.jpg",300,220,true],"medium_large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/njhb.jpg",512,376,false],"large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/njhb-300x220.jpg",300,220,true],"1536x1536":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/njhb.jpg",512,376,false],"2048x2048":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/njhb.jpg",512,376,false],"covernews-slider-full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/njhb.jpg",512,376,false],"covernews-slider-center":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/njhb.jpg",512,376,false],"covernews-featured":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/njhb.jpg",512,376,false],"covernews-medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/njhb.jpg",463,340,false],"covernews-medium-square":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/njhb.jpg",340,250,false]},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Tarix<\/a>","tag_info":"Tarix","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21035","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21035"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21035\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21037,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/21035\/revisions\/21037"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/21036"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21035"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=21035"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=21035"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}