{"id":11565,"date":"2021-08-13T02:26:15","date_gmt":"2021-08-12T22:26:15","guid":{"rendered":"http:\/\/veteran.az\/?p=11565"},"modified":"2021-08-13T02:26:18","modified_gmt":"2021-08-12T22:26:18","slug":"z%c9%99ng%c9%99zurun-comardli-k%c9%99ndi-heyd%c9%99r-%c9%99liyevin-ata-yurdu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=11565","title":{"rendered":"Z\u0259ng\u0259zurun Comardl\u0131 k\u0259ndi &#8212; Heyd\u0259r \u018fliyevin ata yurdu"},"content":{"rendered":"\n<p>Comardl\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n&nbsp;\u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyevin ata yurdudur. Bu k\u0259nd Z\u0259ng\u0259zur da\u011flar\u0131n\u0131n qoynunda yerl\u0259\u015fir. F\u00fcsunkar t\u0259bi\u0259ti, ba\u015f\u0131 qarl\u0131 da\u011flar\u0131, buz bulaqlar\u0131, s\u0131x me\u015f\u0259l\u0259ri il\u0259 insan\u0131 heyr\u0259tl\u0259ndir\u0259n yurd yeridir. Bir ne\u00e7\u0259 il \u0259vv\u0259l Comardl\u0131n\u0131n tarixi ke\u00e7mi\u015fi haqq\u0131nda m\u0259qal\u0259 yazmaq ist\u0259yirdim. S\u0259b\u0259b is\u0259 Z\u0259ng\u0259zur kitab\u0131 haqq\u0131nda materiallar toplayark\u0259n bir s\u0131ra m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 bu k\u0259nd haqq\u0131nda tutarl\u0131 d\u0259lill\u0259r\u0259 rast g\u0259lm\u0259yim oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Z\u0259ng\u0259zur Az\u0259rbaycan t\u00fcrk\u00fcn\u00fcn q\u0259dim yurdudur. M\u00fcasir T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin tarixd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 ortaq d\u00f6vl\u0259ti olub, y\u0259ni vahid t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259ti. Bu m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 B\u00f6y\u00fck S\u0259lcuq d\u00f6vl\u0259tidir. XI \u0259srin ortalar\u0131nda Sultan To\u011frulun v\u0259 Alp Arslan\u0131n hakimiyy\u0259ti d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 bu d\u00f6vl\u0259tin C\u0259nubi Qafqazda n\u00fcfuzu g\u00fccl\u0259nir. Bu t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tinin \u015fimal s\u0259rh\u0259di \u015eimali Qafqazdan, c\u0259nubda \u0130ran k\u00f6rf\u0259zin\u0259 q\u0259d\u0259r geni\u015f co\u011frafiyan\u0131 \u0259hat\u0259 edirdi. Alp Arslan G\u00f6y\u00e7\u0259 g\u00f6l\u00fc v\u0259 Nax\u00e7\u0131van da daxil olmaqla Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u015fimal-q\u0259rb torpaqlar\u0131n\u0131 B\u00f6y\u00fck S\u0259lcuq d\u00f6vl\u0259tinin t\u0259rkibind\u0259 birl\u0259\u015fdirir. Bu zaman Z\u0259ng\u0259zurun Alban-Q\u0131p\u00e7aq \u0259silli xristian hakiml\u0259ri t\u0259b\u0259\u0259liyi q\u0259bul edirl\u0259r. 1072-ci ild\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldiyi ild\u0259 sultan I M\u0259lik\u015fah Z\u0259ng\u0259zuru idar\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn buraya \u00f6z cani\u015finini g\u00f6nd\u0259rir. 1192-ci ild\u0259 I M\u0259lik\u015fah\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 g\u00fccl\u0259nir. Bundan istifad\u0259 ed\u0259n bir s\u0131ra yerli xristian hakiml\u0259ri f\u0259al siyas\u0259t y\u00fcr\u00fctm\u0259y\u0259 c\u0259h edirl\u0259r. Onlar\u0131 c\u0259zaland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn O\u011fuz s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259ri bir s\u0131ra t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcrl\u0259r. 1103-c\u00fc ild\u0259 O\u011fuz t\u00fcrk\u00fc olan s\u0259rk\u0259rd\u0259 Comard (Com\u0259rd) \u00f6z qo\u015funu il\u0259 Qafan v\u0259 Qarakils\u0259 \u0259razil\u0259rind\u0259 asayi\u015fi b\u0259rpa edir. Bu \u015f\u0259xsin ad\u0131 XIII \u0259srd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f Z\u0259ng\u0259zurun xristian ke\u015fi\u015fi Stefan Orbelinin \u201cZ\u0259ng\u0259zur \u0259yal\u0259tinin tarixi\u201d adl\u0131 \u0259s\u0259rind\u0259 \u00e7\u0259kilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, bu \u0259s\u0259r XVIII \u0259srd\u0259 Venesiyada Sen-Lazar erm\u0259ni mxitarist monast\u0131r\u0131nda saxtala\u015fd\u0131r\u0131laraq \u201cS\u00fcnik tarixi\u201d ad\u0131 il\u0259 \u00e7ap olunmu\u015fdur. S. Orbelinin \u0259s\u0259rinin erm\u0259nic\u0259 saxta n\u0259\u015frind\u0259 Comard ad\u0131 \u00c7ortman kimi verilmi\u015fdir. H\u0259tta erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n saxtala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bu m\u0259nb\u0259d\u0259 Comard\u0131n 1104-c\u00fc ild\u0259 Orotn, 1105-ci ild\u0259 is\u0259 Bxen qalalar\u0131nda m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sind\u0259n b\u0259hs edilir. Burada \u201cOrotn\u201d Urud k\u0259ndinin, \u201cBxen (Baghk)\u201d is\u0259 Ba\u011f qalas\u0131n\u0131n erm\u0259ni saxtakarl\u0131\u011f\u0131na m\u0259ruz qalan adlar\u0131d\u0131r. Bu m\u0259nb\u0259d\u0259 h\u0259m\u00e7inin \u00c7alyurd oyma\u011f\u0131n\u0131n ad\u0131 \u201c\u00c7lorut\u201d, Qacaran oyma\u011f\u0131n\u0131n ad\u0131 \u201cKarcavan\u201d, Mu\u011f boyunun yurdu olan Me\u011frinin ad\u0131 is\u0259 \u201cMegri\u201d kimi qeyd edilir. Bel\u0259likl\u0259, m\u0259lum olur ki, erm\u0259nil\u0259r tarixi ger\u00e7\u0259kl\u0259ri n\u0259 q\u0259d\u0259r saxtala\u015fd\u0131rsalar da, Z\u0259ng\u0259zurun yer-yurd adlar\u0131n\u0131 v\u0259 bu \u0259razinin \u0259sl sahibl\u0259rinin Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri oldu\u011funu \u00f6rt-basd\u0131r ed\u0259 bilm\u0259zl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>1918-ci ilin iyul ay\u0131nda Andranikin erm\u0259ni quldur d\u0259st\u0259si Comardl\u0131 k\u0259ndini viran qoyur, bu hadis\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Comardl\u0131 k\u0259ndinin dinc \u0259halisi, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin yax\u0131n qohumlar\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirilir. Bu hadis\u0259 Comardl\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 ad\u0131 il\u0259 tariximizd\u0259 h\u0259kk olunub.<\/p>\n\n\n\n<p><br>Ramin \u018flizad\u0259<\/p>\n\n\n\n<p>AMEA-n\u0131n Tarix \u0130nstitutunun b\u00f6y\u00fck elmi i\u015f\u00e7isi<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259nb\u0259: Modern.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Comardl\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n&nbsp;\u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyevin ata yurdudur. Bu k\u0259nd Z\u0259ng\u0259zur da\u011flar\u0131n\u0131n qoynunda yerl\u0259\u015fir. F\u00fcsunkar t\u0259bi\u0259ti,&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-11565","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cmiyyt"],"featured_image_urls":{"full":"","thumbnail":"","medium":"","medium_large":"","large":"","1536x1536":"","2048x2048":"","covernews-slider-full":"","covernews-slider-center":"","covernews-featured":"","covernews-medium":"","covernews-medium-square":""},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=6\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","tag_info":"C\u0259miyy\u0259t","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11565","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11565"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11565\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11567,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11565\/revisions\/11567"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11565"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11565"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11565"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}