{"id":17985,"date":"2022-08-15T08:37:38","date_gmt":"2022-08-15T04:37:38","guid":{"rendered":"http:\/\/veteran.az\/?p=17985"},"modified":"2022-08-15T08:37:39","modified_gmt":"2022-08-15T04:37:39","slug":"stalinin-1921-ci-ild%c9%99-qarabaga-dair-hansisa-fikir-soyl%c9%99diyi-faktina-rast-g%c9%99lm%c9%99mis%c9%99m-erm%c9%99ni-professor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=17985","title":{"rendered":"Stalinin 1921-ci ild\u0259 Qaraba\u011fa dair hans\u0131sa fikir s\u00f6yl\u0259diyi fakt\u0131na rast g\u0259lm\u0259mi\u015f\u0259m &#8212; erm\u0259ni professor"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259rinin (B\u018f\u018f) \u015earcah Universitetinin erm\u0259ni professoru, beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis Arsen Saparov 2018-ci ild\u0259 deyib:<\/strong> <\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; <strong>\u015e\u0259xs\u0259n m\u0259n bu iddian\u0131 t\u0259sdiq ed\u0259c\u0259k hans\u0131sa s\u0259n\u0259d tapa bilm\u0259dim. Dig\u0259r yandan, bu kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 \u201c\u0259zilmi\u015f erm\u0259ni xalq\u0131\u201d prizmas\u0131ndan yana\u015f\u0131l\u0131r. Q\u0259na\u0259tim\u0259 g\u00f6r\u0259, bu, do\u011fru yana\u015fma deyil.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Onun &#171;Armenian\u201d q\u0259zetin\u0259 2018-ci ild\u0259 verdiyi m\u00fcsahib\u0259sini t\u0259qdim edirik.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br>&#8212; Erm\u0259nistanda geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f iddiaya g\u00f6r\u0259, rus sovet liderl\u0259ri \u201cerm\u0259ni \u0259razil\u0259rini\u201d \u2013 Qars v\u0259 S\u00fcrm\u0259lini T\u00fcrkiy\u0259y\u0259, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 Qaraba\u011f\u0131 Az\u0259rbaycana verib. Sizc\u0259, bu iddia tarix bax\u0131m\u0131ndan n\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259sasl\u0131d\u0131r?<br><br>&#8212; \u015e\u0259xs\u0259n m\u0259n bu iddian\u0131 t\u0259sdiq ed\u0259c\u0259k hans\u0131sa s\u0259n\u0259d tapa bilm\u0259dim. Dig\u0259r yandan, bu kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 \u201c\u0259zilmi\u015f erm\u0259ni xalq\u0131\u201d prizmas\u0131ndan yana\u015f\u0131l\u0131r. Q\u0259na\u0259tim\u0259 g\u00f6r\u0259, bu, do\u011fru yana\u015fma deyil. Bunun g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 baha ba\u015fa g\u0259l\u0259c\u0259yini dey\u0259 bil\u0259r\u0259m, bu, m\u0259suliyy\u0259tli iddiad\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, bir s\u0131ra m\u00fcbahis\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri h\u0259ll etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu \u201ckart\u201ddan vaxtil\u0259 istifad\u0259 edildiyi deyilirdi, amma 1920-21-ci ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n xeyrin\u0259 veril\u0259n q\u0259rarlara baxsaq, bu q\u0259rarlar\u0131n \u201c\u0259zilmi\u015f erm\u0259ni xalq\u0131\u201dna g\u00fcz\u0259\u015ftin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dey\u0259 bil\u0259rik. Bu, h\u0259min d\u00f6n\u0259md\u0259 sad\u0259c\u0259 olaraq, b\u00f6y\u00fck g\u00fccl\u0259rin \u00f6z maraqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn diqq\u0259t etdikl\u0259ri m\u0259s\u0259l\u0259 idi. H\u0259min iddian\u0131n da h\u0259min g\u00fccl\u0259rin maraqlar\u0131 bax\u0131m\u0131ndan bu g\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259sirli oldu\u011funu g\u00f6r\u0259 bil\u0259rik.<br><br>&#8212; Qaraba\u011fa Az\u0259rbaycan daxilind\u0259 muxtariyy\u0259tin verilm\u0259si Stalinin plan\u0131 idi?<br><br>&#8212; Stalinin 1921-ci ild\u0259 Qaraba\u011fa dair hans\u0131sa fikir s\u00f6yl\u0259diyi fakt\u0131na rast g\u0259lm\u0259mi\u015f\u0259m. Bu bar\u0259d\u0259 bir s\u0259n\u0259d yoxdur. Bol\u015fevikl\u0259rin bununla ba\u011fl\u0131 q\u0259rarlar\u0131n\u0131 t\u0259sdiq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn fakt axtar\u0131rd\u0131m. Amma he\u00e7 bir d\u0259lil tapmad\u0131m, \u0259ksin\u0259, erm\u0259ni kommunistl\u0259rin Qaraba\u011fa \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259tinin olmad\u0131\u011f\u0131na rast g\u0259ldim. Z\u0259ng\u0259zurdak\u0131 da\u015fnak \u00fcsyan\u0131 yat\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259min d\u00f6n\u0259md\u0259 da\u015fnaklar\u0131n m\u00f6vqel\u0259rini z\u0259ifl\u0259tm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259n istifad\u0259 olundu v\u0259 Qaraba\u011f\u0131n Erm\u0259nistan \u0259razisi oldu\u011fu iddias\u0131n\u0131 t\u0259sdiq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yegan\u0259 alternativ bu b\u00f6lg\u0259nin Erm\u0259nistana verilm\u0259si idi. Bununla da\u015fnaklar\u0131n m\u00f6vqel\u0259rini z\u0259ifl\u0259tm\u0259k ist\u0259yirdil\u0259r.<br>Da\u015fnaklar\u0131 m\u0259\u011flub etm\u0259yin yegan\u0259 yolu bu idi.<br><br>&#8212; Niy\u0259 Qaraba\u011fa muxtar respublika statusu yerin\u0259 muxtar vilay\u0259t statusu verildi, bununla ba\u011fl\u0131 hans\u0131sa s\u0259n\u0259d varm\u0131?<br><br>&#8212; Bu bar\u0259d\u0259 Stalin, yaxud ba\u015fqa biri t\u0259r\u0259find\u0259n imzalanm\u0131\u015f s\u0259n\u0259d yoxdur. M\u0259s\u0259l\u0259n, Qafqazda Abxaziya 1860-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Rusiyadan muxtariyy\u0259t alan v\u0259 \u00f6z statusunu sonad\u0259k qoruya bil\u0259n b\u00f6lg\u0259 idi. C\u0259nubi Osetiyaya da muxtariyy\u0259t statusu verildi. Lakin Osetiyada he\u00e7 vaxt osetinl\u0259r olmay\u0131b. Lakin ruslar \u00f6z maraqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Osetiyaya bu statusu verdil\u0259r. Bunu Qaraba\u011fa da aid etm\u0259k olar. O d\u00f6n\u0259md\u0259 erm\u0259nil\u0259r Qaraba\u011fa n\u0259zar\u0259t etmirdil\u0259r, bu ruslar\u0131n iddias\u0131 idi, erm\u0259nil\u0259rin yox.<br><br>&#8212; Nax\u00e7\u0131van\u0131n toxunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n elan edilm\u0259sind\u0259n sonra Nax\u00e7\u0131vana muxtar respublika statusunun verilm\u0259si haqda n\u0259 dey\u0259 bil\u0259rsiniz?<br><br>&#8212; Nax\u00e7\u0131van haqda \u00e7ox az m\u0259lumat var. Sovet d\u00f6n\u0259mind\u0259 bel\u0259, Nax\u00e7\u0131van haqda m\u0259lumat almaq m\u00fcmk\u00fcn deyildi. Erm\u0259ni arxivl\u0259ri d\u0259 Nax\u00e7\u0131van bar\u0259d\u0259 hans\u0131sa m\u0259lumata sahib deyill\u0259r&#8230;<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259rinin (B\u018f\u018f) \u015earcah Universitetinin erm\u0259ni professoru, beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis Arsen Saparov 2018-ci&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-17985","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cmiyyt"],"featured_image_urls":{"full":"","thumbnail":"","medium":"","medium_large":"","large":"","1536x1536":"","2048x2048":"","covernews-slider-full":"","covernews-slider-center":"","covernews-featured":"","covernews-medium":"","covernews-medium-square":""},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=6\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","tag_info":"C\u0259miyy\u0259t","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17985","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17985"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17985\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17987,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17985\/revisions\/17987"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17985"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17985"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17985"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}