{"id":11791,"date":"2021-08-26T02:19:01","date_gmt":"2021-08-25T22:19:01","guid":{"rendered":"http:\/\/veteran.az\/?p=11791"},"modified":"2024-01-27T19:25:50","modified_gmt":"2024-01-27T15:25:50","slug":"ssri-irani-nec%c9%99-isgal-etdistalin-abs-dan-niy%c9%99-qorxurdu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=11791","title":{"rendered":"SSR\u0130 \u0130ran\u0131 nec\u0259 i\u015f\u011fal etdi, Stalin AB\u015e-dan niy\u0259 qorxurdu?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>80 il \u00f6nc\u0259, 1941-ci il avqustun 25-d\u0259 Britaniya v\u0259 SSR\u0130 qo\u015funlar\u0131 \u0130rana qar\u015f\u0131 \u201cCountenance\u201d (rusca: \u0441\u043e\u0433\u043b\u0430\u0441\u0438\u0435) \u0259m\u0259liyyat\u0131na ba\u015flad\u0131lar. \u0130ran \u0130kinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 \u00f6z bitr\u0259fliyini elan etmi\u015fdi, amma m\u00fctt\u0259fiql\u0259r\u0259 n\u0259zar\u0259tl\u0259rind\u0259 olan \u0130ran laz\u0131m idi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Britaniya qo\u015funlar\u0131 \u0130raq \u0259razisind\u0259n, sovet qo\u015funlar\u0131 is\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistandan \u0130rana girdil\u0259r. Q\u0259fil yaxalanan \u015fah ordusu, dem\u0259k olar ki, m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259di. Britaniyal\u0131lar v\u0259 sovetl\u0259r avqustun 29-da S\u0259n\u0259nd\u0259c, bir-iki g\u00fcn sonra Q\u0259zvin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k Tehrana do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259t etdil\u0259r. \u0130ngilisl\u0259rin he\u00e7 sevm\u0259dikl\u0259ri Rza \u015fah sentyabr\u0131n 16-da taxtdan \u0259l \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 m\u0259cbur edildi, yerin\u0259 22 ya\u015fl\u0131 o\u011flu M\u0259h\u0259mm\u0259d Rza ke\u00e7di. Rza \u015fah C\u0259nubi Afrikaya s\u00fcrg\u00fcn edildi v\u0259 1944-c\u00fc ild\u0259 Yoxannesburq yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda v\u0259fat etdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br>\u0130ran m\u00fcharib\u0259nin sonuna q\u0259d\u0259r m\u00fctt\u0259fiql\u0259rin n\u0259zar\u0259tind\u0259 qald\u0131. Lend-liz vasit\u0259sil\u0259 SSR\u0130-y\u0259 edil\u0259n yard\u0131m\u0131m 1\/3 hiss\u0259si \u201c\u0130ran d\u0259hlizi\u201dnin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130ngilisl\u0259r 1946-c\u0131 ilin mart\u0131nda \u0130randan \u00e7\u0131xd\u0131lar. SSR\u0130-nin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 is\u0259 daha m\u00fcr\u0259kk\u0259b oldu. Stalin \u0130ran Az\u0259rbaycan\u0131nda v\u0259 \u0130ran K\u00fcrd\u00fcstan\u0131nda d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 yaratmaq, sonra da onlar\u0131n xahi\u015fi il\u0259 bu \u0259razil\u0259ri SSR\u0130-y\u0259 birl\u0259\u015fdirm\u0259k niyy\u0259tind\u0259 idi. \u0130ran SSR\u0130-nin bu h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rind\u0259n yenic\u0259 yaranan BMT-y\u0259 \u015fikay\u0259t etdi. Bu, qurumun tarixind\u0259 bir d\u00f6vl\u0259td\u0259n daxil olan ilk \u015fikay\u0259tdir. BMT SSR\u0130 \u0259leyhin\u0259 bir s\u0259n\u0259d q\u0259bul etm\u0259s\u0259 d\u0259 (3 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259 SSR\u0130-d\u0259n qo\u015funlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131xarma\u011f\u0131 tezl\u0259\u015fdirm\u0259yi xahi\u015f edirdi), Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rinin v\u0259 x\u00fcsus\u0259n AB\u015e-\u0131n q\u0259ti m\u00f6vqeyi, h\u0259min vaxt AB\u015e-\u0131n atom bombas\u0131n\u0131n olmas\u0131, SSR\u0130-nin is\u0259 olmamas\u0131 Moskvan\u0131 1946-c\u0131 ilin may\u0131nda qo\u015funlar\u0131n\u0131 \u0130randan \u00e7\u0131xarma\u011fa m\u0259cbur etdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Yadigar Sad\u0131ql\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u0259nb\u0259: Alp.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>80 il \u00f6nc\u0259, 1941-ci il avqustun 25-d\u0259 Britaniya v\u0259 SSR\u0130 qo\u015funlar\u0131 \u0130rana qar\u015f\u0131 \u201cCountenance\u201d (rusca:&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":11792,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-11791","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/media-240426590_1881920075314095_9004239895060810378_n-kyqavnz6x4h0pc5slfjw-620x326-1.jpg",620,326,false],"thumbnail":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/media-240426590_1881920075314095_9004239895060810378_n-kyqavnz6x4h0pc5slfjw-620x326-1-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/media-240426590_1881920075314095_9004239895060810378_n-kyqavnz6x4h0pc5slfjw-620x326-1-300x158.jpg",300,158,true],"medium_large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/media-240426590_1881920075314095_9004239895060810378_n-kyqavnz6x4h0pc5slfjw-620x326-1.jpg",620,326,false],"large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/media-240426590_1881920075314095_9004239895060810378_n-kyqavnz6x4h0pc5slfjw-620x326-1.jpg",620,326,false],"1536x1536":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/media-240426590_1881920075314095_9004239895060810378_n-kyqavnz6x4h0pc5slfjw-620x326-1.jpg",620,326,false],"2048x2048":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/media-240426590_1881920075314095_9004239895060810378_n-kyqavnz6x4h0pc5slfjw-620x326-1.jpg",620,326,false],"covernews-slider-full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/media-240426590_1881920075314095_9004239895060810378_n-kyqavnz6x4h0pc5slfjw-620x326-1.jpg",620,326,false],"covernews-slider-center":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/media-240426590_1881920075314095_9004239895060810378_n-kyqavnz6x4h0pc5slfjw-620x326-1.jpg",620,326,false],"covernews-featured":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/media-240426590_1881920075314095_9004239895060810378_n-kyqavnz6x4h0pc5slfjw-620x326-1.jpg",620,326,false],"covernews-medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/media-240426590_1881920075314095_9004239895060810378_n-kyqavnz6x4h0pc5slfjw-620x326-1.jpg",540,284,false],"covernews-medium-square":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/media-240426590_1881920075314095_9004239895060810378_n-kyqavnz6x4h0pc5slfjw-620x326-1.jpg",400,210,false]},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Tarix<\/a>","tag_info":"Tarix","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11791","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11791"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11791\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22043,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11791\/revisions\/22043"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11792"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11791"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11791"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11791"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}