{"id":14617,"date":"2024-09-19T18:24:07","date_gmt":"2024-09-19T14:24:07","guid":{"rendered":"http:\/\/veteran.az\/?p=14617"},"modified":"2024-09-18T18:24:15","modified_gmt":"2024-09-18T14:24:15","slug":"boyuk-%c9%99rm%c9%99niyy%c9%99-movses-xorenatsi-favtos-buzandin-t%c9%99x%c9%99yyulunun-m%c9%99hsuludur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=14617","title":{"rendered":"\u201cB\u00f6y\u00fck \u018frm\u0259niyy\u0259\u201d Movses Xorenatsi, Favtos Buzand\u0131n t\u0259x\u0259yy\u00fcl\u00fcn\u00fcn m\u0259hsuludur"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>H\u0259c\u0259r Verdiyeva: \u201c\u2026Herodotun d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistan olmay\u0131b. Herodot \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u201cTarix\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, Frakiya tayfalar\u0131 Balkanlardan Frigiyaya-Ki\u00e7ik Asiyaya g\u0259libl\u0259r, oradan \u015e\u0259rq istiqam\u0259tin\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259r\u0259k, Mesopotamiyaya ke\u00e7ibl\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Herodot g\u00f6st\u0259rir ki, onlar F\u0259ratdan yuxar\u0131da ya\u015fay\u0131blar. Herodotun d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u018frm\u0259niyy\u0259 fikri olmas\u0131 d\u00fczg\u00fcn deyil. Strabonun d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 is\u0259 b\u0259li, \u018frm\u0259niyy\u0259 var idi. Ancaq n\u0259 Qafqazda, n\u0259 d\u0259 Ki\u00e7ik Asiyada idi, F\u0259rat \u00e7ay\u0131n\u0131n h\u00f6vz\u0259sind\u0259 bir \u0259razid\u0259 idi. Do\u011frudur, Movses Xorenasi, Favtos Buzand v\u0259 dig\u0259r erm\u0259ni m\u0259nb\u0259l\u0259ri israrla s\u00fcbut etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar ki, B\u00f6y\u00fck \u018frm\u0259niyy\u0259 olub. Erm\u0259nil\u0259rin q\u0259bul etdiyi erm\u0259ni tarixi haqq\u0131nda ger\u00e7\u0259kl\u0259r sual alt\u0131ndad\u0131r. Movses Xorenasi d\u0259 erm\u0259ni tarixini yox, erm\u0259ni xalq\u0131n\u0131n tarixini yaz\u0131b. Sonradan sovet erm\u0259ni\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131nda bu, t\u0259hrif olunaraq erm\u0259ni tarixi kimi t\u0259qdim olunub. AB\u015e-\u0131n Kaliforniya Universitetinin professoru Nina Qarsayan m\u0259nb\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda ciddi ara\u015fd\u0131rma apararaq s\u00fcbut edib ki, \u201cB\u00f6y\u00fck \u018frm\u0259niyy\u0259\u201d Movses Xorenasi, Favtos Buzand\u0131n t\u0259x\u0259yy\u00fcl\u00fcn\u00fcn m\u0259hsuludur. Tarixd\u0259 \u201cB\u00f6y\u00fck \u018frm\u0259niyy\u0259\u201d olmay\u0131b. E.\u0259.189-cu ild\u0259 \u00fc\u00e7 \u018frm\u0259niyy\u0259 yaran\u0131b. Arta\u015fetl\u0259r \u018frm\u0259niyy\u0259si (e.\u0259. 189-cu ild\u0259 yaran\u0131b, b.e. I \u0259srin\u0259 kimi m\u00f6vcud olub), b.e. I \u0259srinin 30-cu ill\u0259rind\u0259 Ar\u015fakil\u0259r \u018frm\u0259niyy\u0259si olub v\u0259 Ar\u015fakil\u0259r Parfiya s\u00fclal\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmu\u015fdur. Onu da bilm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, I Arta\u015fet hans\u0131 \u018frm\u0259niyy\u0259ni yarad\u0131b? Onun d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 B\u00f6y\u00fck \u018frm\u0259niyy\u0259, Ki\u00e7ik \u018frm\u0259niyy\u0259, bir d\u0259 Sofena olub. B\u00f6y\u00fck \u018frm\u0259niyy\u0259 F\u0259rat \u00e7ay\u0131ndan sa\u011fda, Ki\u00e7ik \u018frm\u0259niyy\u0259 is\u0259 F\u0259rat \u00e7ay\u0131ndan solda yerl\u0259\u015fib. Sofena is\u0259 Diyarb\u0259kirl\u0259 s\u0259rh\u0259dd\u0259 yerl\u0259\u015firdi. Nina Qarsayan da bu fakt\u0131 1971-ci ild\u0259 \u201c\u018frm\u0259niyy\u0259 IV \u0259srd\u0259\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rib v\u0259 bildirib ki, \u201d\u018frm\u0259niyy\u0259l\u0259r\u201d m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f bir qurum \u015f\u0259klind\u0259 m\u00f6vcud olmay\u0131blar. Bu m\u0259qal\u0259 1971-ci ild\u0259 Erm\u0259nistan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n \u201cX\u0259b\u0259rl\u0259ri\u201dnin 2-ci say\u0131nda d\u0259rc olunub. Lakin m\u0259qal\u0259 d\u0259rc olunan g\u00fcn\u00fcn s\u0259h\u0259risi bu m\u0259qal\u0259nin oldu\u011fu jurnal\u0131n b\u00fct\u00fcn n\u00fcsx\u0259l\u0259ri yand\u0131r\u0131l\u0131b. H\u0259r\u00e7\u0259nd tamamil\u0259 m\u0259hv ed\u0259 bilm\u0259yibl\u0259r, h\u0259min jurnal\u0131n n\u00fcsx\u0259si Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda v\u0259 Moskvada saxlan\u0131l\u0131r. V\u0259 indi erm\u0259ni tarix\u00e7il\u0259ri obyektiv m\u00f6vqed\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Nina Qarsayan\u0131n v\u0259 onun t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rinin, ard\u0131c\u0131llar\u0131n\u0131n m\u00f6vqeyini q\u0259bul etmirl\u0259r. Bildirirl\u0259r ki, onlar Movses Xorenasi, Mixitar x\u0259ttind\u0259n ayr\u0131l\u0131blar\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259c\u0259r Verdiyeva: \u201cTarixd\u0259 B\u00f6y\u00fck \u018frm\u0259niyy\u0259 olmay\u0131b\u201d m\u00fcsahib\u0259sind\u0259n<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259nb\u0259: 1905.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259c\u0259r Verdiyeva: \u201c\u2026Herodotun d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistan olmay\u0131b. Herodot \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u201cTarix\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, Frakiya tayfalar\u0131 Balkanlardan&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-14617","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarix"],"featured_image_urls":{"full":"","thumbnail":"","medium":"","medium_large":"","large":"","1536x1536":"","2048x2048":"","covernews-slider-full":"","covernews-slider-center":"","covernews-featured":"","covernews-medium":"","covernews-medium-square":""},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Tarix<\/a>","tag_info":"Tarix","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14617","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14617"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14617\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23095,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14617\/revisions\/23095"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14617"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14617"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14617"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}