{"id":16923,"date":"2022-06-09T12:35:59","date_gmt":"2022-06-09T08:35:59","guid":{"rendered":"http:\/\/veteran.az\/?p=16923"},"modified":"2022-06-09T12:35:59","modified_gmt":"2022-06-09T08:35:59","slug":"az%c9%99rbaycanin-sax%c9%99l%c9%99ndirilmis-ixrac-marsrutlari-var","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=16923","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilmi\u015f ixrac mar\u015frutlar\u0131 var"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>M\u0259lumdur ki, qloballa\u015fma prosesinin geni\u015fl\u0259ndiyi v\u0259 d\u00fcnya t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sisteminin b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015fdiyi m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir \u00f6lk\u0259nin davaml\u0131 sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131, beyn\u0259lxalq iqtisadi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemin\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 onun ilkin v\u0259 apar\u0131c\u0131 formas\u0131 olan beyn\u0259lxalq ticar\u0259t sistemin\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li inteqrasiyadan as\u0131l\u0131d\u0131r. <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259 ki, beyn\u0259lxalq ticar\u0259td\u0259 f\u0259al i\u015ftirak ed\u0259n \u00f6lk\u0259, bir t\u0259r\u0259fd\u0259n c\u0259miyy\u0259tin t\u0259labat\u0131n\u0131 daha dol\u011fun \u00f6d\u0259m\u0259k, milli iqtisadiyyat\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li strukturunu formala\u015fd\u0131rmaq, m\u00fcasir texnika v\u0259 texnologiyalar \u0259ld\u0259 etm\u0259k v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 qar\u015f\u0131ya \u00e7\u0131xan probleml\u0259ri h\u0259ll etm\u0259k, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259, \u00f6z\u00fcn\u00fcn beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259k b\u00f6lg\u00fcs\u00fcnd\u0259 malik oldu\u011fu \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259ri realla\u015fd\u0131rmaq imkan\u0131 \u0259ld\u0259 etmi\u015f olur. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, haz\u0131rda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 ikit\u0259r\u0259fli ticar\u0259t-iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259ri geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, \u00e7oxt\u0259r\u0259fli beyn\u0259lxalq ticar\u0259t sazi\u015fl\u0259rin\u0259 qo\u015fulmaqla d\u00fcnya ticar\u0259t sistemin\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 inteqrasiya olunur. Xarici iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259r respublikam\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Xarici ticar\u0259tin el\u0259c\u0259 d\u0259 onun komponentl\u0259ri olan ixrac v\u0259 idxal\u0131n d\u00fczg\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si \u00f6lk\u0259nin inki\u015faf\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirir. Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00f6y\u00fck ixrac potensial\u0131na malik olmas\u0131 m\u00fcsb\u0259t perespektivl\u0259rd\u0259n v\u0259 g\u00fccl\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadiyyat\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir. <\/p>\n\n\n\n<p>\u018fsas meyll\u0259rin t\u0259dqiq edilm\u0259si, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n idxal v\u0259 ixrac\u0131n\u0131n, x\u00fcsusil\u0259 strateji m\u0259hsullar ixrac\u0131n\u0131n kompleks t\u0259dqiqi d\u00f6vr\u00fcn obyektiv t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 cavab ver\u0259n, ixrac prioritetl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmas\u0131 v\u0259 \u00f6lk\u0259mizin g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131na xidm\u0259t bax\u0131m\u0131ndan \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. M\u00fcasir \u015f\u0259raitd\u0259 bazar iqtisadiyyat\u0131 sistemin\u0259 ke\u00e7id alan \u00f6lk\u0259l\u0259rin milli iqtisadiyyatlar\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131 yaln\u0131z daxili imkanlarla deyil, \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 xarici amill\u0259rl\u0259, x\u00fcsusil\u0259 xarici ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259n daha geni\u015f v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259si il\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ki, bu da xarici ticar\u0259tin inki\u015faf\u0131n\u0131 z\u0259ruri ed\u0259n m\u00fch\u00fcm amill\u0259rd\u0259n hesab olunur. D\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri resurslarla t\u0259minat\u0131na g\u00f6r\u0259 f\u0259rql\u0259ndiyind\u0259n m\u00fcxt\u0259lif m\u0259hsullar istehsal\u0131 m\u00fcxt\u0259lif resurslar nisb\u0259tini t\u0259l\u0259b edir, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 faydal\u0131 m\u00fcbadil\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn ilkin \u015f\u0259rtl\u0259r yarad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p> \u00d6lk\u0259nin xarici ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259rind\u0259 f\u0259al i\u015ftirak\u0131 onun m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratmaqla iqtisadi inki\u015faf\u0131n y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f imkanlar yarad\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 d\u00fcnya t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sistemind\u0259 xarici ticar\u0259t m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri daim diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir. D\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda yaranan xarici ticar\u0259t beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259k b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fcn daha da geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259, m\u00f6vcud maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi potensiallardan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 edilm\u0259sin\u0259, m\u00fcasir elm v\u0259 texnikan\u0131n \u0259n yeni nailiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n laz\u0131mi s\u0259viyy\u0259d\u0259 yararlanma\u011fa, \u0259sasl\u0131 struktur d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259, d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 s\u0131x dostluq v\u0259 i\u015fg\u00fczar m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131na, \u0259halinin t\u0259labat\u0131n\u0131n tam v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli \u00f6d\u0259nilm\u0259sin\u0259 real imkanlar yarad\u0131r. Xarici faktorlardan t\u0259crid olunman\u0131n birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 inkar edilm\u0259si v\u0259 onun alternativi kimi daxili v\u0259 xarici amill\u0259rd\u0259n istifad\u0259nin dialektik v\u0259hd\u0259ti prinsipinin ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u0259si m\u00fcasir iqtisadi inki\u015faf\u0131n \u0259sas m\u0259zmununu ifad\u0259 edir. Xarici ticar\u0259t obyekt v\u0259 subyekt, m\u0259kan v\u0259 zaman, iqtisadi v\u0259 siyasi bax\u0131mdan da olduqca geni\u015f, m\u00fcxt\u0259lif v\u0259 qeyri-m\u00fct\u0259nasib x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 xarakteriz\u0259 olunur. B\u00fct\u00fcn bunlar xarici ticar\u0259tin \u00fcmumi prinsipl\u0259rini, qanunauy\u011funluqlar\u0131n\u0131 v\u0259 h\u00fcquqi \u0259saslar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ets\u0259 d\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n amill\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla h\u0259r bir \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn xarici ticar\u0259t siyas\u0259tinin v\u0259 strategiyas\u0131n\u0131n milli m\u0259nafel\u0259rl\u0259 regional v\u0259 qlobal m\u0259nafel\u0259rin balansla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u0259sas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259sini, onun elmi-n\u0259z\u0259ri v\u0259 elmi-metodoloji c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259sasland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 z\u0259ruri edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd edil\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 respublikam\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusil\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 xarici ticar\u0259tin ke\u00e7diyi yol n\u0259z\u0259ri v\u0259 praktiki c\u0259h\u0259td\u0259n kompleks \u015f\u0259kild\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131 v\u0259 ondan \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri n\u0259tic\u0259l\u0259r \u00e7\u0131xar\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u0130qtisadi inki\u015fafda xarici ticar\u0259tin rolunun, mahiyy\u0259tinin v\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 beyn\u0259lxalq ticar\u0259t n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 almaq olduqca vacibdir. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rinin bazar iqtisadiyyat\u0131 sistemin\u0259 ke\u00e7m\u0259si xarici ticar\u0259tin geni\u015fl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn yeni imkanlar yarad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, xarici ticar\u0259tin m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadiyyatlar\u0131na verdiyi faydan\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131b ondan maksimum d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yararlanmaq laz\u0131md\u0131r. \u00d6lk\u0259nin xarici ticar\u0259t sferas\u0131ndak\u0131 u\u011furlar\u0131 onun d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131na daha s\u0131x inteqrasiya olundu\u011funu v\u0259 iqtisadiyyat\u0131n a\u00e7\u0131ql\u0131q d\u0259r\u0259c\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldiyini g\u00f6st\u0259rir. Az\u0259rbaycan\u0131n xarici ticar\u0259t siyas\u0259tinin m\u00fch\u00fcm istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n geni\u015fmiqyasl\u0131 t\u0259dbirl\u0259rdir. Az\u0259rbaycanda m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu, onun bazar iqtisadiyyat\u0131 prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 \u00f6lk\u0259mizin beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sisteminin b\u0259rab\u0259rh\u00fcquqlu \u00fczv\u00fcn\u0259 \u00e7evrilm\u0259si respublikam\u0131zda xarici ticar\u0259tin t\u0259nziml\u0259nm\u0259si sistemi qar\u015f\u0131s\u0131nda olduqca m\u00fch\u00fcm v\u0259 tamamil\u0259 yeni v\u0259zif\u0259l\u0259r qoyurdu. T\u0259sad\u00fcfi deyildir ki, xarici ticar\u0259t Az\u0259rbaycanda iqtisadi islahatlar\u0131n daha s\u00fcr\u0259tli getdiyi bir sah\u0259dir. Bu sah\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259rin \u0259sas istiqam\u0259ti is\u0259 xarici ticar\u0259tin bazar prinsipl\u0259rin\u0259 uygun olaraq liberalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 yolunda add\u0131mlamaqd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Yekun olaraq qeyd edim ki, haz\u0131rda regionda v\u0259 d\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n iqtisadi, siyasi, m\u0259d\u0259ni hadis\u0259 v\u0259 prosesl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti layiqinc\u0259 t\u0259msil olunur, \u00f6z m\u00f6vqeyini bildirir v\u0259 m\u0259nafel\u0259rini qoruyur. Respublikam\u0131zda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n demokratik islahatlar, iqtisadi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, el\u0259c\u0259 d\u0259, xarici siyas\u0259t bu g\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u00fcdr\u0259tli d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin, n\u00fcfuzlu t\u0259\u015fkilat v\u0259 qurumlar\u0131n\u0131n diqq\u0259tini Az\u0259rbaycana y\u00f6n\u0259ltmi\u015f, beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131na uy\u011fun qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 faydal\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n qurulmas\u0131na, h\u0259m\u00e7inin, inki\u015faf\u0131na \u0259lveri\u015fli z\u0259min yaratm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Diqq\u0259tiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 minn\u0259tdaram!<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1606177012_126873974_738055150249079_411666890966023466_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-16924\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>\u00a0D\u0259rin h\u00f6rm\u0259tl\u0259,<\/strong> Sabit Vaqif o\u011flu Mehdiyev<\/p>\n\n\n\n<p>\u00a0Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131 Beyl\u0259qan rayon t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7isi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259lumdur ki, qloballa\u015fma prosesinin geni\u015fl\u0259ndiyi v\u0259 d\u00fcnya t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sisteminin b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015fdiyi m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":16925,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-16923","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cmiyyt"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/dsc_8924.jpg",1340,865,false],"thumbnail":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/dsc_8924-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/dsc_8924-300x194.jpg",300,194,true],"medium_large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/dsc_8924-768x496.jpg",640,413,true],"large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/dsc_8924-1024x661.jpg",640,413,true],"1536x1536":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/dsc_8924.jpg",1340,865,false],"2048x2048":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/dsc_8924.jpg",1340,865,false],"covernews-slider-full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/dsc_8924.jpg",1108,715,false],"covernews-slider-center":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/dsc_8924-936x865.jpg",541,500,true],"covernews-featured":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/dsc_8924-1024x661.jpg",1024,661,true],"covernews-medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/dsc_8924-720x380.jpg",540,285,true],"covernews-medium-square":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/dsc_8924-675x450.jpg",375,250,true]},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=6\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","tag_info":"C\u0259miyy\u0259t","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16923","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16923"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16923\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16926,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16923\/revisions\/16926"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16925"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16923"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16923"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16923"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}