{"id":1088,"date":"2019-07-22T11:19:25","date_gmt":"2019-07-22T07:19:25","guid":{"rendered":"http:\/\/veteran.az\/?p=1088"},"modified":"2019-07-23T23:18:33","modified_gmt":"2019-07-23T19:18:33","slug":"goy-girsin-qirmizi-cixsin-q%c9%99dim-turkl%c9%99rd%c9%99-andin-maraqli-tarixi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veteran.az\/?p=1088","title":{"rendered":"&#171;G\u00f6y girsin, q\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7\u0131xs\u0131n&#187; &#8212; Q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rd\u0259 and\u0131n maraql\u0131 tarixi"},"content":{"rendered":"\n<p>And i\u00e7m\u0259k n\u0259dir? Y\u0259qin ki, h\u0259yat\u0131m\u0131z boyu h\u0259r birimiz d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 and i\u00e7irik. B\u0259s insan niy\u0259 and i\u00e7ir? Biz m\u00fcq\u0259dd\u0259s varl\u0131qlar\u0131n, yaxud \u0259n ist\u0259kli bir \u015f\u0259xsin ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259km\u0259kl\u0259 dediyimizin h\u0259qiqiliyin\u0259 inand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn and i\u00e7irik.<\/p>\n\n\n\n<p>Bineyi-q\u0259dimd\u0259n t\u00fcrk mill\u0259tinin m\u00fcxt\u0259lif andlar\u0131 olub: \u201cq\u0131l\u0131nc\u0131ma do\u011fran\u0131m\u201d, \u201cg\u00f6y girsin, q\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7\u0131xs\u0131n\u201d, \u201cG\u00f6y haqq\u0131\u201d, \u201cOd haqq\u0131\u201d, \u201cSu haqq\u0131\u201d, \u201cTorpaq haqq\u0131\u201d v\u0259 s.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 t\u00fcrkl\u0259ri \u201cyemin etmek\u201d, Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri is\u0259 \u201cand i\u00e7m\u0259k\u201d, \u201cand i\u00e7dim\u201d deyirl\u0259r. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi s\u00f6z\u00fcn t\u0259ribind\u0259 i\u00e7m\u0259k s\u00f6z\u00fc var. Bir \u00e7oxlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 bil\u0259r ki, bu adi s\u00f6z birl\u0259\u015fm\u0259sidir. Amma bu and i\u00e7m\u0259k s\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00e7ox q\u0259dim bir tarixi var.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259dimd\u0259 t\u00fcrkl\u0259r aralar\u0131nda bir m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ayin h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259nd\u0259 ovuclar\u0131n\u0131 q\u0131l\u0131ncla k\u0259s\u0259r\u0259k, \u00e7\u0131xan qan\u0131 s\u00fcd il\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131lar. Bu, in\u0259k, at v\u0259 d\u0259v\u0259 s\u00fcd\u00fc ola bil\u0259rdi. Qan il\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131lan s\u00fcd t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda i\u00e7ilirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu ayinl\u0259rd\u0259 qarda\u015fl\u0131q s\u00fcd il\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilirdi. Qan v\u0259 s\u00fcdl\u0259 dolu kasa and adlan\u0131rd\u0131. And i\u00e7\u0259n insanlar\u0131 \u201canda\u201d adland\u0131r\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAnda\u201dlar verdikl\u0259ri and\u0131 poza bilm\u0259zdil\u0259r. And\u0131n\u0131 pozan \u015f\u0259xs \u015f\u0259r\u0259fini itirmi\u015f say\u0131l\u0131rd\u0131. Q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rin inanc\u0131 bel\u0259 idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Xaqan t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tini idar\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flayanda \u0259vv\u0259lc\u0259 xalq\u0131 v\u0259 Tanr\u0131s\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda \u201cant\u201d i\u00e7\u0259r\u0259k s\u00f6z verir, and i\u00e7irdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7uva\u015f v\u0259 altayl\u0131lar\u0131n t\u00fcrk mifologiyas\u0131nda \u201cant\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc \u201ctobada\u201d kimi i\u015fl\u0259dirl\u0259r. B\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 bu s\u00f6z \u201ctupata\u201d kimi yaz\u0131l\u0131r v\u0259 t\u0259l\u0259ff\u00fcz edilir. Bu s\u00f6z m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n \u201cVallah\u201d v\u0259 \u201cBillah\u201d s\u00f6zl\u0259ri m\u0259nas\u0131nda i\u015fl\u0259dilir. B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259rin iddias\u0131na g\u00f6r\u0259, \u201ctoba do\u011fru deyir\u0259m\u201d frazas\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fc d\u0259 bu \u201ctobada\u201d s\u00f6z\u00fcnd\u0259n g\u0259lir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir \u00e7ox t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 is\u0259 bu fikrin \u0259leyhin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r v\u0259 bildirir ki, \u201ctoba do\u011fru deyir\u0259m\u201d frazas\u0131ndak\u0131 \u201ctoba\u201d s\u00f6z\u00fc \u0130slam t\u00f6vb\u0259sind\u0259n g\u0259lir.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0131p\u00e7aqlar v\u0259 yadlar, b\u0259l\u0259d\u00e7i v\u0259 s\u0259yyahlar aras\u0131nda iki c\u00fcr andi\u00e7m\u0259 ayini var. Kedaran\u0131n h\u0259r bir o\u011flu yol yolda\u015f\u0131 il\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc bu andi\u00e7m\u0259 yolu il\u0259 ba\u011flay\u0131r. O, iyn\u0259ni barma\u011f\u0131na bat\u0131r\u0131r v\u0259 onunla yol ged\u0259c\u0259k \u015f\u0259xs\u0259 uzad\u0131r. Yol yolda\u015f\u0131 iyn\u0259nin a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 de\u015fikd\u0259n \u00e7\u0131xan qan\u0131 sorur. Bu d\u0259qiq\u0259d\u0259n sonra yol yolda\u015f\u0131 onun qan\u0131 v\u0259 can\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fqa c\u00fcr andi\u00e7m\u0259 ayini d\u0259 var. \u0130nsan sif\u0259ti formas\u0131nda mis v\u0259 d\u0259mir qab\u0131 doldururlar. S\u0259yyah v\u0259 b\u0259l\u0259d\u00e7i bu qabdan i\u00e7ir. Bundan sonra b\u0259l\u0259d\u00e7i s\u0259yyah\u0131na he\u00e7 vaxt x\u0259yan\u0259t ed\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n\n\n\n<p>1100 il \u0259vv\u0259l macarlar\u0131n tarixind\u0259 b\u00f6y\u00fck bir hadis\u0259 ba\u015f verir. 7 macar tayfas\u0131 aras\u0131nda qan qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131 t\u0259sis edilir. Macar t\u00fcrkoloqu v\u0259 professoru Torma Yojef yaz\u0131r: \u201cBu ritual\u0131n izl\u0259rini ilk d\u0259f\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 g\u00f6rd\u00fcm. Nev\u015fehir vilay\u0259tinin \u00d6zkonak k\u0259ndind\u0259 bu hadis\u0259 il\u0259 rastla\u015fd\u0131m. Burada eyni cinsd\u0259n u\u015faqlar bir-birl\u0259rini bac\u0131 v\u0259 qarda\u015f kimi q\u0259bul edirl\u0259r. Onlar bil\u0259kl\u0259rini k\u0259sirl\u0259r v\u0259 qanlar\u0131n\u0131 bir-birin\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131rlar v\u0259 bir-birl\u0259rin\u0259 h\u0259diyy\u0259 verirl\u0259r. Bundan sonra is\u0259 bir-birl\u0259rin\u0259 tam etimad edib sirrl\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r. M\u0259n bu m\u0259lumat\u0131 u\u015faql\u0131q xatir\u0259l\u0259rini payla\u015fan bir qad\u0131ndan alm\u0131\u015fam. O, bildirir ki, u\u015faq vaxt\u0131 r\u0259fiq\u0259si il\u0259 bel\u0259 bir ritual h\u0259yata ke\u00e7irib. Qad\u0131n \u0259lav\u0259 etdi ki, o\u011flan u\u015faqlar\u0131 da \u00f6z aralar\u0131nda bel\u0259 andi\u00e7m\u0259 m\u0259rasimi h\u0259yata ke\u00e7irirdil\u0259r. Bundan sonra T\u00fcrkiy\u0259nin m\u00fcxt\u0259lif \u0259razil\u0259rind\u0259 u\u015faqlar aras\u0131nda bel\u0259 bir ad\u0259tin h\u00f6km s\u00fcrd\u00fcy\u00fcn\u00fcn \u015fahidi oldum. Bu m\u0259lumatlar m\u0259nim 1979-cu ild\u0259 \u015f\u0259rqi Ba\u015fq\u0131rd\u0131standa yazd\u0131\u011f\u0131m v\u0259 qeyd\u0259 ald\u0131\u011f\u0131m hadis\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7ox b\u0259nz\u0259rdir. Bu \u0259razid\u0259 qad\u0131nlar v\u0259 ya q\u0131zlar r\u0259fiq\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 sur\u0259td\u0259 sirrl\u0259rini a\u00e7araq bir-birl\u0259rini yax\u0131n dost kimi q\u0259bul edirl\u0259r. Ba\u015fq\u0131rdlarda r\u0259fiq\u0259, dost \u201c\u0259xir\u0259t\u201d, \u201c\u0259xir\u0259tter\u201d adlan\u0131r. Bu dostlar aras\u0131nda bu s\u00f6hb\u0259t h\u0259diyy\u0259 m\u00fcbadil\u0259si il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t edilir. Amma qan qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131 motivl\u0259ri yoxdur. Bu and\u0131 i\u00e7\u0259nl\u0259r qanlar\u0131n\u0131 qar\u0131\u015fd\u0131rm\u0131r v\u0259 qan i\u00e7mirl\u0259r. Eyni zamanda qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, bu ad\u0259t ancaq qad\u0131nlar v\u0259 q\u0131zlar aras\u0131nda ke\u00e7irilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Qan qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131 ayinl\u0259ri skifl\u0259r aras\u0131nda da geni\u015f yay\u0131l\u0131bm\u0131\u015f. Bir-birl\u0259rini qarda\u015f elan ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r b\u00f6y\u00fck bir qaba qan ax\u0131d\u0131r, silahlar\u0131n\u0131 ora at\u0131rd\u0131lar. Bu silahlara q\u0131l\u0131nc, x\u0259nc\u0259r v\u0259 ox aid idi. Sonra is\u0259 bu qabdan n\u00f6vb\u0259 il\u0259 qan i\u00e7\u0259r\u0259k and i\u00e7irdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rin andi\u00e7m\u0259 m\u0259rasimin\u0259 aid eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 1-ci \u0259sr\u0259 aid tarixi m\u0259lumatlar var. M\u0259lumata \u0259sas\u0259n, Hun xaqan\u0131 Huhanye il\u0259 \u00c7in el\u00e7il\u0259ri \u00c7an v\u0259 M\u0131n aras\u0131nda imzalanan dostluq v\u0259 qarda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259ti \u00c7in mirz\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Rahib Hyacinth yaz\u0131r: \u201cHan v\u0259 Hunlar bir s\u00fclal\u0259 t\u0259\u015fkil edirl\u0259r. N\u0259sill\u0259ri boyu bir-birini aldatmaz, bir-birin\u0259 h\u00fccum etm\u0259z, o\u011furluq olanda bir-birin\u0259 m\u0259lumat ver\u0259rl\u0259r. O\u011frular c\u0259zaland\u0131r\u0131lar, z\u0259r\u0259rl\u0259rin qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6d\u0259n\u0259r, hans\u0131 t\u0259r\u0259f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n h\u00fccum ets\u0259, dig\u0259r t\u0259r\u0259f ordusu il\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259r. Bu and\u0131 kim pozsa, Tanr\u0131 onu c\u0259zaland\u0131rs\u0131n, n\u0259sill\u0259ri boyu bu and\u0131n c\u0259zas\u0131 alt\u0131nda inl\u0259sin\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7in el\u00e7il\u0259ri \u00c7an v\u0259 M\u0131n, hun xaqan\u0131 Huhanye v\u0259 s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259r No-\u015euy \u00e7ay\u0131n\u0131n \u015f\u0259rqind\u0259ki Hun da\u011f\u0131na \u00e7\u0131xd\u0131lar v\u0259 bir a\u011f at\u0131 qurban k\u0259sdil\u0259r. Xaqan s\u0259f\u0259rl\u0259rd\u0259 istifad\u0259 etdiyi \u0259n d\u0259y\u0259rli q\u0131l\u0131nc\u0131n\u0131n ucunu \u015f\u0259raba bat\u0131rd\u0131 v\u0259 \u201cant\u201dl\u0131 \u015f\u0259rab\u0131 Tile\u00e7i xan\u0131n k\u0259ll\u0259 s\u00fcm\u00fcy\u00fcnd\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f piyal\u0259 il\u0259 i\u00e7di. \u00c7an v\u0259 M\u0131n \u00c7in\u0259 qay\u0131td\u0131qdan sonra saraydak\u0131 d\u00f6vl\u0259t adamlar\u0131 bel\u0259 bir a\u011f\u0131r \u201cant\u201d y\u00fck\u00fcn\u00fcn alt\u0131na girdikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn el\u00e7il\u0259ri danlad\u0131lar v\u0259 bu anddan qurtulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Tanr\u0131ya qurban t\u0259qdim etm\u0259yi t\u0259klif etdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>VIII \u0259sr\u0259 aid hadis\u0259l\u0259rd\u0259n b\u0259hs ed\u0259n bir \u00c7in m\u0259nb\u0259si d\u0259 uy\u011furlarla \u00e7inli s\u0259rk\u0259rd\u0259 aras\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n andi\u00e7m\u0259 m\u0259rasimini t\u0259svir edir:<br>\u201c\u00c7inli s\u0259rk\u0259rd\u0259 dedi: \u201cTan s\u00fclal\u0259sind\u0259n G\u00f6y o\u011fluna on min il. Uy\u011fur xaqan\u0131na da on min il. H\u0259r iki h\u00f6kmdar qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 s\u00fclh i\u00e7ind\u0259 olsunlar. Onlardan hans\u0131 bu \u0259hdi pozsa, sava\u015fda can\u0131 \u00e7\u0131xs\u0131n, soyu qurusun\u201d.<br><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.resimyukle.xyz\/JWNza6.png\" alt=\"&quot;G\u00f6y girsin, q\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7\u0131xs\u0131n&quot; - Q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rd\u0259 and\u0131n maraql\u0131 tarixi\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u201cAnt\u201d \u015f\u0259rab\u0131 g\u0259tiril\u0259nd\u0259 Uy\u011fur s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259ri: \u201cS\u0259nin and\u0131nla ant edirik\u201d- dedil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>VI \u0259srd\u0259 ya\u015fayan avarlar\u0131n xaqan\u0131na aid edil\u0259n bir andi\u00e7m\u0259 m\u0259rasimi Bizans tarix\u00e7isi Menander t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131n\u0131b. Bu ant Bizans v\u0259 avarlar aras\u0131ndak\u0131 s\u00f6zl\u0259\u015fm\u0259ni raz\u0131la\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Avar xaqan\u0131 Bayan bel\u0259 and i\u00e7ib: \u201cSava \u00fcz\u0259rind\u0259 k\u00f6rp\u00fc qurmaqla romal\u0131lar\u0131 \u00e7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259t\u0259 salmaq niyy\u0259tind\u0259 is\u0259m, m\u0259n Bayan m\u0259hv olum. B\u00fct\u00fcn avarlar m\u0259hv olsun. G\u00f6y \u00fcst\u00fcm\u00fcz\u0259 y\u0131x\u0131ls\u0131n. G\u00f6y Tanr\u0131n\u0131n alovlu oxlar\u0131 bizi \u00f6ld\u00fcrs\u00fcn. Da\u011flar v\u0259 me\u015f\u0259l\u0259r ba\u015f\u0131m\u0131za y\u0131x\u0131ls\u0131n. Sava suyu da\u015faraq bizi udsun\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fr\u0259b tarix\u00e7il\u0259ri d\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rind\u0259n b\u0259hs ed\u0259nd\u0259 and m\u00f6vzusuna toxunublar. X \u0259srin birinci yar\u0131s\u0131nda ya\u015fayan v\u0259 \u0259s\u0259r yazan \u0130bn-\u00fcl-Fakih yaz\u0131rd\u0131: \u201cT\u00fcrkl\u0259r misd\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir b\u00fct\u00fcn \u00f6n\u00fcnd\u0259 and i\u00e7\u0259rmi\u015fl\u0259r. B\u00fct\u00fcn \u00f6n\u00fcnd\u0259 i\u00e7ind\u0259 su olan bir qab var. Suyun i\u00e7in\u0259 q\u0131z\u0131l v\u0259 bir ovuc bu\u011fda at\u0131rlar. Qab\u0131n alt\u0131nda bir \u0259d\u0259d qad\u0131n paltar\u0131 var. And i\u00e7\u0259n: \u201cAnd\u0131m\u0131 pozsam, qad\u0131n paltar\u0131 geyin\u0259c\u0259m, m\u0259ni bu\u011fda kimi bi\u00e7sinl\u0259r, \u00fcz\u00fcm q\u0131z\u0131l kimi sarals\u0131n\u201d-dey\u0259rmi\u015f\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Mahmud Qa\u015fqarl\u0131 da t\u00fcrkl\u0259rin q\u0259dim andlar\u0131 bar\u0259d\u0259 yaz\u0131b. O, \u201cg\u00f6y girsin, q\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7\u0131xs\u0131n\u201d and\u0131n\u0131 bel\u0259 izah edirdi:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cBu s\u00f6z\u00fcn ba\u015fqa bir m\u0259nas\u0131 var. Q\u0131r\u011f\u0131z, tabaku, q\u0131p\u00e7aq v\u0259 dig\u0259r t\u00fcrk tayfalar\u0131 and i\u00e7\u0259nd\u0259 q\u0131l\u0131nclar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131xar\u0131b \u201cg\u00f6y girsin, q\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7\u0131xs\u0131n\u201d dey\u0259rl\u0259r. Y\u0259ni, s\u00f6z\u00fcmd\u0259 durmasam q\u0131l\u0131nc\u0131m qan\u0131ma bulans\u0131n, d\u0259mir m\u0259nd\u0259n qisas\u0131n\u0131 als\u0131n. \u00c7\u00fcnki t\u00fcrkl\u0259r d\u0259mir\u0259 t\u0259zim edirl\u0259r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cD\u0259d\u0259 Qorqud\u201d dastan\u0131nda da o\u011fuz igidl\u0259rinin andlar\u0131 qar\u011f\u0131\u015flardan ibar\u0259tdir. 12-ci boyda is\u0259 bildiyimiz m\u0259nada n\u0259y\u0259s\u0259 \u0259l vurub and i\u00e7m\u0259k bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat var.<\/p>\n\n\n\n<p>Bams\u0131 Beyr\u0259k Qazan Xana asi olmayaca\u011f\u0131n\u0131 bildirir: \u201cM\u0259n Qazan\u0131n nem\u0259tini \u00e7ox yemi\u015f\u0259m, bilm\u0259s\u0259m, g\u00f6z\u00fcm\u0259 dursun! Qara qo\u00e7 qaz\u0131l\u0131q at\u0131na \u00e7ox minmi\u015f\u0259m, bilm\u0259s\u0259m m\u0259n\u0259 tabut olsun! G\u00f6z\u0259l qaftanlar\u0131n\u0131 \u00e7ox geyinmi\u015f\u0259m, bilm\u0259s\u0259m k\u0259f\u0259nim olsun! Q\u0131rm\u0131z\u0131 d\u0259rgah ota\u011f\u0131na \u00e7ox girmi\u015f\u0259m, bilm\u0259s\u0259m m\u0259n\u0259 zindan olsun!\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Beyr\u0259k bel\u0259 and i\u00e7ib: \u201cO\u011fuz elin\u0259 sa\u011f-salamat \u00e7atsam, g\u0259lib s\u0259nd\u0259n halall\u0131q almasam, q\u0131l\u0131nc\u0131ma do\u011fran\u0131m, oxuma sanc\u0131l\u0131m, yer kimi aralan\u0131m, torpaq kimi sovrulum\u201d. \/\u00d6lk\u0259.az\/<br><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.resimyukle.xyz\/551LM9.png\" alt=\"&quot;G\u00f6y girsin, q\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7\u0131xs\u0131n&quot; - Q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rd\u0259 and\u0131n maraql\u0131 tarixi\"\/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>And i\u00e7m\u0259k n\u0259dir? Y\u0259qin ki, h\u0259yat\u0131m\u0131z boyu h\u0259r birimiz d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 and i\u00e7irik. B\u0259s insan niy\u0259&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1089,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-1088","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tarix"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Rzyy35.jpg",960,583,false],"thumbnail":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Rzyy35-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Rzyy35-300x182.jpg",300,182,true],"medium_large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Rzyy35-768x466.jpg",640,388,true],"large":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Rzyy35.jpg",640,389,false],"1536x1536":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Rzyy35.jpg",960,583,false],"2048x2048":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Rzyy35.jpg",960,583,false],"covernews-slider-full":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Rzyy35.jpg",960,583,false],"covernews-slider-center":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Rzyy35-936x583.jpg",800,498,true],"covernews-featured":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Rzyy35.jpg",960,583,false],"covernews-medium":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Rzyy35-720x380.jpg",540,285,true],"covernews-medium-square":["https:\/\/veteran.az\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Rzyy35-675x450.jpg",375,250,true]},"author_info":{"display_name":"Veteran.az","author_link":"https:\/\/veteran.az\/?author=3"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/veteran.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Tarix<\/a>","tag_info":"Tarix","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1088","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1088"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1088\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1090,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1088\/revisions\/1090"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1089"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1088"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1088"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veteran.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1088"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}