{"id":1528,"date":"2019-09-23T08:21:56","date_gmt":"2019-09-23T04:21:56","guid":{"rendered":"http:\/\/veteran.az\/?p=1528"},"modified":"2019-09-23T13:16:37","modified_gmt":"2019-09-23T09:16:37","slug":"q%c9%99ddar-erm%c9%99ni-nazirin-layiqli-sonu-onu-da-sefi-beriya-kimi-gull%c9%99l%c9%99yibl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=1528","title":{"rendered":"Q\u0259ddar erm\u0259ni nazirin layiqli sonu \u2013 onu da \u015fefi Beriya kimi g\u00fcll\u0259l\u0259yibl\u0259r"},"content":{"rendered":"\n<p>Milliy\u0259tc\u0259 erm\u0259ni olan v\u0259 \u201csadist\u201d ad\u0131 il\u0259 tan\u0131nan Nikita Krimyan 1913-c\u00fc ild\u0259 Qarsda anadan olub. R\u0259smi anketind\u0259 valideynl\u0259rinin \u201cerm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d qurbanlar\u0131 oldu\u011fu g\u00f6st\u0259rilib. \u018fslind\u0259 is\u0259 anas\u0131 1932-ci ild\u0259 v\u0259r\u0259m x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u00f6l\u00fcb. Atas\u0131 haqq\u0131nda is\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259 d\u0259qiq m\u0259lumat olmay\u0131b, Arkadi Krimyan evl\u0259ndikd\u0259n d\u00f6rd il sonra ail\u0259sini at\u0131b v\u0259 bir daha geri qay\u0131tmay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Krimyan Vladiqafqazda 9 illik t\u0259hsil ald\u0131qdan sonra ilk \u0259m\u0259k f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 el\u0259 h\u0259min \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 d\u00fclg\u0259r sexind\u0259 ba\u015flay\u0131b. Sonra g\u00f6n-d\u0259ri zavodunda usta k\u00f6m\u0259k\u00e7isi i\u015fl\u0259yib, daha sonra Erm\u0259nistanda sovxozlar\u0131n birind\u0259 direktor m\u00fcavini v\u0259zif\u0259sin\u0259 sahib olub.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u015fini v\u0259 yerini \u201c\u00e7eviklikl\u0259\u201d d\u0259yi\u015f\u0259n Krimyan 1931-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda da \u00f6z\u00fcn\u0259 yer tap\u0131b. Qaradonluda (Qaradonlu 1938-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r \u0130mi\u015fli rayonun m\u0259rk\u0259zi olub) pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q sovxozunda i\u015fl\u0259r idar\u0259sin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik edib.<\/p>\n\n\n\n<p>1932-ci ild\u0259 Nikita Krimyan Tiflisd\u0259 Ba\u015f Siyasi \u0130dar\u0259d\u0259 (QPU) i\u015f\u0259 q\u0259bul olunub. Q\u0131sa bir m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 amans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 f\u0259rql\u0259n\u0259n Krimyan 1937-ci ild\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan \u201cNKVD\u201d-sinin istintaq idar\u0259sinin r\u0259is m\u00fcavini v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin edilib. Bu v\u0259zif\u0259d\u0259 xidm\u0259t ed\u0259rk\u0259n o, s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rini a\u015fmaqla yana\u015f\u0131, \u0259lav\u0259 g\u0259lir \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn maxinasiyalara da \u0259l at\u0131b. Bel\u0259 ki, Krimyan \u00f6z\u00fc v\u0259 tabe\u00e7iliyind\u0259 olan \u00fc\u00e7 n\u0259f\u0259r day\u0131s\u0131n\u0131n direktor oldu\u011fu tiki\u015f kombinat\u0131na r\u0259smi i\u015f\u0259 \u201cq\u0259bul\u201d olunublar. \u0130\u015f\u0259 getm\u0259d\u0259n Krimyan h\u0259r ay d\u00f6rd n\u0259f\u0259rin maa\u015f\u0131n\u0131 al\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00f6vcud qanunvericiliy\u0259 g\u00f6r\u0259, \u201cNKVD\u201d \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n dig\u0259r qurum, t\u0259\u015fkilat v\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259si qada\u011fan olunub v\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 cinay\u0259t m\u0259c\u0259ll\u0259sind\u0259 x\u00fcsusi madd\u0259 d\u0259 \u0259ks olunub. Krimyan\u0131n tiki\u015f kombinat\u0131nda \u201ci\u015fl\u0259m\u0259sinin\u201d \u00fcst\u00fc a\u00e7\u0131landa onun haqq\u0131nda ciddi t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. Krimyan\u0131n h\u0259bs olunma m\u0259s\u0259l\u0259si g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 Lavrenti Beriya m\u00fcdaxil\u0259 edib. Bel\u0259likl\u0259, hiyl\u0259g\u0259r erm\u0259ninin ba\u015f\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259 sovu\u015fub.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonralar uzun ill\u0259r G\u00fcrc\u00fcstanda \u201cNKVD\u201d-d\u0259 idar\u0259 r\u0259isi i\u015fl\u0259mi\u015f Qazaryan bu haqda yaz\u0131b:<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"340\" height=\"200\" src=\"http:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/\u00fcdfed\u00fcd.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1530\" srcset=\"https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/\u00fcdfed\u00fcd.png 340w, https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/\u00fcdfed\u00fcd-300x176.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 340px) 100vw, 340px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>\u201cNikita Krimyan\u0131n qanuna zidd olaraq ba\u015fqa bir m\u00fc\u0259ssis\u0259d\u0259n \u0259m\u0259khaqq\u0131 almas\u0131 cinay\u0259t v\u0259 d\u0259l\u0259duzluq idi. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, bu adam xidm\u0259ti v\u0259zif\u0259sini icra ed\u0259rk\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rini a\u015f\u0131rd\u0131. \u015e\u0259xs\u0259n bu m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn yolverilm\u0259z idi v\u0259 m\u0259n onun haqq\u0131nda d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131m, i\u015fd\u0259n xaric olunma\u011f\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etmi\u015fdim. Krimyan\u0131n h\u0259bs olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rinc\u0259 tutarl\u0131 faktlar var idi. Amma n\u0259 etm\u0259li ki, h\u0259r d\u0259f\u0259 Beriya onu sudan quru \u00e7\u0131xar\u0131rd\u0131. S\u00f6zs\u00fcz ki, Krimyan kimi amans\u0131z, q\u0259ddar, c\u0259llad bir \u015f\u0259xsin \u0259m\u0259ll\u0259ri \u00e7ox da davam ed\u0259 bilm\u0259zdi. Sonda o, \u00f6z layiqli c\u0259zas\u0131n\u0131 ald\u0131&#8230;\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130stintaq aparark\u0259n Nikita Krimyan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus c\u0259za metodlar\u0131 olub. O, ittiham olunan \u015f\u0259xsi \u00f6z\u00fc d\u00f6y\u00fcb v\u0259 bu d\u00f6y\u00fclm\u0259 prosesi h\u0259min \u015f\u0259xsin hans\u0131sa bir \u0259zas\u0131ndan qan a\u00e7\u0131lmas\u0131na q\u0259d\u0259r davam edib. Bundan sonra Krimyan h\u0259min \u015f\u0259xsi yer\u0259 t\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f qan\u0131n\u0131n yalama\u011fa m\u0259cbur edib.<\/p>\n\n\n\n<p>Laz\u0131m olan ifad\u0259ni almaq \u00fc\u00e7\u00fcn Krimyan kameralarda buxar buraxan istilik sisteml\u0259ri qura\u015fd\u0131r\u0131b. Temperatur o h\u0259dd\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b ki, i\u00e7\u0259rid\u0259 olan \u015f\u0259xs ya \u00f6l\u00fcb, ya da Krimyan\u0131n dedikl\u0259ri il\u0259 raz\u0131la\u015f\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Aradan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259li adamlar ad\u0259t\u0259n iki cinay\u0259td\u0259 ittiham olunublar, Stalin\u0259 v\u0259 Beriyaya sui-q\u0259sd c\u0259hdind\u0259.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcrc\u00fcstandan sonra 1939-1945-ci ill\u0259rd\u0259 Krimyan Lvov v\u0259 Yaroslavl vilay\u0259tl\u0259rind\u0259 yerli d\u00f6vl\u0259t t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi idar\u0259l\u0259rind\u0259 r\u0259is v\u0259zif\u0259sind\u0259 xidm\u0259t edib.<\/p>\n\n\n\n<p>1945-ci ilin may ay\u0131nda polkovnik r\u00fctb\u0259sind\u0259 olan Nikita Krimyan Erm\u0259nistan\u0131n d\u00f6vl\u0259t t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi naziri t\u0259yin edilib. Ancaq bu v\u0259zif\u0259d\u0259 Krimyan \u00e7ox tab g\u0259tir\u0259 bilm\u0259yib. Onun \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131\u011f\u0131n\u0131n, qudur\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n h\u0259ddi o d\u0259r\u0259c\u0259y\u0259 \u00e7at\u0131b ki, erm\u0259nil\u0259r \u00f6zl\u0259ri Krimyandan qurtulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn vasit\u0259l\u0259r\u0259 \u0259l at\u0131blar.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n birinci katibi olan Qriqori Arutinov Krimyanla bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 s\u00f6hb\u0259t apar\u0131b, ona x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib. Krimyan is\u0259 bir c\u00fcml\u0259 il\u0259 birinci katibi susdurub:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212; Sizin bizim i\u015fl\u0259r\u0259 qar\u0131\u015fma\u011fa h\u00fcquqi ixtiyar\u0131n\u0131z yoxdur v\u0259 m\u0259n birba\u015fa Lavrenti Beriyan\u0131n tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131 icra edir\u0259m.<br>Sonuncu g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259n v\u0259 bu cavabdan sonra Arutinov Moskvaya yollan\u0131b, Stalinl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcb, Kremld\u0259 Krimyan\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259si h\u0259ll olunub. Onu nazir v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edib Ulyanovsk vilay\u0259tin\u0259 idar\u0259 r\u0259isi g\u00f6nd\u0259ribl\u0259r. Bu hadis\u0259 Beriya il\u0259 Arutinov aras\u0131nda soyuq m\u00fcnasib\u0259t\u0259 s\u0259b\u0259b olub.<\/p>\n\n\n\n<p>Krimyan Leninin v\u0259t\u0259nind\u0259 az da olsa a\u011f\u0131llan\u0131b, t\u0259hsil almaq fikrin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb v\u0259 qiyabi yolla Ulaynovsk Pedaqoji \u0130nstitutunda \u201ct\u0259hsil al\u0131b\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Amma bu a\u011f\u0131ll\u0131l\u0131q da \u00e7ox uzun s\u00fcrm\u0259yib. Krimyan vilay\u0259td\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fctl\u0259q hakim kimi apar\u0131b. Onun sora\u011f\u0131 n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 Kreml\u0259 \u00e7at\u0131b v\u0259 n\u0259hay\u0259t, 1950-ci ild\u0259 o, \u201cyarars\u0131z i\u015f\u00e7i\u201d kimi orqandan xaric edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir m\u00fcdd\u0259t i\u015fsiz qalan Nikita Krimyan k\u00f6hn\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rini i\u015f\u0259 sal\u0131b, bu d\u0259f\u0259 o, Anastas Mikoyan\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 1951-ci ild\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n qida s\u0259nayesi nazirliyind\u0259 kadrlar idar\u0259sin\u0259 r\u0259is t\u0259yin edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00f6hn\u0259 v\u0259rdi\u015fl\u0259rind\u0259n \u0259l \u00e7\u0259km\u0259y\u0259n Krimyan bu nazirlikd\u0259 d\u0259 at oynad\u0131b, Beriya il\u0259 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tez-tez dil\u0259 g\u0259tir\u0259r\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fc nazirliyin birinci \u015f\u0259xsi say\u0131b. El\u0259 iki il sonra, 1953-c\u00fc ild\u0259 Beriyan\u0131n \u00f6z\u00fc nazirliyi Krimyan\u0131n \u0259lind\u0259n \u201cxilas\u201d edib. Beriya h\u0259bs olunduqdan sonra Nikita Krimyan da \u201cd\u0259mir nazir\u201din yax\u0131n adam\u0131 kimi qandallan\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Nikita Krimyan \u0259n a\u011f\u0131r c\u0259zaya, g\u00fcll\u0259nm\u0259y\u0259 m\u0259hkum edilib. 15 noyabr 1955-ci ild\u0259 h\u00f6km icra edilib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130lham C\u0259milo\u011flu<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Milliy\u0259tc\u0259 erm\u0259ni olan v\u0259 \u201csadist\u201d ad\u0131 il\u0259 tan\u0131nan Nikita Krimyan 1913-c\u00fc ild\u0259 Qarsda anadan olub&#8230;.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1529,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-1528","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/defed\u00fcd.jpg",696,960,false],"thumbnail":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/defed\u00fcd-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/defed\u00fcd-218x300.jpg",218,300,true],"medium_large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/defed\u00fcd.jpg",640,883,false],"large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/defed\u00fcd.jpg",640,883,false],"1536x1536":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/defed\u00fcd.jpg",696,960,false],"2048x2048":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/defed\u00fcd.jpg",696,960,false],"covernews-slider-full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/defed\u00fcd.jpg",518,715,false],"covernews-slider-center":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/defed\u00fcd-696x897.jpg",388,500,true],"covernews-featured":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/defed\u00fcd.jpg",696,960,false],"covernews-medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/defed\u00fcd-696x380.jpg",540,295,true],"covernews-medium-square":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/defed\u00fcd-675x450.jpg",375,250,true]},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Tarix<\/a>","tag_info":"Tarix","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1528","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1528"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1528\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1531,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1528\/revisions\/1531"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1529"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1528"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1528"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1528"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}