{"id":177,"date":"2018-12-31T22:17:45","date_gmt":"2018-12-31T18:17:45","guid":{"rendered":"http:\/\/veteran.az\/wordpress\/?p=177"},"modified":"2019-01-18T19:09:07","modified_gmt":"2019-01-18T15:09:07","slug":"kqb-nin-qisasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=177","title":{"rendered":"KQB-nin qisas\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p>Nal\u00e7ik sakini, 1947-cu il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc, milliyy\u0259tc\u0259 rus olan SOV.\u0130KP \u00fczv\u00fc Viktor \u0130vanovi\u00e7 Belenko. Ba\u015f leytenant, 513-c\u00fc Hava H\u00fccumundan M\u00fcdafi\u0259 aviasiya komandirinin m\u00fcavini, 1976-ci il sentyabr\u0131n 6-d\u0259 &#171;Miq-25&#187; q\u0131r\u0131c\u0131 t\u0259yyar\u0259 il\u0259 Yaponiyaya qa\u00e7araq, Amerikadan siyasi s\u0131\u011f\u0131nacaq ist\u0259yib. &#171;AB\u015e-\u0131n milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259 verdiyi \u00e7ox b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259&#187;sin\u0259 g\u00f6r\u0259 1980-ci ild\u0259 Amerika v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 al\u0131b. Sovet q\u0131r\u0131c\u0131-t\u0259yyar\u0259\u00e7i Viktor Belenkonun ad\u0131 1976-ci ild\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya s\u0259s sald\u0131. Viktor o zaman \u00fc\u00e7\u00fcn yeni texnologiya olan \u201cMiq-25\u201d t\u0259yyar\u0259siyl\u0259 Yaponiyaya qa\u00e7ma\u011fa m\u00fcv\u0259ff\u0259q olub. Moskvada x\u0259yan\u0259t\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 inanm\u0131r. Amma sonra AB\u015e prezidenti t\u0259yyar\u0259\u00e7ini \u00f6lk\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n t\u0259ltif ed\u0259nd\u0259, onu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada axtarma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. Lakin Belenko h\u0259min vaxt art\u0131q ba\u015fqa ad v\u0259 soyad da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131, yeni ail\u0259 qurub, ba\u015fqa bir i\u015fl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Sentyabr\u0131n 6-da s\u0259h\u0259r &#171;Miq-25&#187; t\u0259yar\u0259sinin kabin\u0259sin\u0259 oturark\u0259n, Viktor \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 aviatexnikd\u0259n t\u0259yyar\u0259nin bak\u0131n\u0131n 100 faiz dolu oldu\u011funu soru\u015fur. M\u0259s\u0259l\u0259 buras\u0131ndad\u0131r ki, onun u\u00e7u\u015f proqram\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bak\u0131n yaln\u0131z 80 faiz dolu olmas\u0131 kifay\u0259t ed\u0259rdi. Belenko \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlanm\u0131\u015f t\u0259yyar\u0259d\u0259 texniki nasazl\u0131q a\u015fkarland\u0131\u011f\u0131ndan, ona n\u00f6vb\u0259t\u00e7i hiss\u0259nin yanacaq bak\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 dolu olan ehtiyat t\u0259yyar\u0259si verilmi\u015fdi, bel\u0259likl\u0259, t\u0259sad\u00fcfd\u0259nmi, yoxsa \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n planla\u015fd\u0131rm\u0131\u015f plan \u00fczr\u0259mi qa\u00e7\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn ideal v\u0259ziyy\u0259t yaran\u0131r. T\u0259yyar\u0259nin Primorski diyar\u0131n\u0131n Sokolovka aeroportundan havaya qalxmas\u0131ndan bir ne\u00e7\u0259 saat sonra, Yaponiya radiosu x\u0259b\u0259r verir ki, sovet t\u0259yyar\u0259\u00e7isi Belenko \u201cMiq-25\u201d q\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 il\u0259 Hokkaydo aeroportunda eni\u015f edib. Ard\u0131nca is\u0259 sensasiyal\u0131 m\u0259lumat verib: &#171;Belenko AB\u015e-dan siyasi s\u0131\u011f\u0131nacaq ist\u0259yib. O, sentyabr\u0131n 9-d\u0259 AB\u015e-a apar\u0131l\u0131b&#187;.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259yyar\u0259 s\u00f6k\u00fcl\u0259r\u0259k, yapon v\u0259 amerikal\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259trafl\u0131 \u00f6yr\u0259nildikd\u0259n sonra 1976-ci il noyabr\u0131n 15-da SSR\u0130-y\u0259 qaytar\u0131l\u0131b. Bundan sonra h\u0259min s\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f t\u0259yyar\u0259 h\u0259rbi m\u0259kt\u0259bin birind\u0259 d\u0259rs v\u0259saiti kimi istifad\u0259 olunub.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259yyar\u0259y\u0259 bax\u0131\u015f ke\u00e7ir\u0259n yapon v\u0259 amerikal\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r ona y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t veribl\u0259r. Bu t\u0259yyar\u0259nin yegan\u0259 q\u00fcsuru a\u015fa\u011f\u0131 keyfiyy\u0259tli sovet m\u00fch\u0259rriki olub. Bu m\u00fch\u0259rriki maksimal s\u00fcr\u0259tl\u0259 h\u0259tta bir d\u0259f\u0259 u\u00e7u\u015fdan sonra tam d\u0259yi\u015fdirm\u0259k laz\u0131m g\u0259lirdi. Bu haqa amerikal\u0131 h\u0259mkarlar\u0131na \u0130srail k\u0259\u015ffiyyat\u0131 m\u0259lumat vermi\u015fdi. Qa\u00e7\u0131r\u0131lan t\u0259yyar\u0259nin Yaponiyada m\u00fcayin\u0259si bunu t\u0259sdiq etdi. F\u00fczelyaj elementl\u0259rinin qayna\u011f\u0131 \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 idi. Belenko h\u0259m d\u0259 amerikal\u0131lara bildirib ki, h\u0259r u\u00e7u\u015fdan sonra m\u00fch\u0259rriki d\u0259yi\u015fm\u0259sinl\u0259r dey\u0259, pilotlara &#171;\u041ciq- 25&#187; t\u0259yyar\u0259sind\u0259 yaln\u0131z a\u015fa\u011f\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 t\u0259lim u\u00e7u\u015flar\u0131 ke\u00e7irm\u0259k \u0259mri verilirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015f vermi\u015f xo\u015fag\u0259lm\u0259z insidentd\u0259n sonra KQB (DTK) \u0259trafl\u0131 ara\u015fd\u0131rmaya ba\u015flad\u0131. Onun \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin h\u0259rt\u0259r\u0259fli \u00f6yr\u0259nilm\u0259si m\u0259qs\u0259di il\u0259 116 n\u0259f\u0259r qohum v\u0259 \u0259sg\u0259r dindirilib. Sa\u011flaml\u0131q v\u0259ziyy\u0259ti v\u0259 ail\u0259d\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri, m\u0259n\u0259vi-siyasi keyfiyy\u0259tl\u0259ri haqda m\u0259lumatlar toplan\u0131r. Lakin bu g\u00fcn\u0259 kimi onun h\u0259r hans\u0131 bir x\u0259yan\u0259tkar niyy\u0259tl\u0259ri haqq\u0131nda m\u0259lumat a\u015fkar edilmir. Aviasiya sistemind\u0259 ciddi t\u0259mizl\u0259m\u0259 i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131r. H\u0259tta bir balaca \u015f\u00fcbh\u0259li g\u00f6r\u00fcn\u0259n insanlar aviasiya xidm\u0259tind\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259yyar\u0259nin g\u00f6y\u0259 qalxd\u0131\u011f\u0131 \u00c7uquyevkid\u0259n b\u00fct\u00fcn pilotlar dig\u0259r qarnizona ke\u00e7irilir v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 y\u00fcks\u0259k r\u00fctb\u0259li h\u0259rbi\u00e7il\u0259r \u015f\u0259xs\u0259n Brejnevin \u0259mri il\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131l\u0131r. T\u0259bli\u011fat ma\u015f\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259diyi bir zamanda r\u0259smi b\u0259yanatlarda qa\u00e7\u0131\u015f\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 obyektiv qiym\u0259t verilm\u0259yib, \u00e7\u00fcnki sifari\u015fli xarakter da\u015f\u0131y\u0131b. X\u00fcsusil\u0259, m\u0259n\u0259vi-siyasi c\u0259h\u0259td\u0259n d\u0259y\u0259n ziyandan ba\u015fqa, Belenko SSR\u0130-y\u0259 t\u0259xmin\u0259n 2 milyard rubl m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 maddi ziyan vurmu\u015fdu. \u00c7\u00fcnki b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259d\u0259 tan\u0131nma sisteminin cihazlar\u0131n\u0131n t\u0259cili d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si laz\u0131m g\u0259lmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>AB\u015e-a k\u00f6\u00e7\u0259nd\u0259n sonra Belenko, m\u00fcxt\u0259lif auditoriyalarda d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6z qa\u00e7mas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri bar\u0259d\u0259 \u0259trafl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131b. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259tta o pilot olmasayd\u0131 bel\u0259, SSR\u0130-ni t\u0259rk etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fctl\u0259q ba\u015fqa bir yol tapacaqd\u0131. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, ona x\u0259yan\u0259t bar\u0259d\u0259 sual verdil\u0259r. O cavab verib ki, m\u0259xfilik v\u0259 yalan, d\u00fcnyada g\u0259rginliyin art\u0131r\u0131lmas\u0131na xidm\u0259t edir. Q\u0259rb\u0259 \u201c\u041ciq-25\u201di g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k, o, sovet r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin paranoyas\u0131n\u0131 azaltd\u0131. Belenko \u0259min oldu\u011funu bildirib ki, SSR\u0130 v\u0259 AB\u015e aras\u0131nda birba\u015fa h\u0259rbi m\u00fcnaqi\u015f\u0259 he\u00e7 vaxt ba\u015f verm\u0259y\u0259c\u0259k, amma sars\u0131lmaz Sovetl\u0259r Birliyi m\u00fctl\u0259q da\u011f\u0131lacaq. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 o, \u00f6z\u00fcn\u00fc satq\u0131n saym\u0131r. Belenko M\u0259rk\u0259zi k\u0259\u015ffiyyat idar\u0259sinin t\u0259\u015fkil etdiyi bir ne\u00e7\u0259 \u0259m\u0259liyyatda i\u015ftirak edib. Onun 1983-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda Uzaq \u015e\u0259rqd\u0259 koreyal\u0131 s\u0259rni\u015fin t\u0259yyar\u0259sinin vurulmas\u0131 zaman\u0131 sovet t\u0259yyar\u0259\u00e7il\u0259rinin yer il\u0259 maqnitofon yaz\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259n\u0259n qrupun t\u0259rkibind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259si m\u0259lumdur.<\/p>\n\n\n\n<p>SSR\u0130 Ali m\u0259hk\u0259m\u0259si h\u0259rbi kollegiyas\u0131n\u0131n \u0259mri il\u0259 1947-ci il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc Viktor \u0130vanovi\u00e7 Belenko v\u0259t\u0259n\u0259 x\u0259yan\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 qiyabi olaraq, \u0259n a\u011f\u0131r c\u0259zaya &#8212; q\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259y\u0259 m\u0259hkum edilib. Belenkonun cinay\u0259t i\u015fin\u0259, a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 v\u0259 qiyabi olaraq h\u00f6km \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 vaxtdan 25 il ke\u00e7diyin\u0259 g\u00f6r\u0259 2001-ci ilin noyabr\u0131nda xitam verilib. H\u0259r halda, Belenko c\u0259zas\u0131z qalmay\u0131b. Onun x\u0259yan\u0259tinin c\u0259zas\u0131 \u0259srin d\u00f6rdd\u0259 birind\u0259n \u00e7oxunu ona do\u011fma olanlardan x\u0259b\u0259rsiz ya\u015famaq olub v\u0259 \u00fcst\u0259lik, KQB (DTK)-nin t\u0259l\u0259sini qorxa-qorxa m\u00fct\u0259madi g\u00f6zl\u0259yib.<\/p>\n\n\n\n<p>Qorxdu\u011fu KQB-nin qisas\u0131 is\u0259 onu bu yax\u0131n ill\u0259rd\u0259, 2008-ci ild\u0259 haqlay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ke\u00e7mi\u015f pilotu yapon jurnalisti axtar\u0131b tap\u0131r. T\u0259xmin\u0259n 20 saatl\u0131q m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 Belenko t\u0259sad\u00fcf\u0259n a\u011fz\u0131ndan qa\u00e7\u0131r\u0131r ki, o iki il \u0259vv\u0259l biznes i\u015fl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 Moskvada olub. Bir m\u00fcdd\u0259t sonra is\u0259 KQB (DTK) varisl\u0259rinin t\u0259\u015fkil etdiyi yol q\u0259zas\u0131nda faci\u0259vi \u00f6l\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>#GizliFAYL<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nal\u00e7ik sakini, 1947-cu il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc, milliyy\u0259tc\u0259 rus olan SOV.\u0130KP \u00fczv\u00fc Viktor \u0130vanovi\u00e7 Belenko. Ba\u015f leytenant,&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":178,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-177","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/\u0413\u0410\u0417-24-205-\u041a\u0413\u0411-\u0421\u0421\u0421\u0420-700x428.jpg",700,428,false],"thumbnail":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/\u0413\u0410\u0417-24-205-\u041a\u0413\u0411-\u0421\u0421\u0421\u0420-700x428-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/\u0413\u0410\u0417-24-205-\u041a\u0413\u0411-\u0421\u0421\u0421\u0420-700x428-300x183.jpg",300,183,true],"medium_large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/\u0413\u0410\u0417-24-205-\u041a\u0413\u0411-\u0421\u0421\u0421\u0420-700x428.jpg",640,391,false],"large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/\u0413\u0410\u0417-24-205-\u041a\u0413\u0411-\u0421\u0421\u0421\u0420-700x428.jpg",640,391,false],"1536x1536":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/\u0413\u0410\u0417-24-205-\u041a\u0413\u0411-\u0421\u0421\u0421\u0420-700x428.jpg",700,428,false],"2048x2048":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/\u0413\u0410\u0417-24-205-\u041a\u0413\u0411-\u0421\u0421\u0421\u0420-700x428.jpg",700,428,false],"covernews-slider-full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/\u0413\u0410\u0417-24-205-\u041a\u0413\u0411-\u0421\u0421\u0421\u0420-700x428.jpg",700,428,false],"covernews-slider-center":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/\u0413\u0410\u0417-24-205-\u041a\u0413\u0411-\u0421\u0421\u0421\u0420-700x428.jpg",700,428,false],"covernews-featured":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/\u0413\u0410\u0417-24-205-\u041a\u0413\u0411-\u0421\u0421\u0421\u0420-700x428.jpg",700,428,false],"covernews-medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/\u0413\u0410\u0417-24-205-\u041a\u0413\u0411-\u0421\u0421\u0421\u0420-700x428-700x380.jpg",540,293,true],"covernews-medium-square":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/\u0413\u0410\u0417-24-205-\u041a\u0413\u0411-\u0421\u0421\u0421\u0420-700x428-675x428.jpg",394,250,true]},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Tarix<\/a>","tag_info":"Tarix","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/177","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=177"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/177\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":179,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/177\/revisions\/179"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/178"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=177"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=177"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=177"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}