{"id":12826,"date":"2021-10-24T13:38:57","date_gmt":"2021-10-24T09:38:57","guid":{"rendered":"http:\/\/veteran.az\/?p=12826"},"modified":"2021-10-24T13:38:58","modified_gmt":"2021-10-24T09:38:58","slug":"koronavirus-kovid-barmaqlari-n%c9%99-dem%c9%99kdir-v%c9%99-niy%c9%99-yaranir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=12826","title":{"rendered":"Koronavirus: \u201cKovid barmaqlar\u0131\u201d n\u0259 dem\u0259kdir v\u0259 niy\u0259 yaran\u0131r?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Paris Universitetinin ekspertl\u0259ri koronavirus x\u0259st\u0259l\u0259rinin ayaq v\u0259 b\u0259z\u0259n d\u0259 \u0259l barmaqlar\u0131nda donma izl\u0259rini xat\u0131rladan yaralar\u0131n s\u0259b\u0259bini tapd\u0131qlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Onlar\u0131n &#171;British Journal of Dermatology&#187; jurnal\u0131nda d\u0259rc edilmi\u015f ara\u015fd\u0131rmas\u0131nda qeyd olunur ki, &#171;kovid barmaqlar\u0131&#187; orqanizmin virusa qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259sinin yan t\u0259sirinin n\u0259tic\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Aliml\u0259r immun sisteminin bel\u0259 simptomlar\u0131 yaradan hiss\u0259sini d\u0259 a\u015fkar edibl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Kovid-barmaqlar\u0131-n\u0259-dem\u0259kdir\">&#171;Kovid barmaqlar\u0131&#187; n\u0259 dem\u0259kdir?<\/h2>\n\n\n\n<p>S\u00f6z\u00fcged\u0259n \u0259lam\u0259tl\u0259r b\u00fct\u00fcn ya\u015f qruplar\u0131nda meydana g\u0259l\u0259 bilir, ancaq daha \u00e7ox u\u015faqlarda v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. Bu, b\u0259zil\u0259rind\u0259 a\u011fr\u0131s\u0131z olsa da, \u015fidd\u0259tli a\u011fr\u0131, gici\u015fm\u0259, yara v\u0259 \u015fi\u015fd\u0259n \u015fikay\u0259tl\u0259n\u0259nl\u0259r d\u0259 var.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, 13 ya\u015fl\u0131 \u015fotlandiyal\u0131 Sofiya yerim\u0259y\u0259 v\u0259 ayaqqab\u0131 geyinm\u0259y\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kib. O, BBC-y\u0259 m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 deyib ki, \u00f6t\u0259n yay \u00e7ox vaxt \u0259lil arabas\u0131nda g\u0259zm\u0259li olub.<\/p>\n\n\n\n<p>&#171;Kovid barmaqlar\u0131&#187; simptomunda ayaq v\u0259 b\u0259z\u0259n d\u0259 \u0259l barmaqlar\u0131 ya q\u0131rm\u0131z\u0131mt\u0131l, ya da b\u0259n\u00f6v\u015f\u0259yi r\u0259ng al\u0131r. B\u0259zi hallarda d\u0259ri qal\u0131nla\u015f\u0131r, a\u011fr\u0131, nahamarl\u0131q v\u0259 irin \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir, bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259t h\u0259ft\u0259l\u0259rl\u0259, h\u0259tta aylarla davam ed\u0259 bilir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#171;Kovid barmaqlar\u0131&#187; olan \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 x\u0259st\u0259liyin dig\u0259r \u0259lam\u0259tl\u0259ri &#8212; daimi \u00f6sk\u00fcr\u0259k, y\u00fcks\u0259k temperatur, iy v\u0259 dad bilm\u0259nin qism\u0259n v\u0259 ya itm\u0259si m\u00fc\u015fahid\u0259 edilmir.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Bu-simptomlar\u0131-yaradan-n\u0259dir\">Bu simptomlar\u0131 yaradan n\u0259dir?<\/h2>\n\n\n\n<p>Fransal\u0131 aliml\u0259r 2020-ci ilin yaz\u0131nda &#171;kovid barmaqlar\u0131&#187; olan 50 pasiyentin v\u0259 ox\u015far \u0259lam\u0259tl\u0259rin pandemiyadan xeyli \u0259vv\u0259l m\u00fc\u015fahid\u0259 edildiyi 13 \u015f\u0259xsin v\u0259ziyy\u0259tini ara\u015fd\u0131r\u0131blar.<\/p>\n\n\n\n<p>Qan v\u0259 d\u0259ri analizin\u0259 \u0259saslanan ara\u015fd\u0131rman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rib ki, bu simptomlar\u0131 immun sisteminin virusla m\u00fcbariz\u0259ni t\u0259min ed\u0259n iki element yaratm\u0131\u015f ola bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Onlardan biri antivirus proteini olan birinci n\u00f6v interferon, ikincisi is\u0259 yaln\u0131z virusa qar\u015f\u0131 deyil, s\u0259hv\u0259n b\u0259d\u0259nin \u00f6z h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 h\u00fccum ed\u0259n anticisml\u0259rdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Z\u0259d\u0259l\u0259nmi\u015f sah\u0259l\u0259ri qanla t\u0259min ed\u0259n kapilyarlardak\u0131 h\u00fcceyr\u0259l\u0259r d\u0259 &#171;kovid barmaqlar\u0131&#187;n\u0131n yaranmas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n rol oynay\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Britaniyal\u0131 ortoped Ivan Bristow-nun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, qan d\u00f6vran\u0131nda problem olan \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 v\u0259 ya \u00e7ox soyuq havalarda yaranan yaralar bir m\u00fcdd\u0259t sonra itib gedir. Amma b\u0259zi pasiyentl\u0259r\u0259 maz v\u0259 dig\u0259r d\u0259rman preparatlar\u0131ndan ibar\u0259t x\u00fcsusi m\u00fcalic\u0259 kursu laz\u0131m g\u0259lir.<\/p>\n\n\n\n<p>Doktor Bristow deyir ki, &#171;kovid barmaqlar\u0131&#187;n\u0131 yaradan s\u0259b\u0259bi a\u015fkar etm\u0259k yeni m\u00fcalic\u0259 \u00fcsullar\u0131n\u0131 tapma\u011fa v\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259 daha effektli \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparma\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Britaniya Dermatoloqlar Assosiasiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc Veronique Bataille qeyd edir ki, pandemiyan\u0131n ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 &#171;kovid barmaqlar\u0131&#187;na \u00e7ox tez-tez rast g\u0259linib, koronavirusun &#171;Delta&#187; \u015ftam\u0131 yaranandan sonra is\u0259 bu hallar azal\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu, bir \u00e7oxlar\u0131n\u0131n art\u0131q peyv\u0259nd vurdurmas\u0131 v\u0259 ya virusa yoluxanlar\u0131n immunitet qazanmas\u0131ndan ir\u0259li g\u0259l\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#171;Peyv\u0259ndl\u0259nm\u0259d\u0259n sonra &#171;kovid barmaqlar\u0131&#187;na \u00e7ox az rast g\u0259linir&#187; &#8212; doktor Bataille bel\u0259 deyir.<\/p>\n\n\n\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, koronavirus infeksiyas\u0131n\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 probleml\u0259r x\u0259st\u0259liyin k\u0259skin formas\u0131n\u0131 ke\u00e7irmi\u015f v\u0259 h\u0259tta &#171;Covid-19&#187;-un ba\u015fqa he\u00e7 bir \u0259lam\u0259ti olmam\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 d\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xa bilir, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 &#171;kovid barmaqlar\u0131&#187;n\u0131n virusla \u0259laq\u0259si he\u00e7 d\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Paris Universitetinin ekspertl\u0259ri koronavirus x\u0259st\u0259l\u0259rinin ayaq v\u0259 b\u0259z\u0259n d\u0259 \u0259l barmaqlar\u0131nda donma izl\u0259rini xat\u0131rladan yaralar\u0131n&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-12826","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cmiyyt"],"featured_image_urls":{"full":"","thumbnail":"","medium":"","medium_large":"","large":"","1536x1536":"","2048x2048":"","covernews-slider-full":"","covernews-slider-center":"","covernews-featured":"","covernews-medium":"","covernews-medium-square":""},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=6\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","tag_info":"C\u0259miyy\u0259t","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12826","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12826"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12826\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12828,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12826\/revisions\/12828"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12826"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12826"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12826"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}